menu denk mee beslis mee maak mee

Tjerk Vermaning

 

Stichting PeerGrouP Locatietheater Noord-Nederland
8 juli 2018 tot 15 oktober 2018
erfgoed, muziektheater, theater
kinderen, ouderen, volwassenen
onze website / check facebook
€15.000

Dit project heeft subsidie ontvangen en is afgerond. Denk mee Beslis mee Maak mee

Bekijk de weblog van dit project

De vrijwilligers van De Affaire Vermaning

Door Marianne Hoekstra op wo 12 sep

Afgelopen zaterdag ging De Affaire Vermaning in premiere op het land van Johan en Gea Sikken in Hoogersmilde. Acteur Mads Wittermans was in...

lees verder op de weblog

Ga direct naar de reacties

Tjerk Vermaning


afbeelding van Marianne Hoekstra

Ingediend door:

Marianne Hoekstra

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Voor het project zoeken we mensen die Tjerk Vermaning gekend hebben, kende u Tjerk Vermaning?

Wat ga je doen?: 

Drents Museum en PeerGroup locatietheater Noord-Nederland werken in 2018 samen aan een uniek project over Tjerk Vermaning.

Met de tentoonstelling in Drents Museum, de theatervoorstelling in Hoogersmilde en een randprogramma wordt in de zomer van 2018 het verhaal rond Vermaning opnieuw verteld. De tentoonstelling in Drents Museum vertelt het verhaal over het leven en werk van Vermaning en is opgebouwd aan de hand van verschillende thema’s. PeerGrouP maakt een grootschalige participatieve theaterproductie in Hoogersmilde, op de plek waar Vermaning zijn eerste vondsten deed.

Op 22 januari 1965 werd bij Hoogersmilde in Drenthe een sensationele archeologische vondst gedaan. De machine-slijper en amateurarcheoloog Tjerk Vermaning vond er naar eigen zeggen overblijfselen van een kampement van Neanderthalers van ruim 50.000 jaar geleden. Kranten stonden vol berichten over de vondst van vuistbijlen en andere artefacten en de wetenschap was enthousiast. De provincie Drenthe kocht het gevonden materiaal in oktober 1965 aan voor het Provinciaal Museum. Vermaning deed vervolgens nog meer vergelijkbare ontdekkingen bij Hijken en bij Eemster. In maart 1975 verscheen een rapport dat de authenticiteit van de vondsten van Vermaning in twijfel trok. Toen dit rapport bij de provincie Drenthe bekend werd, werd er snel overgegaan tot aangifte door de gedupeerde instanties die materiaal van Vermaning hadden gekocht. Er volgden rechtszaken en er ontstond een grote kloof tussen amateurarcheologen en professionele archeologen. 

We zetten het project in als metafoor voor een wereld waarin de waarheid niet eenduidig is. We voeden onszelf voortdurend met informatie waarvan het waarheidsgehalte onduidelijk is. In de tijd van Tjerk, de jaren ‘60, toen de televisie zijn intrede deed, ontvingen we opeens veel meer informatie en werd onze wereld veel groter. Nu, door internet en social media is de informatiestroom ongelimiteerd. Bronnen zijn vaak lastig te achterhalen. Er wordt veel geschreven over fake news, onware nieuwsberichten die moedwillig verspreid worden, maar waar ligt de grens? Wanneer is iets onwaar, subjectief of verbeelding?

De informatie die we ontvangen wordt gekleurd door de zender van de informatie. De input die we tot ons nemen is altijd beïnvloed door belangen. Of dit nu de nieuwswaarde voor de media is, de politieke visie van een partij, of een individu die gezien of gehoord wil worden. We lezen, zien of horen wat een ander ons wil doen geloven, en vaak genoeg herhaald wordt het vanzelf de waarheid.

De nadruk in de informatie die we binnenkrijgen ligt vaak op conflict; het volk tegen de elite, het westen tegen het oosten, de autochtoon tegen de allochtoon, de amateur tegen de professional. Verliezen we hierdoor de nuance in ons wereldbeeld? En zien we de gebeurtenis of alleen het conflict rondom de gebeurtenis?

Als het conflict eenmaal ontstaan is, is er geen weg meer terug, terugkrabbelen betekent gezichtsverlies. Dus is de enige mogelijkheid voet bij stuk houden. Voor je het weet ben je verloren in een web met leugens, de een gebouwd om de ander in stand te houden.

