menu denk mee beslis mee maak mee

Pierre Janssen: meesterverteller

Laat kunst je raken zoals Pierre Janssen dat deed

Museum Arnhem en Stedelijk Museum Schiedam
8 april 2017 tot 15 oktober 2017
beeldend 3D, film, tekenen en schilderen
jongeren, kinderen, ouderen, volwassenen
€14.000

Dit project heeft subsidie ontvangen en is afgerond. Denk mee Beslis mee Maak mee

Bekijk de weblog van dit project

Zonnige afsluiting met Pierre!

Door Femke Hogenbosch op vr 13 okt

Het laatste weekend is daar! Je kan nog aansluiten bij de instaprondleidingen, meedoen in de Kunstklas en op de foto met Pierre Janssen. De...

lees verder op de weblog

Ga direct naar de reacties

Pierre Janssen: meesterverteller

Laat kunst je raken zoals Pierre Janssen dat deed

afbeelding van Femke Hogenbosch

Ingediend door:

Femke Hogenbosch

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Denken jullie mee over de 'kunstklas' in de tentoonstelling? We willen in de geest van Pierre Janssen zowel kinderen als volwassenen inspireren om niet alleen passief bezig te zijn maar ook actief de eigen talenten te ontwikkelen.

Wat ga je doen?: 

Weleens gehoord van Pierre Janssen..? Voor veel mensen was hij hun eerste kennismaking met kunst! Vanaf 8 april 2017 tonen Museum Arnhem en Stedelijk Museum Schiedam een tentoonstelling over Janssen, die generaties lang Nederlanders in aanraking bracht met beeldende kunst via zijn televisieprogramma 'Kunstgrepen' dat ruim twintig jaar op de televisie te zien was en miljoenen kijkers trok. Janssen was een meesterverteller, een “storyteller avant la lettre” en hij deed dat zo dat het vandaag de dag nog inspireert. Maar hij was ook conservator van Stedelijk Museum Schiedam en directeur van Museum Arnhem. Janssen haalde mensen letterlijk het museum binnen door ze op te halen van school of hun werk en ging zowel met politieagenten als schoolklassen in gesprek over de kunstwerken en de levens van de kunstenaars. Zo bracht hij kunst naar de mensen toe. En precies dat gaan we in onze musea weer doen. Zo richten we -a la Pierre Janssen- in de tentoonstelling bijvoorbeeld weer een 'kunstklas' in, waar jong en oud zelf aan de slag gaan met het maken van kunst. En je wordt rondgeleid door 'Kijkwijzers': speciaal opgeleide senioren die je op een heel andere manier naar kunst laten kijken.

Kijken wat je leuk vindt in het Arnhems Museum

Hoe ga je te werk?: 

We brengen kunst naar de mensen toe: vanuit het hart. Hiermee begint de in 2016 aangescherpte missie van Museum Arnhem. Pierre Janssen deed dit letterlijk: hij haalde de mensen op en als dat niet mogelijk was ging hij zelf naar ze toe. Op deze manier kwamen groepen verpleegsters of politiemannen in het museum om op een lichtvoetige manier kennis te maken met kunst. In aansluiting op onze missie wordt hiermee opnieuw geëxperimenteerd. We brengen verschillende doelgroepen naar het museum door ze letterlijk op te halen of door onze rondleiders (waaronder de senioren) een bezoek aan hen te laten brengen.


Op het gebied van publieksbegeleiding en educatie ontwikkelde Museum Arnhem in de eerste helft van 2015 een pilotproject waarin ouderen werden opgeleid tot speciale rondleiders in het museum. Het project bleek een grote aantrekkingskracht te hebben op ouderen en was een doorslaand succes. Net als Pierre Janssen zijn de senioren goed in vertellen en zij bieden de museumbezoekers meerdere keren per week instaprondleidingen aan.

