menu denk mee beslis mee maak mee

Nederlands Studenten Kamerkoor zingt het operakoor in 'Fortress Europe'

Opera in het centrum van publiek debat

Nederlands Studenten Kamerkoor
20 maart 2017 tot 1 september 2017
muziek, muziektheater, theater
jongeren, ouderen, volwassenen
onze website
€5.000

Dit project heeft subsidie ontvangen en is afgerond. Denk mee Beslis mee Maak mee

Bekijk de weblog van dit project

Het NSK in de opera!

Door Nathan Tax op wo 6 sep

Wat een rit tot nu toe.

Toen we precies een jaar geleden de eerste verkenningen voor dit project deden, hadden we niet verwacht in zo'n...

lees verder op de weblog

Ga direct naar de reacties

Nederlands Studenten Kamerkoor zingt het operakoor in 'Fortress Europe'

Opera in het centrum van publiek debat

afbeelding van Nathan Tax

Ingediend door:

Nathan Tax

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Voorafgaand aan de productie (bij wijze van pr / buzz) en tijdens de voorstellingen zelf (als 'tweede akte') komt er ruimte voor publiek debat. Wie kan ons helpen met geschikte partners en met een goede, geïntegreerde vorm van deze publieksdiscussie?

Wat ga je doen?: 

Soundbites domineren de politiek. Sociale media zijn geprogrammeerd om onze individuele opvattingen te bevestigen. Publiek handelen lijkt gereduceerd tot ‘liken’ en ‘sharen’.

Tegelijk worden we geconfronteerd met grote vraagstukken. Maar hoe kunnen we een oprecht publiek debat voeren als feiten en tegengestelde visies uit ons blikveld verdwijnen?

Het ‘oude’ medium opera als smeltkroes van disciplines maakt bij uitstek ‘het andere perspectief’ invoelbaar. Met het nieuwe, vierjarige project Sign of the Times (SotT) herstelt regisseur Floris Visser, artistiek directeur van Opera Trionfo, de opiniërende functie van opera.

In elke editie kaart hij steeds een actueel vraagstuk aan met een steeds nieuw gecomponeerde opera, en ‘dwingt’ hij het publiek tot debat. Onderwerp van deze eerste editie, Fortress Europe (componiste Calliope Tsoupaki): de vluchtelingencrisis, de houdbaarheid van het Europese project en de opkomst van populisten.

Het Nederlands Studenten Kamerkoor (NSK) heeft de eer een gelegenheidsensemble samen te stellen om de koordelen te zingen. Reflecterend, commentariërend, prikkelend en opruiend brengen onze zangers de vele stemmen uit de verdeelde massa tot klinken.

Hoe ga je te werk?: 

Zelden realiseren we ons dat de huidige student als burger, bestuurder of kunstenaar van morgen, bij uitstek geconfronteerd wordt met de gevolgen van de keuzes van vandaag. Voor de oud-deelnemers van het NSK – afgestudeerde kamerkoorzangers – is dat echter al dagelijkse realiteit. Juist hen nodigen we dus uit om te auditeren! Het professionele team selecteert vervolgens het koor van ca. 20 ‘voorbeeldzangers’.

Elke voorstelling bestaat uit twee delen: voor de pauze klinkt de nieuwe compositie van Calliope Tsoupaki, na de pauze begint de zgn. ‘tweede akte’ waarin publiek en makers het debat aangaan. Het aangrijpende spreekkoor uit de tweede scène krijgt een terugkerende functie als moderator en debataanjager, op de avonden zelf én in de buzz-activiteiten. Deze werkwijze is experimenteel en geheel nieuw voor het NSK!

Op zoek naar debataanjagers spreken onze voorbeeldzangers eerst hun netwerk en bezoeken hun (voormalige) stedelijke studentenkoren. Met hun zangers (van bijv. USCantorij, SKA en NSKAD) gaan we in debat over het thema en brainstormen we over initiatieven in hun netwerk rond het thema. Daarna studeren het spreekkoor met hen in, en geven tot slot een mini-opera-concertje door onze zangers.

Volgende stap is met z’n allen die lokale thema-activiteiten bezoeken, bijv. lezingen van studia generalia, debatavonden van politieke partijen en vrijwilligersbijeenkomsten. Ook zetten we met de stedelijke zangers “grassroots”-activiteiten op: pop-up concerten bij stationspiano’s, podcasts en vlogs, en flashmobs bij demonstraties. Het mes snijdt aan twee kanten: buzz creëren voor het operaproject én de studentenkoren de kans geven zich aan nieuw publiek te laten zien en horen.

