menu denk mee beslis mee maak mee

WIND! een muziektheatervoorstelling en educatief project

Hoe pak je je leven weer op na een ramp?

Stichting Productiehuis Firma van Gelder
13 december 2016 tot 24 juni 2017
jongeren, kinderen, ouderen, volwassenen
€5.000

Dit project heeft subsidie ontvangen en is afgerond. Denk mee Beslis mee Maak mee

Bekijk de weblog van dit project

Project succesvol afgerond. Dank voor alle steun

Door Ton van Vlijmen op zo 25 jun

Excuses dat we even niets van ons hebben laten horen, maar het was de afgelopen weken werkelijk een heksenketel. Mede dankzij jullie steun hebben...

lees verder op de weblog

Ga direct naar de reacties

WIND! een muziektheatervoorstelling en educatief project

Hoe pak je je leven weer op na een ramp?

afbeelding van Ton van Vlijmen

Ingediend door:

Ton van Vlijmen

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
We zoeken theatermakers die ervaring hebben met het maken van een voorstelling over traumatische momenten. Voor reflectie op het plan en het vertalen van de verhalen naar het theatrale proces.

Wat ga je doen?: 

HOE NEEM JE JE LOT WEER IN EIGEN HAND NADAT JE DOOR HET NOODLOT BENT GETROFFEN?  
Op 25 juni 1967 wordt het leven van honderden mensen uit Tricht in enkele minuten volledig ontwricht door een verwoestende windhoos. De kolkende zuil van lucht, water, zand, puin en huisraad die de windhoos met zich meevoert, slaat diepe wonden. Vijf dorpsgenoten komen om het leven, velen raken gewond door rondvliegend meubilair of puin.

50 jaar later voeren we gesprekken met tientallen oudere bewoners over hun ervaringen, hun angsten, het verdriet. Maar ook over de stilte, het zwijgen. Over de wederopbouw en het vormgeven aan een toekomst na de ramp.

Het gevoel dat het zinvol is om nu, na vijftig jaar, nog een keer stil te staan bij de gebeurtenissen van toen wordt breed gedeeld. Samen met een groot aantal inwoners maken we daarom een muzikale theatervoorstelling over lot en noodlot. Geplaatst in de woelige jaren ’60: een achtergrond van grote veranderingen en hoopvolle verwachting.

Een voorstelling met een tentoonstelling en een educatief project. Hiervoor werken we samen met het Historisch Genootschap Tricht en West-Betuwe, het Regionaal Archief en het KNMI. 

Hoe ga je te werk?: 

Het initiatief voor het project is genomen door een kleine groep inwoners van ons dorp. Op verzoek van een flink aantal oudere inwoners die in het kader van de herdenking (25 juni 2017) aandacht wilden besteden aan de verhalen van hen die het 50 jaar geleden allemaal hebben meegemaakt.

Dat er draagvlak is voor het project bleek op de eerste openbare informatiebijeenkomst op 11 oktober. Meer dan 50 geïnteresseerden – oud én jong - hebben zich inmiddels aangemeld om mee te doen. Als speler, als muzikant, als technicus of decorbouwer. Op basis van de verhalen die wij hebben opgehaald werken we op dit moment de synopsis uit van de voorstelling die we toetsen aan een deel van de geïnterviewden en de mogelijke spelers.

Startpunt van de voorstelling is de doodse stilte na de klap. Stilte die het publiek de ruimte geeft om zelf te reflecteren op de impact van de verwoestende windhoos, de shock, het zoeken naar je dierbaren, je bezittingen, het besef dat je alles kwijt bent. Over de angst en het onwerkelijke besef 'God zij dank' gespaard te zijn gebleven.

De voorstelling gaat echter ook over de kracht en het incasseringsvermogen om als kleine gemeenschap met elkaar aan de slag te gaan, puin te ruimen en het leven weer in te richten. Zoals het was of zoals je het zou willen. Gezet in het tijdsbeeld van de 60-er jaren. De alles veranderende technische innovaties zoals televisie en wasmachine. De verbreding van ieders horizon, van een zicht op dorp en streek naar een wereldwijde blik. Veranderingen in het denken over het gezin en relaties. Over het veranderende leven in een kleine dorpsgemeenschap.

