menu denk mee beslis mee maak mee

Kunst maakt de mens

Ouderen ontmoeten Van Gogh bij hen thuis

Vincent van GoghHuis
1 juni 2017 tot 31 december 2017
erfgoed, tekenen en schilderen
ouderen
onze website
€7.700

Dit project heeft subsidie ontvangen. Blijf het volgen! Denk mee Beslis mee Maak mee

Bekijk de weblog van dit project

Kunst maakt de mens in Rijsbergen

Door Eva Geene op wo 31 mei

Afgelopen woensdag hebben we weer een enorm leuke workshop gedraaid in Rijsbergen. Deze groep was enorm stimulerend naar elkaar!

Bij deze...

lees verder op de weblog

Ga direct naar de reacties

Kunst maakt de mens

Ouderen ontmoeten Van Gogh bij hen thuis

afbeelding van Eva Geene

Ingediend door:

Eva Geene

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Wat is de beste manier om de (kunst/deelname)drempel te verlagen?

Wat ga je doen?: 

Dat via de kunst en het leven van Van Gogh ouderen actief gaan deelnemen aan kunst blijkt uit de effectmeting die is uitgevoerd door Universiteit van Amsterdam, op het outreach workshopprogramma Ouderen ontmoeten Van Gogh. Via de kunst en het leven van Van Gogh (her)ontdekken ouderen (70+) hun talenten en vergoten zij hun sociale netwerk. Het project onderstreept het belang van kunst op het mentale, fysieke en sociale welzijn van ouderen. Door actieve cultuurparticipatie treden ziektes zoals dementie niet of later op. In 2016 sloot Van Gogh Huis Zundert aan bij het programma Kunst Maakt de Mens dat partners uit de wereld van kunst, zorg en welzijn in 2014 zijn aangegaan. Tot nu toe zijn door het land meer dan 50 workshops uitgevoerd door vier kunstinstellingen met een link naar Van Gogh. In Zundert zijn we gestart met de basisworkshop. Deze waren in no time volgeboekt. De reacties van de ouderen waren positief en ze wilden meer! Echter vanuit de Lang Leve Kunst subsidie was er maar geld beschikbaar voor 7 basisworkshops. Maar om toch te voldoen aan de vraag in de regio Zundert en we heel graag de workshop willen uitbreiden met een verdiepingsaanbod van twee vervolglessend en uiteindelijk ook een museumbezoek, doen we een beroep op 'jij maakt het mee'.  

Hoe ga je te werk?: 

Het project is nieuw voor het Van Gogh Huis omdat we naar de ouderen toe gaan. Dus kunst bij de mensen thuis brengen als het ware. Een stukje uit het projectplan wat dit verduidelijkt:

Gezond ouder worden is een maatschappelijke uitdaging. De toenemende vergrijzing van de bevolking is van invloed op belangrijke maatschappelijke issues: waaronder eenzaamheid en een toename van ziekten en beperkingen. Kunst Maakt de Mens richt zich met name op ouderen (70+) die dreigen door een beperking of door eenzaamheid in een sociaal isolement te raken. Bij de invulling van het workshopprogramma houden we rekening met de beperkingen van de deelnemers en nemen we fysieke en mentale drempels weg. Ook houden we rekening met de emoties van de deelnemers en de behoefte aan sociaal contact. We proberen zo veel mogelijk ouderen deel te laten nemen die thuiswonend zijn. Dit vormt een groeiende groep die steeds meer behoefte heeft aan doorbreken van de dagelijkse sleur. Uit recent onderzoek van de UvA blijkt dat dit outreachprogramma ouderen weet te betrekken bij kunst die nog nooit eerder met kunst in aanraking zijn geweest. Van Gogh werkt, soort van, drempelverlagend. De ouderen zijn zo enthousiast over hun deelname aan de basisworkshop dat ze meer willen: meer workshops, naar het museum, meer kunst!