Steeds gaan we, met het spreekkoor als rode draad, de confrontatie met het lokale publiek aan: durft het zich ook als volwaardig participerend spreekkoorlid ín de opera het debat in de tweede akte aan te jagen? Alle doelgroepen combinerend zetten we in op zo’n 500 actieve participanten.

Met wie werk je samen?: 

Binnen dit project gaat het NSK voor het allereerst een gelijkwaardige samenwerking aan met drie sterke partners:

  • Opera Trionfo is initiatiefnemer: een gezelschap met vaak Nederlandse premières als repertoire, carrièreperspectief biedend voor jong muzikaal en dramatisch talent. De spraakmakende regisseur Floris Visser, met lovende recensies in binnen en buitenland, bereidt ons koor samen met zijn staf tijdens ruim 5 repetitiedagen voor op de voorstellingen;
  • Asko|Schönberg Ensemble verzorgt de instrumentale uitvoering. Als uitvoerder van vooral hedendaags klassieke muziek, waaronder regelmatig premières en opdrachtcomposities, sluit dit orkest naadloos aan bij het artistieke profiel van het NSK. De samenwerking bestaat artistiek uit (nog eens) 5 gezamenlijke repetitiedagen en organisatorisch uit kennisuitwisseling rond productie en pr;
  • De Nationale Opera (Opera Forward Festival, OFF) is ons eerste podium en vormt een drijvende kracht in de pr. Tijdens het eerste Opera Forward Festival in 2016 vond de themadag ‘New Vocals’ al plaats, als gelegenheid om jonge zangers (o.a. studentenkoorzangers) kennis te laten maken met de nieuwste operaontwikkelingen. In dat kader had het NSK al 'kruisbestuivend' contact met producent Anthony Heidweiller, dat zich voor dit project voortzet.

Verder breidt het NSK de vele bestaande contacten met stedelijke studentenkoren uit tot eerste informele samenwerkingen. Dit project vormt voor de meerderheid van hun leden een eerste artistieke kennismaking met het NSK. Tegelijkertijd krijgen ze de kans hun lokale zichtbaarheid te vergroten, bijv. bij lokale (studenten)initiatieven rond het thema van de opera, om podiumkunst en specifiek koorzang bij een nieuwe doelgroep te introduceren.

Kortom, binnen dit project realiseert het NSK nieuwe verbindingen tussen publiek en deelnemers uit vier aparte werelden: moderne muziek, professionele opera, maatschappelijke organisaties, en studentenkoren.

Wat is verder van belang om te weten?: 

Het NSK is: steeds een nieuw koor van jonge, vaak nog studerende deelnemers; een uitdagend programma van hedendaags klassieke koormuziek rond een specifiek thema; toegankelijke uitvoering door gebruik van theatrale elementen.

Al decennia lang bewijst het NSK dat theatrale nieuwe muziek jonge zangers en nieuw publiek uit alle hoeken van het land kan verbinden, met elk jaar een nieuw koor van 36 studentzangers en zo’n 1200 concertbezoekers. Sinds 1974 delen onze alumni (800 zangers en meer dan 100 bestuursleden) hun ervaringen tot op de dag van vandaag met talloze andere koorzangers door heel Nederland, als amateur of professional.

Sinds de oprichting was het NSK actief als vernieuwer van amateurkunstbeoefening, specfiek door: hedendaagse klassieke koormuziek door zeer jonge amateurs (sinds de vroege jaren), en theatrale en toegankelijke presentatievormen (sinds de vorige dirigente, 2001-2012). Met muzikale programma’s rond maatschappelijke vraagstukken en levensthema’s drukt de huidige Kurt Bikkembergs (voorm. koorleider Vlaamse Opera) sinds 2013 zijn stempel op het NSK.

Het NSK neemt sinds zo’n 1,5 jaar deel aan ‘Zingen Lekker Belangrijk?!’, een uitwisselingsplatform van ZIMIHC Utrecht. Samen met o.a. Nederlands Kamerkoor, Landelijk Kenniscentrum voor Cultuur en Amateurkunst en het Nederlands KorenFestival neemt het NSK deel aan deze ‘koortafel’ en werkt het mee aan een spoedig te verschijnen manifest van en voor de Nederlandse koorwereld.