Is dit wat er gebeurde toen Tjerk zijn vondsten in opspraak raakten? Hierdoor ontstond het conflict tussen de amateurarcheoloog en professionele archeoloog, gevoed door de media. Terugkrabbelen betekende gezichtsverlies voor een van beide partijen, dus de enige weg was vooruit. Ook nu nog bestaan de twee kampen die toen ontstaan zijn. Het zegt iets over de draagwijdte van één enkel conflict. Hoe lang zullen de tegenstellingen die we nu opwerpen doorwerken in onze maatschappij? 

Hoe ga je te werk?: 

PeerGrouP realiseert in september 2018 een grote participatieve theaterproductie. Het verhaal van Tjerk gespeeld op de plek waar hij zijn eerste vondsten deed, in Hoogersmilde (Drenthe). We realiseren dit project in samenwerking met bewoners uit de omgeving van Hoogersmilde. PeerGrouP borduurt voort op de werkwijze die is opgestart bij het Grutte Pier-drieluik. Door de omgeving als mede-eigenaar van het project te zien, veel aansprekende randactiviteiten te organiseren en bijzondere samenwerkingen in de provincie aan te gaan, beogen we 1) zo veel mogelijk Drenten mee te nemen in het verhaal over Tjerk Vermaning en 2) Hoogersmilde (vraaggestuurd) te verenigen en op de kaart te zetten. 

Drents Museum is met haar inhoudelijke kennis over archeologie en historische rol in het verhaal een logische partner. Samen streven we naar een discipline overstijgend project. We zoeken naar de man achter de persona Tjerk Vermaning en grijpen zijn verhaal aan om vragen te stellen over het belang van waarheid en verbeelding. Samen ontwikkelen we een tentoonstelling, een theatervoorstelling en randactiviteiten die als geheel het project vormen. 

Als twee enthousiaste spelers in het Noordelijke cultuurlandschap, hebben PeerGrouP en Drents Museum elkaar gevonden in een gemeenschappelijk verhaal. Een verhaal waar we allebei, vanuit onze eigen invalshoek ons eigen licht op laten schijnen. PeerGrouP brengt een voorstelling, Drents Museum een expositie. Tjerk Vermaning is de gemene deler. Samen kunnen we dit project, voorbij eigen kaders, eigen publiek en eigen medium, uitvergroten tot een provinciaal en landelijk aansprekend project dat recht doet aan de historie en actualiteit. 

De uitgangspunten van het project zijn:

●  Een intiem verhaal met een universeel thema.

●  Gebracht op een grootse setting, met een publiekscapaciteit van 400 personen per voorstelling

●  Locatie die rechtstreeks verbonden is met het waargebeurde verhaal

●  mede-eigenaarschap van bewoners

●  Cast van professionele hoofdrolspelers met amateurs.

We realiseren in de zomer van 2018 gezamenlijk met Drents Museum en de inwoners van Hoogersmilde en omgeving onder andere een tentoonstelling, voorstelling , een feest van de archeologie en een educatieprogramma voor alle scholen in de regio. Het project groeit nog met de dag, dus er zullen ongetwijfeld nog meer activiteiten ontstaan. 

Boeren en hun machines: In de tijd dat Tjerk grasmaaimachines repareerde, waren de machines van boeren nog betrekkelijk eenvoudig. Hedendaagse boeren kunnen niet meer zonder indrukwekkende machines. In Hoogersmilde zijn veel landbouwbedrijven en kwekerijen gevestigd, grote landbouwwerktuigen als Mazzotti’s, Tigers en Tucano’s, rijden af en aan en bepalen het straatbeeld.

Voor de ene boer is het moderner wordende wagenpark een verschrikking; de enorme kosten en technische kennis die erbij komt kijken zijn een last, voor de ander is zijn wagenpark zijn grootste trots. De ontwikkelingen van machinerie lopen gelijk op met de ontwikkelingen rondom het beeld van het boerenleven. De romantiek die er aan kleefde is voor mensen van buiten lastiger te ontdekken door al die machines. PeerGrouP wil vooral de trots voor het boerenbedrijf en de daarbij behorende nieuwe machines voor het voetlicht brengen.

We brengen boeren met elkaar in contact door hun machines. Hun machines krijgen een prominente rol in de voorstelling door de droombeelden te verbeelden die Tjerk Vermaning had: een mammoet is een Tucano; de jacht op waterbuffels zijn jongeren op quads; de politie komt aan op een grote giertank en de rechtszaak tegen Tjerk vindt plaats tussen de armen van een Mazzotti sproeitoestel die uitklapt en hem insluit.

De Bromnozems e.a.: Tjerk Vermaning reed voor zijn werk als grasmaaiermonteur op een brommer door het Drents-Friese landschap, van boerderij naar boerderij. De BCT Brommerclub Terwispel en andere brommerliefhebbers vragen we met hun brommer deel te nemen in de voorstelling. Zij belichamen verschillende rollen zoals de vrienden van Tjerk, de rechters, de advocaten en de media.