Naar aanleiding van de ervaringen uit 2015 en 2016 met Ouderen ontmoeten Van Gogh (Kunst Maakt de Mens) heeft de landelijke organisatie het programma uitgebreid van een basisworkshop naar een programma bestaande uit vier onderdelen (een basisworkshop, twee verdiepende workshops en een museumbezoek) oftewel vier contactmomenten. Deze uitbreiding vergroot het effect dat kunst heeft op de gezondheid van de ouderen. Het programma overstijgt beperkingen en weet de nieuwsgierigheid van een diverse groep ouderen te prikkelen. Het effect op het welbevinden is multidimensionaal. Dit blijkt onder meer uit de vele herinneringen aan vroeger die naar boven komen (zingeving) en de afleiding die het biedt van hun ziekte of beperking (mentale gezondheid en beleving). Tijdens de workshop lijken de deelnemers hun eigen capaciteiten vaak te onderschatten. Uiteindelijk kunnen zij meer dan zij zelf, en hun activiteitenbegeleiders, in eerste instantie denken. De ervaring leert dat om ouderen te activeren en hun sociale netwerk te vergroten, de eenmalige interventie moet worden verlengd. 85 procent van de ouderen wil meer. Vanuit deze vraag en met het oog op de langetermijneffecten hebben we het aanbod doorontwikkeld. Ouderen ontmoeten Van Gogh bestaat nu uit een basisworkshop, twee verdiepende workshops en een museumbezoek.

Met het gehele programma bieden we een afwisseling tussen kwaliteit (kunsthistorische en agogische kennis) en zelfstandig aan het werk. Voor de invulling van de vervolgmodules wordt een rode lijn gevolgd. Deze kan zitten in de kunstwerken, bijvoorbeeld de kunst die besproken wordt in de basisworkshop en wordt bezocht tijdens het museumbezoek. Ook moeten de modules afzonderlijk te volgen zijn, want de samenstelling van de groep ouderen kan gedurende het traject wisselen.

Basis workshop
De basis van de workshop is het verhaal van Vincent van Gogh, zijn start als kunstenaar, zijn emoties en wat hij wilde verbeelden met zijn kunstwerken. De docent vertelt over zijn leven, zijn kunst en zijn brieven. De docent daagt de ouderen uit om ook diezelfde emotie en kleur in hun tekening uit te drukken. De werken worden ingelijst en besproken. Er is veel persoonlijke aandacht voor de deelnemers. En er is ruimte om met elkaar over kunst en elkaars leven te praten.

Workshop Landschappen
Aan de hand van drie landschappen wordt verteld hoe Van Gogh met kleur een gevoel uitdrukte, een essentieel en constant element in zijn hele oeuvre. De groep gaat zelf aan de slag met pastelkrijt om een landschap uit de herinnering of uit dromen te tekenen. Als afsluiting wordt een expositie gehouden van het gemaakte werk en volgt een korte nabespreking.

Workshop De brieven
Van Gogh schreef honderden brieven over zijn zoektocht, strubbelingen en passies. Veel mensen herkennen zich in zijn brieven. Er worden voorbeelden van de brieven rondgedeeld en voorgelezen. De deelnemers maken zelf ook een tekening en schrijven er een verhaaltje bij. De ouderen die niet kunnen schrijven worden geholpen. De ‘brieven’ worden in de groep besproken en in een envelop met postzegel meegegeven om opgestuurd te worden naar een familielid of bekende.

Met wie werk je samen?: 

Het project is een samenwerking tussen de wereld van kunst, zorg en welzijn. Deze startte vanuit Van Gogh Museum Amsterdam met adviesbureau voor de zorg, Viatore, zorgorganisatie Cordaan en welzijnsorganisaties Vier het Leven en De Zonnebloem. Via het werk en leven van Vincent Van Gogh willen de initiatiefnemers de ouderen activeren. Tot nu toe zijn meer dan 50 workshops uitgevoerd door vier kunstinstellingen met een link naar Van Gogh: Van Gogh Museum, Vincentre Nuenen, Kröller-Müller Museum, Van Gogh Huis Zundert, Drents Museum en Dordrechts Museum. In deze zes regio's zijn hubs ontstaan waarin kunst, zorg en welzijn samenwerken.

Kunstinstellingen leveren kwalitatief cultuuraanbod. Zorg- en welzijnsorganisaties zorgen voor de (kwetsbare) ouderen, de workshoplocatie en het vervoer naar de workshoplocatie. The best of all worlds!