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
~12 Koorrepetities (olv koordir. Kurt Bikkembergs, rep. Ruben de Grauw of reg. Floris Visser) 20  
5-10 Lokale activiteiten (met bezoek, deelname, coproductie of soms organisatie door onze zangers of die van stedelijke studentenkoorzangers) 2-8 15-75 per keer
~12 Tutti-repetities (olv reg. Floris Visser en/of orkestdir. Bas Wiegers) 20  
- - - -
6 Concerten (zeker): Opera Forward (tot. 18.000 bez., Operadagen Rotterdam tot. 16.000 bez.) 20 NSK zangers,
min. 500 participanten
200+ per keer,
verschilt per zaal
3-6 Concerten (waarsch.): Oerol (tot. 52.000 bez.) en November Music. 20 NSK zangers,
min. 250 participanten
200+ per keer,
verschilt per zaal

 

Wat maakt het project bijzonder?: 

Dit project als voorbeeld stellen dat nieuw gecomponeerde opera een cruciale (en vaak onderschatte) rol kan spelen in het inzichtelijk maken en 'oplossen' van actuele vraagstukken voor een breed publiek. Hoe? Door het publieke debat te integreren in alle aspecten van het project (voorbereiding én uitvoering)

In concrete aantallen:

  • 20 NSK-oud-deelnemers krijgen de zeldzame kans als amateur deel te nemen aan een professionele productie op een internationaal zichtbaar niveau en daarbinnen intensief begeleid te worden;
  • Pakweg 200 studentenkoorzangers participeren in interactieve concerten met de nieuwste muziek en rond de belangrijkste vraagstukken, en leren het artistieke aan te sluiten op het maatschappelijke;
  • Minimaal 500 kritische studenten, denkers en doeners bij lokale initiatieven gaan ervaren hoe krachtig het medium muziek en opera is om actuele problemen niet alleen zichtbaar en voelbaar te maken bij nieuwe doelgroepen, maar het ook actief daarbinnen te bespreken;

Geschat potentieel publieksbereik: bijna 100.000 ‘passieve’ muziek- en cultuurliefhebbers (bezoekersaantallen bij geplande podia: OFFestival 18.000, Operadagen R’dam: 16.000, Oerol: 52.000).

Gezamenlijk confronteren onze 700+ participanten dit massapubliek met de vele perspectieven op het eerste centrale actuele vraagstuk: de vluchtelingencrisis, Europa en populisme. Samen hebben zij als enige, maar – ongeacht haalbaarheid! – absoluut noodzakelijke doel: een oplossing vinden.

Begroting: 

Tot de kernkosten van dit project behoren de honoraria voor 'onze eigen' professionals (dirigent Kurt Bikkembergs, repetitor Ruben de Grauw), locatiehuur voor repetities en de lokale activiteiten. Indien er voldoende subsidie is, willen we reis- en verblijfskosten voor deelnemers vergoeden.

Behalve FCP (Jij Maakt Het Mee) worden o.a. aangevraagd: Van den Bergh van Heemstedefonds, Zabawas, Prins Bernhard Cultuurfonds, Fonds voor de Geld- en Effectenhandel, en Suzanne Hovingastichting. In totaal is er minimaal 10.000 euro subsidie nodig om de kosten te kunnen dekken. 

Locatie(s): 
CREA Amsterdam
De Nationale Opera (Opera Forward Festival)
Operadagen Rotterdam
Oerol
November Music
Lowlands

Uitslag Beslis mee

FCP30
max 50 / 2 van 2 gestemd
publiek50
max 50 / 141 gestemd
totaal80
75 is gehaald!
De stemperiode is voorbij.

Dit zijn de de opmerkingen en adviezen uit Denk Mee, aangevuld met de stem-motivatie van de adviseurs van FCP.
afbeelding van Stefanie Weijsters

Het Fonds beoordeelt het project aan de hand van de criteria kwaliteit, samenwerking en effect. Het NSK en haar samenwerkingspartners zetten zich met dit project niet enkel in voor een artistiek hoogwaardig resultaat, maar hechten daarnaast - en wellicht nog wel meer - belang aan het maatschappelijke bereik en effect ervan. Dat dit voor het NSK een bijzonder project is vertaalt zich onder meer naar het betrekken van oud-deelnemers als voorbeeldzangers en via hen stedelijke studentennetwerken. Door de samenwerking tussen de verschillende kwalitatieve partners wint dit project aan slagkracht. Wel vraag ik me af of het lokaal betrekken en activeren van mensen niet onderschat wordt, maar ik hoop van harte dat dit aspect van het project in de uitvoering voldoende aandacht krijgt.

afbeelding van Lidian Fleers

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Fortress Europe biedt voor de amateurzangers een bijzondere uitdaging om mee te werken aan een kwalitatief toonaangevend geëngageerd project. Ik vind het bijzonder dat jullie met dit project buiten jullie comfort zone gaan en actief de samenwerking opzoeken met de amateurkoren en de dialoog opzoeken met een deels nieuw publiek. Het creatieve proces met de uitwisseling tussen de amateurs en de professionals had nog wat scherper geformuleerd kunnen worden. Nu lijken de professionele en de amateurkant nog enigszins geïsoleerd naast elkaar te staan. Het verweven van het artistieke en inhoudelijke, fictie en realiteit, amateurs en professionals vormt nog een uitdaging, maar deze is door de stevigheid van de samenwerkingspartners denk ik in goede handen.

afbeelding van Nathan Tax

Beste Stefanie en Thijs,

Veel dank voor al jullie opmerkingen en vragen! Met de beperkte ruimte een hele uitdaging voor dit project, maar ik heb geprobeerd ze zo goed mogelijk te verwerken. Gelukt?