De Kunstklassen van Pierre Janssen zijn een begrip. In de jaren vijftig waren de creatieve workshops die hij in het Stedelijk Museum Schiedam introduceerde een novum. Zoiets bestond niet of nauwelijks, laat staan in een museum. In de tentoonstelling over Pierre Janssen kan een ‘kunstklas’ daarom niet ontbreken. Hiervoor worden twee opdrachten ontwikkeld die de bezoekers, jong en oud of jong en oud samen, zelfstandig kunnen uitvoeren. De opdrachten zijn duidelijk omschreven zodat het publiek deze zelf kan uitvoeren met de materialen die daar aanwezig zijn. De resultaten kunnen de deelnemers meenemen of juist achterlaten om aan de andere bezoekers te tonen. Gedurende de tentoonstelling zullen er momenten gepland worden dat er onder begeleiding gewerkt wordt, denk aan een vakantieprogramma voor BSO groepen, workshops en aanbod voor het onderwijs. Doordat de tentoonstelling een lange looptijd heeft kan het tussentijds aangepast worden.

Met wie werk je samen?: 

Museum Arnhem wil de methode van Visual Thinking Strategies (VTS) overdragen aan onze senioren, zodat zij op hun beurt mensen leren om volgens deze methode met anderen naar kunst te kijken. Deze aanpak willen we verder door ontwikkelen om ook tijdens de verbouwing van het museum in 2017/2018 zichtbaar te zijn buiten het museum en in gesprek te gaan over kunst. Dat doen we in samenwerking met onder meer de Stichting Welzijn Ouderen Arnhem (SWOA) en we zijn in gesprek met zorginstellingen waaronder Pleyade. We kunnen op deze manier activiteiten voor en door ouderen aanbieden. Juist door seniorenrondleiders te koppelen aan bestaande programma’s van SWOA en zorginstellingen kunnen we ook buiten de museummuren groepen (kwetsbare) ouderen bereiken. Het doel is kunst te integreren in het dagprogramma dat kan zijn op een dagbestedingslocatie of in het museum. De tentoonstelling 'Pierre Janssen: meesterverteller' vormt de start van deze nieuwe samenwerkingen. SWOA stimuleert kwetsbare ouderen te ontdekken wat zij nog wél kunnen. Juist deze focus op zelfredzaamheid en op de eigen vaardigheden vormde voor Museum Arnhem reden om het gesprek met SWOA aan te gaan. Met ingang van 2016 heeft SWOA kunst en cultuur tot speerpunt gemaakt. Voor de invulling van de dagbesteding van de kwetsbare oudere wordt er gezocht naar een inhoudelijk programma. Een samenwerking met het museum past hierin perfect.

De senioren worden opgeleid in 7 verschillende bijeenkomsten voorafgaand en gedurende de tentoonstelling als tussentijdse evaluatie. Wij nodigen de eerste bijeenkomst de curator uit om de tentoonstelling te introduceren en ze mee te nemen door de opbouw van de museumzalen. De andere bijeenkomsten zullen bestaan uit het actief oefenen op zaal, onder begeleiding van een VTS trainer. De senioren hebben de afgelopen periode al veel kennis opgedaan over de collectie, waaronder aankopen van Janssen.

Samen met ArtEZ wordt een vak-symposium georganiseerd over overdrachtsmethodieken.

Wat is verder van belang om te weten?: 

Zowel het Stedelijk Museum Schiedam als Museum Arnhem bevindt zich in een transitie. We zijn beide musea met een lokale, regionale en nationale rol die - door de bezuinigingen en de herschikking van het museumlandschap - zich nog meer dan voorheen zullen moeten onderscheiden binnen het museale aanbod om zich te kunnen blijven ontwikkelen. Beide musea hebben recent een nieuwe directeur gekregen, beide musea zijn hun beleid aan het aanscherpen. En beide blijken zich daardoor sterk te laten inspireren door een directeur uit vroeger tijden, Pierre Janssen. Het is in die zin voor ons van grote betekenis dat we de dubbeltentoonstelling over Janssen in samenwerking maken. Die samenwerking gaat ver: we werken vanuit één concept, voeren gezamenlijke educatie en marketing, werken met dezelfde vormgeving en dit alles gebaseerd op een gezamenlijke begroting. Kennisdeling en –uitwisseling speelt hierbij een grote rol. Dit concept zal in nauwe samenwerking door conservatoren van beide musea worden uitgevoerd. In Schiedam zijn dat senior conservator Colin Huizing en directeur Deirdre Carasso, in Arnhem is dat Petra Timmer (research), educator Femke Hogenbosch voor de overdracht, en directeur Saskia Bak.