Dorpsbewoners spelen zelf alle rollen, maken de muziek en verzorgen de zang. Anderen vormen teams die tussen januari en mei aan de slag gaan met het decor, de vormgeving, kostuums en rekwisieten. Enthousiaste, in het dorp wonende professionals begeleiden hen daarbij. Trichtse muziekgroepen hebben nu aangeboden het project te steunen met gastoptredens in het voorprogramma.

 

Met wie werk je samen?: 

In de ontwikkelfase (tot december) vertalen wij de gesprekken naar eerste versies van theaterteksten en zijn we op zoek naar geschikte werkvormen voor die voorstelling. Werkvormen die het trauma kunnen verbeelden zonder ‘dood te slaan’. Daarbij groeit het inzicht dat niet alles in woorden is te vatten. Dansante en muzikale vormen bieden wellicht meer ruimte voor reflectie en het creëren van eigen beelden.
Datzelfde geldt voor het beeld. Een realistisch dorpshuis in jaren-60-stijl maakt nu plaats voor een veel abstractere vormgeving die de focus meer richt op de indrukwekkende verhalen en meer recht doet aan de tijdloosheid van het thema.

We zoeken een speelstijl die ruimte biedt aan de persoonlijke en soms gevoelige materie maar ook voor interactie met de toeschouwer in het hier en nu, bijvoorbeeld door te werken met een ‘koor’. Werkvormen die een koppeling maken tussen de ervaringen van toen en de gedachten/denkwereld van de toeschouwer.

Bij de eerste terugkoppelingen van de interviews met de bewoners was het bijzonder om te zien hoe de mensen met wie wij gesproken hebben onder de indruk zijn van wat daar in mogelijke dialogen van gemaakt kan worden. Ze zijn trots dat hun ervaringen een nieuw leven gaan leiden, gestalte krijgen voor een groter publiek. Omdat niet alle verhalen in de voorstelling aan bod kunnen komen hebben we besloten een deel van de verhalen (geanonimiseerd) vorm te geven in de tentoonstelling. Ook is de geïnterviewden gevraagd om als daarbij als ervaringsdeskundige/suppoost aanwezig te zijn. Daarnaast organiseren we een voorleesmiddag. De artistieke vertaalslag van hun verhalen voegt niet alleen iets toe aan de eigenwaarde van deze ouderen, maar ook aan hun interactie met andere bewoners van Tricht en de deelnemers aan het project. Datzelfde geldt voor de deelnemende amateurkunstenaars uit diverse disciplines. Zij zien elkaars werk, krijgen meer interesse en inzicht in elkaars werk en dat van professionele kunstenaars in het dorp en regio.

Wat is verder van belang om te weten?: 

Wij, de initiatiefnemers, wonen bijna allemaal in de gemeente Geldermalsen en werken daar of elders in het land. Een aantal van ons heeft een afgeronde kunstopleiding gevolgd: theater, muziek of beeldende kunst. Een aantal anderen heeft een heel andere achtergrond maar wel een hobby of betrokkenheid die past binnen dit project.
Met hetzelfde artistieke team en meer dan 100 inwoners van Tricht en omgeving hebben wij in 2014 en 2015 de voorstelling ‘Het water komt’ gemaakt. Wij zijn:

Petra van den Brand, regisseur: opleiding Theater HKU, verbonden als theatermaker aan de v.d. Hoevenkliniek in Utrecht. Woonachtig in Tricht.
Irene van Helden, liedtekstschrijver: opleiding geschiedenis, nu werkzaam bij wetenschappelijk onderzoeksbureau. Freelance liedtekstschrijver. Woonachtig in Tricht.
Greet Mertens, tekstschrijver en regisseur: opleiding theater Hogeschool Fontys in Tilburg, nu werkzaam als coach, trainer en regisseuse. Woonachtig in Geldermalsen.
George Pancras, componist/musicus: opleiding lichte muziek Utrecht, uitvoerend musicus (Willem Breukercollectief e.a.) en daarnaast verbonden als muziekdocent aan diverse instellingen. Woonachtig in Tricht.
Ton van Vlijmen, produktieleiding: 30 jaar verbonden aan de Faculteit Theater van de HKU, daarna directeur van twee basisscholen, inmiddels gepensioneerd maar nog steeds actief binnen (koor)muziek en theater.