De Witte Wieven: Witte Wieven zijn Drentse mythische wezens uit sprookjes en sagen, mistflarden die gezien worden als soms goedaardige, soms kwaadaardige vrouwenfiguren. In de voorstelling vertegenwoordigen zij het schemergebied tussen verbeelding en waarheid, als orakels. We vragen vrouwen uit de omgeving deel te nemen aan dit bewegingselement in de voorstelling.

Met wie werk je samen?: 

- Drents Museum; mede-initiatiefnemer en organisator

- Inwoners van Hoogersmilde, we starten bij dorpsbelangen en betrekken vanuit deze samenwerking steeds meer mensen bij het project. 

- Bibliotheek Smilde; samen ontwikkelen we randprogramma

- Kits Primair; overkoepelende scholenorganisatie in de regio, doet met drie scholen mee in het educatieprogramma. 

- Bromnozems; brommerclub, gaan een rol spelen in de voorstelling

 

Wat is verder van belang om te weten?: 

Dit project richt zich op actieve betrokkenheid vanuit de hele omgeving, samen ontwikkelen we dit, PeerGrouP is aanjager. We werken vraaggestuurd, dat betekent dat we geen activiteiten organiseren waar geen belangstelling voor is maar dat we van meet af aan in gesprek gaan met iedereen die maar wil denken en samen komen tot activiteiten waar iedereen intrinsiek voor gemotiveerd is en waar het dorp iets aan heeft. 

De voorstelling speelt op een symbolische plek, op het land waar Tjerk zijn belangrijkste vondsten deed. Dit weiland, met het weidse uitzicht en daarin de data- toren van Hoogersmilde, biedt het decor voor een intiem verhaal over een man voor wie feit en fictie dichtbij elkaar lagen.

De data-toren herinnert ons tijdens de voorstelling aan de stroom aan informatie die bij ons binnenkomt. De ruimte in het landschap laat ons ervaren hoe nietig we zijn in die informatiestroom, maar ook hoe langzaam de natuur verandert ten opzichte van de jachtige informatiehonger die we ervaren. In deze weidsheid en rust is ruimte voor verbeelding en fantasie.

Hoogersmilde ligt in de fors krimpende en vergrijzende gemeente Midden-Drenthe. Met het project Tjerk Vermaning in Hoogersmilde beoogt PeerGrouP een nieuwe energieke en creatieve impuls te brengen in het dorp. In Kimswerd (Grutte Pier fan Kimswert, 2016) hebben we gezien dat als inwoners samenwerken aan een gemeenschappelijk doel er nieuwe verbindingen ontstaan tussen dorpsbewoners die vervolgens allerlei nieuwe activiteiten en initiatieven teweeg kunnen brengen. PeerGrouP, als binnenvallende kunstenaars, zonder kennis van bestaande verhoudingen in het dorp, kan een nieuwe gezamenlijkheid en nieuw enthousiasme brengen.

In onze gesprekken met inwoners van Hoogersmilde horen we vooral dat Hoogersmilde positieve aandacht kan gebruiken. Er leefde lange tijd een negatief beeld van Hoogersmilde. Mensen die van buitenaf in het dorp kwamen wonen hadden het idee dat er iets moest veranderen om het leefklimaat te verbeteren, dat stootte de al aanwezige dorpsbewoners tegen de borst waardoor veel onmin ontstond. Hoogersmilde wil nu bouwen aan een veilig en solide dorp, waarin men trots is op het dorp en samenwerkt, onderling, maar bijvoorbeeld ook met de gemeente. 

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
20 voorstellingen 100 8000
6 educatieve lessen 240  
1 feest van de archeologie 100 2000
1 tentoonstelling    
  witte wieven/ bromnozems/ boeren en hun machines 100  
       

 

Wat maakt het project bijzonder?: 

Met het project brengen we een nieuwe impuls. Als inwoners samenwerken aan een gemeenschappelijk doel ontstaan er nieuwe verbindingen die nieuwe initiatieven kunnen brengen. 

Voor PeerGrouP brengt samenwerking met Drents Museum de mogelijkheid om haar werkwijze in participatieprojecten verder te ontwikkelen. Beide organisaties kunnen veel leren van elkaars werkwijze en samen kunnen we werken aan een discipline overstijgend project dat een groot bereik heeft.  