We gaan er van uit dat we deze samenwerking ook op de langere termijn zullen voortzetten, hetzij in de vorm van gezamenlijke projecten, hetzij in de vorm van intensieve kennisdeling.

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
2 tentoonstellingen   50.000
2 kunstklassen 4.500  
180 seniorrondleidingen 2700  
12 senioren in de ouderenzorg 120  
       
       

Doel is om op meerdere momenten in de week een instaprondleiding aan de reguliere museumbezoekers aan te bieden, begeleid door de senioren. Per rondleiding kunnen er maximaal 15 bezoekers meelopen.

Binnen de zorginstelling is het aantal wat lager, maximaal 10 deelnemers per keer.  

Wat maakt het project bijzonder?: 

Janssen richtte zijn aandacht graag op de didactische rol van het museum. Hij was hierin een van de eersten en vestigde op allerlei manieren de aandacht op de kunstwerken in het bezit van het museum, waarbij zijn journalistieke vaardigheden hem goed van pas kwamen. Zoals gezegd kon het publiek naast de ‘passieve’ bezigheden de eigen creatieve talenten ook ‘actief’ ontwikkelen in de ‘Kunstklas’, die in 1960 in de voormalige ‘kunstzaal’ van het Stedelijk Museum Schiedam werd gevestigd. In de beide tentoonstellingen in Arnhem en Schiedam zal een Kunstklas worden ingericht, om zo in de geest van Janssen zelf scheppend bezig te zijn. Gedurende te tentoonstelling kan zowel de oudere als jonge bezoeker aan de slag. 

Door de seniorenrondleiders te koppelen aan bestaande programma’s van SWOA kunnen we ook buiten de museummuren groepen (kwetsbare) ouderen bereiken. De eigen expertise van de beide organisaties in deze samenwerking staan hoog in het vaandel. Museum Arnhem richt zich op het artistieke programma en de professionele opleiding van de senioren en medewerkers/vrijwilligers van SWOA. SWOA richt zich op het welzijn van ouderen, de begeleiding van de kwetsbare oudere. De opgeleide senioren en vrijwilligers worden gekoppeld aan Fier; een project dat gericht is op de dag invulling van kwetsbare ouderen. Doel is kunst te integreren in het dagprogramma dat kan zijn op een dagbestedingslocatie of in het museum.

Begroting: 

Dit project experimenteert, in de geest van Pierre Janssen, met nieuwe manieren van actieve kunstoverdracht en -participatie. Op verschillende manieren onderzoeken we hoe je kunst naar de mensen toe kan brengen, hoe je mensen kunt raken met kunst en af kunt stappen van de traditionele manier van kunstoverdracht. Dit doen we bijvoorbeeld met een 'Kunstklas' in de tentoonstelling, maar ook door senior rondleiders in te zetten die met behulp van VTS de bezoeker op een andere manier laten kijken. 
De subsidie van het FCP zal volledig worden besteed aan de educatieve activiteiten rondom de tentoonstelling 'Pierre Janssen: meesterverteller'. Hiermee kunnen we nieuwe manieren van kunstparticipatie ontwikkelen en nieuwe doelgroepen bereiken. Dit onderdeel is minstens even belangrijk als de tentoonstelling zelf, omdat het ons de mogelijkheid biedt nieuwe methoden van kunstoverdracht te ontwikkelen die we ook na deze tentoonstelling kunnen blijven inzetten. Bovendien verwachten we dat dit voor de museale sector in zijn algemeenheid waardevol zal zijn. ArtEZ is hierbij aangesloten en wil met een groep studenten van DBKV onderzoek doen naar de methodiek van Pierre Janssen en vertalen naar onze tijd. Er is ruimte om met verschillende werkvormen te experimenteren en het museumpubliek hierbij te betrekken.