Wat is verder van belang om te weten?: 

Het Vincent van GoghHuis staat op de geboortegrond van Vincent van Gogh. Het Van GoghHuis is een huis van herinnering en beleving. Vincent zelf neemt u mee in een hoorspel vol kijkplezier. Op de geboortegrond van deze meester wordt ook aandacht besteed aan zijn vakbroeders, van toen en nu. Daarmee wordt één van zijn dromen gerealiseerd: een plek voor de kunst van de toekomst. Met de Van Goghwandeling in de hand loopt u in het dorp langs andere Van Goghplekken zoals het kerkje waar zijn vader preekte en het graf van zijn doodgeboren broertje wat ook Vincent heet. In Zundert treedt je letterlijk en figuurlijk in de voetsporen van Van Gogh.

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
6 verdiepende workshop landschappen 12 + 3 vrijwilligers  
6 verdiepende workshop brieven 12 + 3 vrijwilligers  
       
       
       
       

 

Wat maakt het project bijzonder?: 

Om de waarde van kunstbeleving voor ouderen te kunnen bepalen, is er in 2015-2016 onderzoek gedaan naar de impact van het workshopprogramma. Kunnen we aantonen dat onze aanpak verschil maakt? Het kwalitatieve onderzoek is uitgevoerd door drs. Marjolein Gysels van de Universiteit van Amsterdam. De belangrijkste uitkomsten van het onderzoek zijn: het workshopprogramma weet ouderen actief deel te laten nemen aan kunst en cultuur. Het stimuleert duidelijk een behoefte onder ouderen om meer activiteiten op dit terrein te ondernemen. Het kwalitatief hoge kunstaanbod vindt veel waardering bij de ouderen. Het is eens iets anders dan de gebruikelijke uitstapjes, waaraan zij voornamelijk als publiek deelnemen. Voor veel mensen is de workshop nieuw en een eerste kennismaking met kunst. Iets wat ze kunnen doen ondanks hun beperkingen. Vooral op zorglocaties onderbreekt het programma de dagelijkse sleur en biedt het een nieuwe dimensie aan het leven. Een activiteit die de ouderen mogelijk al hadden opgegeven: het ontmoeten van Van Gogh.

Door het Ouderen ontmoeten Van Gogh (Kunst Maakt de Mens) programma uit te breiden, sluiten we nog beter aan bij de doelstelling om een bijdrage te leveren aan de gezondheid van de ouderen. Meerdere activiteiten maken de kans groter dat de activatie beklijft en de interesse in kunst ook na afloop van het workshopprogramma blijft. Door het aantal contactmomenten te vergroten, wordt ook het sociale netwerk sterker. Men leert elkaar kennen.

Ook in Zundert zijn er honderden ouderen die door de basisworkshop zijn aangewakkerd en interesse hebben in meer! Omdat de basisfinanciering van het landelijke programma gericht was op maar 1 workshop en niet op een vervolg (nog drie contactmomenten), vragen we nu aanvullend een bijdrage aan Jijmaakthetmee om de interesse voor kunst en cultuur die ontstaat n.a.v. de basisworkshop verder te voeden.

Begroting: 

Het totale project (12 vervolgworkshops) kost 15.400 euro. We bereiken met dit programma meer dan 150 ouderen.

Wij vragen aan Jij maakt het mee: 7.700 euro (50%).

De lokale/regionale welzijn- en zorginstellingen dragen 3.400 euro bij en ook vanuit de landelijke organisatie is een budget van 1.850 euro beschikbaar. Van Gogh Huis Zundert financieert 2.450 euro.

Locatie(s): 
Zundert en omgeving

Uitslag Beslis mee

FCP32
max 50 / 2 van 2 gestemd
publiek50
max 50 / 122 gestemd
totaal82
75 is gehaald!
De stemperiode is voorbij.