Begroting: 

Een bijdrage vanuit 'Jij maakt het mee' maakt het voor ons mogelijk om de participatieve trajecten goed op te zetten en in de breedte samenwerkingen aan te gaan. PeerGrouP wordt structureel ondersteund voor FPK en Provincie Drenthe, voor dit project vragen we naast de bijdrage van 'jij maakt het mee' een extra bijdrage aan bij de provincie Drenthe, VSB Fonds, BankGiroloterij Fonds en de gemeente Midden-Drenthe.  

Toegevoegd is de modelbegroting en een wat specifiekere eigen begroting. Verweven door alle posten zit onze werkwijze, het werken met en vanuit de omgeving. Dat betekent dat alle productionele en artistieke medewerkers gewend zijn om op deze manier te werken en onderdeel van hun taak is dan ook iedereen mee te nemen in het maken van ons gezamenlijke project. 

Locatie(s): 
Hoogersmilde

Uitslag Beslis mee

FCP31
max 50 / 2 van 2 gestemd
publiek50
max 50 / 118 gestemd
totaal81
75 is gehaald!
De stemperiode is voorbij.

Dit zijn de de opmerkingen en adviezen uit Denk Mee, aangevuld met de stem-motivatie van de adviseurs van FCP.
afbeelding van Anne Arninkhof

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

De geschiedenis van Tjerk Vermaning biedt een prikkelend uitgangpunt. Deze verbinden jullie aan de actualiteit, en gaan in dit geval het gesprek over waarheid en verbeelding aan. Daarbij borduren jullie voort op kennis en ervaring uit eerdere projecten, zoals Grutte Pier, maar geven het project een twist op maat. De vraag en het enthousiasme vanuit de gemeenschap staat hierbinnen centraal. Interessant is de samenwerking met het Drents Museum. Samen onderzoeken delen jullie methodes om participatieprojecten op te zetten en uit te voeren. Zo wordt deze kennis ook hier belegd. Wel had ik graag meer gelezen over de inhoud van het workshopprogramma. Mooi is dat met alle activiteiten eveneens wordt gewerkt aan een veilig en solide dorp. Maar hoe blijven de gelegde verbindingen in Hoogersmilde bestaan? Gelet op jullie ervaring heb ik er, net als Willemijn, desalniettemin vertrouwen in dat jullie dit op passende wijze weten te realiseren. Er is alleen nog één ding dat ik mis: de Drentse amateurarcheoloog. Al begrijp ik dat jullie deze wel in het vizier hebben. Ik lees hier graag meer over op het weblog!

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Het bijzondere verhaal van de archeologische vondst van Tjerk Vermaning vormt een prachtig voorbeeld van de rijkdom die de lokale geschiedenis theatermakers te bieden heeft. Als specialist op het gebied van theaterproducties met stevige wortels in de regio weet PeerGroup zo'n verhaal uit te bouwen tot een voorstelling die niet alleen een gebeurtenis uit het verleden belicht maar ook actuele kwesties aansnijdt. Bijzonder aan dit plan zijn de deelnemersgroepen die julie willen betrekken bij de ontwikkeling van de voorstelling; de ongebruikelijke combinatie van boeren, leden van een brommerclub en dansende dames spreekt tot de verbeelding. Ik begrijp dat het in dit stadium van de voorbereiding lastig is om iets concreters te zeggen over het mogelijke effect van dit project op de cultuurbeoefening in Hoogersmilde in de toekomst; gezien jullie ervaring op dit terrein en de resultaten van eerdere projecten heb ik er voldoende vertrouwen in dat dit initiatief daadwerkelijk een impuls zal geven aan plaatselijke culturele leven.

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Hebben jullie misschien vragen aan ons? Deel je dilemma's, zodat we deze Denk mee-fase zo goed mogelijk kunnen gebruiken. Tegelijkertijd geldt ook: als je geen aanvullingen meer wilt doen en het projectplan als afgerond beschouwt, kun je ook eerder dan zes weken het verzoek doen om naar de Beslis mee-fase te gaan.

Tip voor nu: vul voor het participatietraject de kosten en inkomsten in op de modelbegroting, zodat de toekomstige aanvraag aan de formele voorwaarden voldoet.

afbeelding van Marianne Hoekstra

Bedankt voor je reactie en tip, we gaan zeker ook in gesprek met jonge archeologen. 

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Wat een geweldig onderwerp voor een voorstelling! Via fictie helder licht werpen op de grillige grens tussen schijn en suggestie, waarheid en werkelijkheid, dat is de kracht van theater. Voor jullie is de werkwijze van JMHM inmiddels bekend, laat ons weten hoe we jullie het beste kunnen ondersteunen. Om te beginnen een tip: vraag ook (jonge) amateurarcheologen om mee te denken en mee te werken. Je vindt ze via www.awn-archeologie.nl, via archeoweb.nl of via de NJBG.