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
9 muziektheatervoorstellingen 65 1000
9 tentoonstellingsdagen  10 800
20 muziekrepetities 18  
36 spelrepetities 35  
montagedagen (spel en muziek) 60  
6 danslessen 40  

 

Wat maakt het project bijzonder?: 

De opzet van het werkproces sluit goed aan bij de fases die in Jij denkt mee worden gehanteerd. De koppeling tussen verschillende disciplines, het verbinden van amateurs met verschillende hobby's maar ook een vergelijkbare motivatie en enthousiasme, verwerking van de suggesties en antwoorden op de gestelde vragen, de adviezen van de betrokken coaches en andere collegiale informanten is van grote waarde voor de voortgang. Dat hebben we in een eerste project gemerkt en daar willen we nu, met niet alleen een uitbreiding van de werkvormen met o.a. dans maar ook in het vertalen van traumatische gebeurtenissen naar theater, nog meer over praten met elkaar. De interactie is onderdeel van het nu lopende ontwikkelingsproces richting tekst en vorm.

De vrijwilligers van de Stichting Productiehuis Firma van Gelder proberen op alle mogelijke manieren in de regio West Betuwe, initiatieven te steunen, uit te bouwen en te ontwikkelenop het gebied van de podiumkunsten in de breedste zin van het woord. Als er, zoals nu, een duidelijke vraag vanuit de bevolking komt en er veel interesse blijkt vanuit de inwoners om mee te willen doen, is dat voor zowel de medewerkers van de Stichting als de deelnemers uit het dorp een goede ontwikkeling!

Begroting: 

De bijdrage van het Fonds Cultuurparticipatie (FCP) besteden wij aan de tot stand koming van de voorstelling. Voor de te maken kosten hebben wij ook een beroep gedaan op het Prins Berhard Cultuur Fonds, het Oranje Fonds, het VSB Fonds, de Rabobank West Betuwe en de projectsubsidie van de gemeente Geldermalsen. Dit bedrag, maximaal € 1500 per project, is reeds door de gemeente toegezegd en dat besteden wij aan de vormgeving (teksten, beelden, educatieve informatie en opdrachten) van de tentoonstelling.

De genoemde fondsen vergaderen in de komende weken en informeren ons aansluitend over het resultaat. In de Beslismee fase van Jij maakt het mee! hopen wij straks voldoende steun te krijgen van de coaches van het FCP en van betrokken burgers uit de regio en daarbuiten. Wij hebben er allemaal zin in en willen vanaf januari 2017 heel graag met alle geinteresseerde deelnemers aan de slag.

Locatie(s): 
Tricht

Uitslag Beslis mee

FCP35
max 50 / 2 van 2 gestemd
publiek50
max 50 / 133 gestemd
totaal85
75 is gehaald!
De stemperiode is voorbij.

Dit zijn de de opmerkingen en adviezen uit Denk Mee, aangevuld met de stem-motivatie van de adviseurs van FCP.
afbeelding van Stefanie Weijsters

Het Fonds beoordeelt een project a.d.h.v. de criteria kwaliteit, samenwerking en effect. Dit projectplan ademt voor mij "community"; gestart, mee-ontwikkeld en gedragen door de gemeenschap. Van draagvlak en aansluiting bij behoeften van de doelgroep is hier zeker sprake. Op verschillende manieren zijn de bewoners van Tricht actief en creatief betrokken en worden zij begeleid door ervaren professionals. Naast dit artistiek-inhoudelijke kwaliteitsaspect, overtuigt het plan mij ook van een persoonlijke en sociaal-maatschappelijke impact voor de deelnemers als individuen en groep. De samenwerkingen met o.a. KNMI klinken interessant maar zijn summier toegelicht. Na 'Het water komt' is dit een mooi vervolg, maar van het onderscheidende karakter verwachten we de volgende keer wel meer.