Misschien goed om even de 'onderzoeksvraag' van dit project toe te lichten: hoe combineer je opera en maatschappelijk debat integraal in een artistiek product, bijv. met zo'n 'tweede akte', op zo'n schaal en niveau?

Verschillende concepten uitproberen, scherpslijpen en (soms) van tafel vegen om te ervaren wat werkt en wat niet is eigenlijk de enige optie. En dat dan samen met studenten uitvoeren, voor een publiek van makers (OFF/Operadagen R'dam): langs die weg dragen we ons vernieuwende steentje bij!

Gr. Nathan

afbeelding van Stefanie Weijsters

Dag Nathan,

 

Ik probeer te doorgronden wat dit project concreet en duurzaam bijdraagt aan de vernieuwing van de kunstbeoefening in de vrije tijd. Kan je toelichten wat je concreet bedoelt met de zin "Pakweg 200 studentenkoorzangers gaan ondervinden hoe je, door betrekking van een maatschappelijk vraagstuk, de doelgroep voor je artistieke activiteiten qua deelnemers en publiek kunt uitbreiden"? Wat gaan zij concreet doen en ondervinden? En wie zijn die deelnemers van welke artistieke activiteiten van die studentenkoorzangers? 

afbeelding van Thijs Hazeleger

Beste Nathan,

Net als Stefanie ben ik nog benieuwd naar het (concrete) muzikale aspect; zingen jullie in de eerste acte bestaande stukken of nieuw gecomponeerd werk? Het lijkt me ook goed om daarbij te vermelden hoe jullie samenwerken met het Asko|Schönberg Ensemble en de Nederlandse Opera. Zijn zij ook inhoudelijk betrokken bij de totstandkoming van de opera of puur uitvoerders / afnemers van het product? En werken jullie voor het eerst samen?
Datzelfde zou je kunnen beschrijven bij de kleine initiatieven en de tweede akte: is deze werkwijze nieuw voor jullie? Ik kan me voorstellen dat jullie hiermee een andere betrokkenheid van jullie deelnemers en publiek vragen, klopt dat? Of is het een vervolgstap van een eerder ingezette ontwikkeling?

Groeten Thijs

afbeelding van Stefanie Weijsters

Inmiddels hebben jullie aan de linkerzijde al een flink uitgewerkt. Dat geeft ons weer voeding om op te reageren. 

 

Het is zeker interessant om te kijken hoe je musiceren kan inzetten voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, maar heel concreet wordt dit in het plan nog niet. Misschien kan je met voorbeelden komen die de impact van het project op dat vlak verduidelijken.

 

Daarbij ben ik benieuwd hoe dit project volgens jullie de actieve kunstbeoefening vernieuwt en hoe jullie de 30 "voorbeeldzangers" als voorbeeld voor inzetten. 

afbeelding van Thijs Hazeleger

Beste Nathan,

Ik ben jullie coach op dit platform en zal jullie voorzien van tips en inspiratie. Mooi plan om met muziek en theater verschillende hoeken van de samenleving aan elkaar te verbinden!
Voor deze aanvraag bij JMHM zou ik nog wat concreter beschrijven hoe het ‘grass roots’ programma eruit zou kunnen komen te zien. Naar wat voor soort maatschappelijke betrokkenheid ben je op zoek? Wat voor problemen hoop je door middel van participatie op te lossen? En waarom betrek je hierin juist oud-deelnemers?
Voor de ontwikkeling van de ‘tweede akte’ moest ik nog denken aan het forumtheater van Boal en de theatrale debatten van Floris van Delft. Wellicht levert dit nog inspiratie op!

Groeten Thijs

afbeelding van Stefanie Weijsters

Welkom NSK en Nathan op Jij maakt het mee! De komende tijd zal ik samen met een collega-adviseur en een Jij maakt het mee coach meedenken over jullie conceptplan. 

 

Jij maakt het mee is gericht op experimentele, vernieuwende cultuurparticipatie projecten met een bijzondere samenwerking. Ik lees graag meer over het innovatieve aspect en karakter van jullie project alsook over de samenwerking die jullie hierbij gaat helpen. 

 

Het uitwerken van jullie plan kan via de knop Bewerken en dan doorklikken naar Denk mee (meer projectinformatie). 

 

Veel succes!