Wij willen graag gebruik maken van de mogelijkheid om in januari 2017 het gevraagde bedrag te verhogen naar 14.000 euro. Dit zal worden besteed aan de kosten van educatie en specifiek aan de kosten van de Kunstklassen en de Seniorrondleiders. De totale kosten voor educatieve activiteiten zijn 39.000 euro. De beide musea dragen een deel van de kosten uit eigen middelen bij aan het project. Daarnaast hebben we diverse fondsen aangevraagd en willen we ook lokale sponsoren bij het project betrekken. 

Locatie(s): 
Arnhem
Schiedam
zorginstellingen, wijklocaties van SWOA

Uitslag Beslis mee

FCP30
max 50 / 2 van 2 gestemd
publiek50
max 50 / 190 gestemd
totaal80
75 is gehaald!
De stemperiode is voorbij.

Dit zijn de de opmerkingen en adviezen uit Denk Mee, aangevuld met de stem-motivatie van de adviseurs van FCP.
afbeelding van Anne Arninkhof

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Mooi dat jullie kunst à la Pierre Janssen naar het publiek toe willen brengen. Met senioren als kijkwijzer en opdrachten in de kinderkunstklas animeren jullie diverse doelgroepen om mee te doen. Jullie kijken hierbij ook vooruit naar de rol van Museum Arnhem tijdens de verbouwingsperiode. Wel had ik graag meer gelezen over de inrichting van de activiteiten. Maar jullie beider ervaring, alsook de ruimte voor experiment en aanpassing, geeft voldoende vertrouwen. Jullie samenwerking versterkt en voorziet ook in kennisdeling met KEK. Dit draagt zeker bij aan het potentieel impact  binnen de erfgoedsector. De samenwerking met SWOA voorziet daarnaast in een meer regionaal effect. Ik ben dan ook benieuwd naar de verdere ontwikkeling van jullie plannen!

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Mooie ode aan deze onvermoeibare inspirator en voorvechter van de cultuurparticipatie! Door senioren op te leiden als VTS-gespreksleiders stimuleren jullie de kunstbeleving van bezoekers op een actieve manier. De Kunstklassen stimuleren het publiek om zelf creatief aan de slag te gaan. De uitwerking van de activiteiten had nog een slag concreter mogen zijn, maar gezien jullie ervaring heb ik voldoende vertrouwen in het slagen van deze opzet. Bovendien biedt het concept ruimte voor experiment. De samenwerking tussen beide musea en die met SWOA en ARTEZ geven dit plan een solide basis. Wat het effect op de kunstbeoefening in de vrije tijd gaat zijn, is nog onvoorspelbaar maar voor de erfgoedsector vormt dit plan een uitdagende stap op weg naar meer publieksparticipatie.

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Graag even nog de modelbegroting invullen en uploaden. Jullie eigen begroting kun je laten staan als die meer detailinformatie biedt.

afbeelding van Femke Hogenbosch

en het vervolg:

In Schiedam wordt een van de tentoonstellingszalen ingericht met kunst uit huizen van Schiedammers die indertijd door Pierre Janssen met het ‘kunst-virus’ werden aangestoken. In diezelfde ‘Schiedam-zaal’ wordt het publiek de mogelijkheid geboden om zelf creatief aan de slag te gaan. Hiervoor worden twee opdrachten ontwikkeld die de bezoekers, jong en oud of jong en oud samen, zelfstandig kunnen uitvoeren. De opdrachten zijn duidelijk omschreven zodat het publiek deze zelf kan uitvoeren met de materialen die daar aanwezig zijn. Ze zijn gerelateerd aan de Cobra collectie die de zaal daarnaast te zien is en welke door Pierre Janssen is aangekocht. De resultaten kunnen de deelnemers meenemen of juist achterlaten om aan de andere bezoekers te tonen.

afbeelding van Femke Hogenbosch

Hoi Anne, Willemijn en Johanneke,

Wederom bedankt voor jullie opmerkingen!