afbeelding van Eva ten Dam

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria kwaliteit, samenwerking en effect. Het betrekken van de ervaringen van de oudere bewoners van Tricht bij het theaterstuk 50 jaar na de ramp van ’67 geven een diepere betekenis aan het theaterstuk. Dat sommigen van hen ook deelnemen aan het theaterstuk laat zien dat dit onderwerp wordt gedragen door de inwoners. De deelname van verdere dorpsbewoners en de Trichtse muziekgroepen zorgen voor lokale samenwerkingsverbanden die impact zullen hebben op de herdenking van volgend jaar. Mede hierdoor heb ik vertrouwen in de kwaliteit van de inhoud van het theaterstuk en de samenwerkingen. Over het effect van het theaterstuk valt nog veel te voorspellen, het Fonds heeft vertrouwen in de uitkomsten. Veel succes met de voorbereidingen. 

afbeelding van Ton van Vlijmen

Helaas de brief en bijlagen aan De Kwekerij teruggekregen. Post gaf aan dat er geen brievenbus meer is en geadresseerde niet wordt gekend. Van BUOG ook nog geen reactie gehad. Misschien in de komende weken. Mocht een van de medewerkers van 'Wie wind zaait' of '100 jaar droge voeten in de polder' dit lezen dan houden wij ons aanbevolen voor een mogelijk ander lijntje om in contact te komen met elkaar.

afbeelding van Ton van Vlijmen

Dankjewel voor het advies beste Stefanie.

Ik heb nu de bijgewerkte begroting toegevoegd, gebaseerd op 60 deelnemers.

 

afbeelding van Stefanie Weijsters

Beste Ton,

 

Jullie begroting is nog niet helemaal sluitend. Om toegelaten te worden tot de Beslis mee fase is een sluitende begroting vereist, dus kijk daar nog even naar!

afbeelding van Ton van Vlijmen

Twee muziekgezelschappen die ook in het dorpshuis repeteren, hebben tijdens een overleg over hoe we elkaar in de komende periode kunnen steunen, spontaan aangeboden om vanaf januari een muzikaal 60-er jaren programma in te studeren en dat tijdens of rondom de speelperiode uit te voeren. Als voorprogramma of promotieactiviteit in de dagen er voor. Dat is leuk!

Ook het bezoek gistermiddag aan het Regionaal Archief (Tiel) was inspirerend. De enthousiaste medewerkster heeft veel nieuwe beelden en documenten aangedragen die we kunnen gebruiken in de onderbouwing en inhoud van de uiteindelijke voorstelling en tentoonstelling. Er komen nog twee bezoekmomenten om de materialen te kopieren en te filmen.

afbeelding van Johanneke Minnema

Beste Ton, Greet en Petra,

Dank voor jullie actieve participatie op dit platform en mooi om in jullie reacties te lezen hoe jullie allerlei verbanden weten te leggen en ruimte creëren voor betrokkenen en inwoners om te participeren waar ze zelf willen. Jullie persoonlijke betrokkenheid, enthousiasme en respect voor elk individu is duidelijk voelbaar en het plan is goed onderbouwd.

Let er op het uiteindelijk gaat om de tekst die hier links staat: zorg dus dat de belangrijkste informatie uit de reacties ook in de tekst wordt verwerkt. Rest mij om jullie heel veel succes te wensen in de beslis mee fase en met de uitvoering van dit mooie plan!

afbeelding van Ton van Vlijmen

Even ter informatie aan Stefanie: ik heb vandaag zowel Pieter Stellingwerff (BUOG/Wie wind zaait) als Joris van Midde (De Kwekerij) benaderd. Pieter gemaild en Joris geschreven over onze vragen. Ik krijg de mail naar het contactadres op hun site niet verstuurd. Vandaar. Ben benieuwd naar hun reacties.

afbeelding van Ton van Vlijmen

Er waren op die eerste informatieve bijeenkomst veel nieuwe gezichten. Dat is mooi! Zo breidt de groep van gemotiveerde en geinteresseerde vrijwilligers zich echt uit. De komende weken hopen we van de meer dan 50 bezoekers aan die avond flink wat inschrijvingen te ontvangen. Voor alle facetten van het werk. 

En... we hebben te horen gekregen dat onze vorige voorstelling Het water komt, mede mogelijk gemaakt door de steun van het Fonds voor Cultuurparticipatie en Jij denkt mee!, genomineerd is voor de Cultuurprijs Geldermalsen 2015-2016. Op 18 november horen we of de winnaar zijn. Dat is een leuke opsteker voor iedereen! Hopelijk ook voor jullie en alle mensen die toen hebben meegedacht en meegepraat via deze site.

afbeelding van Ton van Vlijmen

Een andere reden om de dans onderdeel te maken van de voorstelling is het beeld dat we willen geven van de jaren 60. Het zijn ook de jaren van verandering, democratisering, autonomie, zelfbeschikking en emancipatie. Die ontwikkelingen zie je ook terug in de dansstijlen van die tijd. Stijldanslessen worden uitgebreid met lossere dansvormen, letterlijk en figuurlijk, met rock and roll elementen, de twist, van vastgehouden en gehoorzamende danspartner naar autonome danser. Die muzikale ontwikkeling kan dan versterkend zijn voor de emancipatorische lijn die in de voorstelling vorm krijgt in het personage van Betty, een van de jonge meiden in het dorp. Afgelopen dinsdag hebben we de eerste informatieavond gehouden over het project en bleek er veel interesse voor de beweging- en dans.

afbeelding van Ton van Vlijmen

Hallo beste Johanneke, dank voor jouw reactie en laat ik als eerste even antwoorden op jouw vraag over de dans. In de gesprekken met de oudere bewoners werd duidelijk dat de ramp ook veel verdriet heeft veroorzaakt. Verwondering, verbazing, verstilling. Bij het zoeken naar theatrale vormen om daar iets mee te doen kwamen we in de ontwikkelgesprekken naast de dialogen of  monologen ook steeds weer op de impact van de beweging. Dansante bewegingen uitgevoerd door een individu, door groepjes mensen of grotere groepen. Juist die verstilling kan, zo hopen we, straks de kijker momenten bieden voor eigen herinneringen, overpeinzing of verwerking. George, onze muzikale professional, is aan het experimenteren met minimale muzieklijnen om daar een eigen bijdrage aan te leveren. 

afbeelding van Greet Mertens

In de ontwikkelfase waar we nu in zitten is dus ook ruimte voor de inbreng van spelers die het leuk vinden om in het creatieve proces betrokken te worden, een experimenteergroepje als het ware.

afbeelding van Greet Mertens

In de komende weken ga ik met de spelers werken rond de thema'suit de voorstelling om zo ook  bij hen materiaal te verzamelen voor de tekst en de personages. Eind december  moet de tekst klaar zijn en dan hoop ik dat de spelers zich herkennen in de woorden en in de personages zodat ze met grote betrokkenheid aan het repetitieproces kunnen beginnen.

afbeelding van Greet Mertens

We hebben ons ook verdiept in de jaren zestig en hoe er geleefd werd in een dorp als Tricht. Uit de verhalen komt naar voren dat er vooral hard gewerkt werd om het hoofd boven water te houden. De vooruitgang met wasmachine, televisie en modern sanitair kwam slechts met mondjesmaat binnendruppelen in het dorp. Vrouwen konden niet doorleren omdat ze moesten werken en eenmaal getrouwd, brengen ze hun dagen thuis door om voor de kinderen en vaak ook zieke familieleden te zorgen. Het thema van de vooruitgang die als een frisse wind het dorp binnen komt waaien kijgt ook een centrale plaats in de voorstelling. Omdat er veel vrouwen aan het project mee doen zal het zeker ook gaan over emancipatie. En in de muziek maken we een ontwikkeling van quickstep naar twist.

afbeelding van Greet Mertens

Dag Stefanie en Johanneke. Wat leuk om op deze manier met elkaar uit te wisselen over het project. Ik doe mee aan de voorstelling als tekstschrijver en regisseur. Op basis van vele uren interviews ben ik dicht bij de ervaringen gekomen van de mensen die de ramp beleefd hebben.Ik verwerk hun woorden, verhalen en emoties in de verschillende personages. Ik vind het belangrijk dat hun verhalen verteld worden aan dorpsgenoten en aan volgende generaties. Ik noem het getuigenissen. Ik geloof sterk in het verbindende effect van elkaar verhalen vertellen en dat wordt dan ook één van de thema's in de voorstelling. We merken dat de interviews veel los maken en dat steeds meer mensen hun verhaal aan ons willen vertellen en willen meedoen  omdat ze er persoonlijk bij betrokken zijn.

Pagina's