Hieronder een toevoeging van mijn Schiedamse collega's over de invulling van de Kunstklas, mijn eerdere aanvullingen heb ik verwerkt in de aanvraag. Ook een samenvatting van de tekst hieronder.

De Kunstklassen van Pierre Janssen zijn een begrip. In de jaren vijftig waren de creatieve workshops die hij in het Stedelijk Museum Schiedam introduceerde een novum. Zoiets bestond niet of nauwelijks, laat staan in een museum. Zoiets kunnen wij ons in deze tijd met een enorm aanbod van evenementen en activiteiten niet meer voorstellen. In de tentoonstelling over Pierre Janssen kan een ‘kunstklas’ daarom niet ontbreken.
 
 

afbeelding van Anne Arninkhof

Hoi Femke, dank voor je reactie! Vergeet niet om de informatie uit de chatsessie ook op te nemen in het projectplan in de linkerkolom. Hier baseren wij ons oordeel uiteindelijk op. Ook heb ik nog wat aanvullende vragen. Want uit hoeveel bijeenkomsten bestaat de opleiding van de kijkwijzers, en wie leidt hen op? Zijn hier misschien ook ouderen uit de pilot bij betrokken? Daarnaast lees ik graag meer over de rol van het SWOA. Hoe ondersteunen jullie elkaar binnen dit project? Een reactie van het SWOA of jullie Schiedamse partner is uiteraard ook van harte welkom in de rechterkolom! Tot slot een vraag over de begroting. Zou je de posten waarvoor je aanvraagt verder willen specificeren? 

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Met het einde van de Denk mee-fase in zicht wordt het tijd de beschrijving op te schonen en aan te vullen met zo concreet mogelijke informatie over de activiteiten. Het plan dat we gaan beoordelen is de linkerkant van deze webpagina, dus verwerk relevante informatie uit de chatsessies ook in je plan, anders telt deze niet mee. Beschrijf onder het kopje Bereik zo gedetailleerd mogelijk wat je gaat doen en hoeveel deelnemers hieraan meedoen en licht dit toe onder Onderbouwing, met bijvoorbeeld een toelichting op de werkwijze en de begeleiding. Is de invulling van de kunstklassen nog niet geheel bekend, noem dan in ieder geval wat voorbeelden. Een van de beoordelingscriteria is effect of impact: wat betekent dit project voor de deelnemers en/of voor het culturele leven in de regio?

afbeelding van Femke Hogenbosch

het tussentijds aangepast worden mocht dat nodig zijn.

Wekelijks wordt bekeken hoe er gewerkt wordt, wat de resultaten zijn en of het nodig is om het aanbod te veranderen. Een van de redenen daarvoor kan zijn dat het voor de afwisseling interessant is omdat de tentoonstelling zo lang staat of dat blijkt dat bezoekers te lang met de opdracht bezig zijn en er daarom te weinig doorloop is in die ruimte.

Inzichten deel ik met mijn collega’s van andere musea waarmee ik in een netwerk zit; Kennisnetwerk Educatoren Kunstmusea (KEK).

afbeelding van Johanneke Minnema

Ha Femke,

Dank voor de toelichting. Goed om dit ook in de tekst links te verwerken. Je antwoorden brachten mij nog op een suggestie: omdat het zo'n lang lopende tentoonstelling is zou je een deel van de tentoonstelling kunen vullen met (wisselende) resultaten van de kunstklas. Op die manier creeer je enerzijds voor de bezoekers ook een reden voor een herhaalbezoek en anderzijds is het voor de deelnemers van de kunstklas extra leuk dat hun werk ook geexposeerd wordt. Dit laatste kan ook op een leuke manier invulling aan jullie promotie geven.

Veel succes met het afronden van de aanvraag!

Johanneke

afbeelding van Femke Hogenbosch

Hoi Johanneke,

De exacte invulling van de activiteiten in de ‘ kunstklas’ zijn nog in ontwikkeling We starten op 8 en 9 april tijdens de nationale museumweek, hierbij is begeleiding aanwezig. Tijdens de tentoonstellingsperiode die tot 14 oktober duurt is er geen begeleiding aanwezig maar kunnen bezoekers, jong en oud, wel zelfstandig aan de slag. Gedurende de tentoonstelling zullen er momenten gepland worden dat er onder begeleiding gewerkt wordt, denk aan een vakantieprogramma voor BSO groepen, workshops en aanbod voor het onderwijs. Doordat de tentoonstelling een lange looptijd heeft kan 

afbeelding van Femke Hogenbosch

Hoi Johanneke,

De exacte invulling van de activiteiten in de ‘ kunstklas’ zijn nog in ontwikkeling We starten op 8 en 9 april tijdens de nationale museumweek, hierbij is begeleiding aanwezig. Tijdens de tentoonstellingsperiode die tot 14 oktober duurt is er geen begeleiding aanwezig maar kunnen bezoekers, jong en oud, wel zelfstandig aan de slag. Gedurende de tentoonstelling zullen er momenten gepland worden dat er onder begeleiding gewerkt wordt, denk aan een vakantieprogramma voor BSO groepen, workshops en aanbod voor het onderwijs. Doordat de tentoonstelling een lange looptijd heeft kan 

afbeelding van Femke Hogenbosch

en deel 2:

Het is zeker de bedoeling om tijdens de tentoonstellingsperiode de zorginstellingen te betrekken. Het geef ons de kans om voor onze sluiting in het najaar, de bewoners van de zorginstellingen in ons museum te ontvangen. De kennis die we opdoen tijdens de tentoonstelling van Pierre Janssen is hierbij noodzakelijk. Dat gaat ook om praktische zaken uit te proberen, is een programma van uur voldoende, past het aanbod het beste tijdens reguliere openingstijden of juist beter op een maandag, welke werken uit de collectie zijn hiervoor geschikt, etc.

afbeelding van Femke Hogenbosch

Hoi Anne, De senioren worden opgeleid in verschillende bijeenkomsten voorafgaand van de tentoonstelling. Wat erg leuk is dat de senioren al erg enthousiast zijn en goede herinneringen hebben aan Pierre Janssen. Zij kunnen zich de periode in het museum herinneren waar hij bevlogen vertelde en natuurlijk zijn televisie optredens. Wij nodigen een bijeenkomst de curator uit om de tentoonstelling te introduceren en ze mee te nemen door de opbouw van de museumzalen. De andere bijeenkomsten zullen bestaan uit het actief oefenen op zaal. Bij deze tentoonstelling nodigt het juist uit om in de geest van Pierre Janssen het gesprek aan te gaan waarbij VTS een passende methode is omdat men leert nauwkeurig observeren, formuleren en te onderbouwen wat men ziet. 

afbeelding van Johanneke Minnema

Jullie vragen aan voor educatieve activiteiten. Ik lees dat deze activiteiten in elk geval bestaan uit de 'kunstklas'. Hebben jullie al een eerste plan voor de activiteiten in deze kunstklas? Is hier altijd begeleiding aanwezig of komen er ook tutorials waar bezoekers zichzelf mee kunnen redden? En zijn er nog meer educatieve activiteiten?

Daarnaast geven jullie aan dat de werkwijze een experiment. Hoe monitoren jullie de uitkomsten van dit onderzoek en hoe reflecteren jullie hier op? Is er in het project ruimte om gedurende het project bij te sturen? En hoe willen jullie waardevolle inzichten voor de museale sector overdragen?

afbeelding van Johanneke Minnema

Beste Femke,

Welkom bij Jij Maakt Het Mee! Ik ben jullie coach en denk de komende weken graag met jullie mee! Naar aanleiding van jullie aanvraag heb ik alvast een paar vragen:

 

Jullie hebben het project al goed omschreven en onderbouwd en hebben zeker in Arnhem mooie samenwerkingspartners gevonden. De gekozen samenwerking tussen de musea van Arnhem en Schiedam vind ik ook sterk maar ik mis Schiedam nog wel wat in deze aanvraag. Misschien kan er ook iemand vanuit museum Schiedam meeschrijven op dit platform!

1/2

 

Pagina's