Dit zijn de de opmerkingen en adviezen uit Denk Mee, aangevuld met de stem-motivatie van de adviseurs van FCP.
afbeelding van Stefanie Weijsters

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Prachtig om te lezen over de stevige impact van actieve kunstdeelname op het welzijn van ouderen. Het werk alsook het leven van Van Gogh spreekt naar verwachting sterk tot de verbeelding van deze doelgroep. Dat de activiteiten op de geboortegrond van Van Gogh plaatsvinden kan een extra bijzondere beleving opleveren. De landelijke aanpak van het Kunst Maakt De Mens programma met de ouderen weten jullie helder te verwoorden. Het betreft hier een beproefd concept, mede waardoor ik voldoende vertrouwen heb in de artistiek-inhoudelijke kwaliteit. Wel blijft de concrete aanpak in Zundert, met het daar uit te voeren workshopprogramma, nog wat onderbelicht. Als uitbreiding van het landelijke programma is dit project niet geheel uniek, maar de impact voor de ouderen in Zundert acht ik er zeker niet minder waardevol om.

afbeelding van Lidian Fleers

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Dit project vormt een bijzondere artistiek-inhoudelijke ontmoeting met de verschillende kanten van Vincent van Gogh. De behoeften en mogelijkheden van de doelgroep worden duidelijk serieus genomen in dit project. Ik vind het mooi dat jullie hierin naast zijn teken- en schilderwerk ook het schrijven verwerken in het programma. Anderzijds is het jammer dat jullie qua samenwerking met name het landelijke netwerk aanhalen en niet dieper in zijn gegaan op de mogelijk lokale verbindingen die jullie leggen, welke impact het project op de gemeente/regio heeft en wie de workshops begeleiden. En ik had graag meer gelezen over in hoeverre dit Zundert's model inspiratie kan leveren voor de landelijke collega instellingen. Wellicht zijn dat punten die jullie in de uitvoering nog uit gaan werken. 

afbeelding van Eva Geene

Beste Stefanie,

Bij deze de aanvullingen. Hoop dat dit voldoende inzicht geeft in het workshopprogramma. Nu afwachten maar! Bedankt alvast voor al je ondersteuning.

 

afbeelding van Stefanie Weijsters

Beste Eva,

Jullie hebben een verzoek gedaan tot de Beslis mee fase. Daarvoor zijn nog er nog twee aandachtspuntjes; gelukkig hebben jullie nog een paar dagen. 

1. Het aangevraagde bedrag bij Jij maakt het mee ontbreekt nog in de begroting. Als je dit opneemt krijg je een sluitende begroting. Dit is een voorwaarde om toegelaten te worden tot de Beslis mee fase. Even aanpassen en opnieuw uploaden dus.

2. In de tekstvakken staat niet concreet beschreven wat de actieve cultuurparticipatie van de ouderen tijdens de basis- en verdiepende workshops inhoudt; wat ze gaan doen. Ik begrijp dat je wellicht niet voldoende ruimte hebt in de tekstvakken om het helemaal uit de doeken te doen, maar probeer toch in een paar zinnen een beeld te schetsen van een workshop ladnschappen of brieven schrijven. Je kan bijvoorbeeld 1 workshop als voorbeeld nemen en die iets nader beschrijven. 

De laatste puntjes op de i. Succes!

afbeelding van Esther den Breejen

Beste Stefanie,

Even een bemoedigend berichtje vanuit de coordinator van het outreachtprogramma Kunst Maakt de Mens. Met drie jaar financiering vanuit het Lang Leve Kunst budget van de ouderenfondsen hebben we in zes regio's kleine hubs opgezet van samenwerkingen rondom Van Gogh, zorg en welzijn. Dit lijkt geslaagd alleen blijkt dat voor het verduurzamen van het programma financiering nog steeds een heikel punt is. De ouderen zelf beschikken vaak over te weinig budget om een bijdrage te betalen en ook de zorglocaties kunnen hierin weinig betekenen. Wel worden er vanuit alle instanties uren, vervoer, vrijwilligers en de locatie om niet ter beschikking gesteld. Dat het programma effect heeft, blijkt uit het wetenschappelijke onderzoek dat Marjoleine Gysels heeft gedaan specifiek naar dit programma. Dat het jammer zou zijn om al die kennis en ervaring te stoppen, is ook een feit. Zundert is pas in 2016 aangehaakt en het kost vaak een jaar of langer om de organistie lokaal op poten te zetten. Zij hebben dat binnen een half jaar voor elkaar gekregen! Nu willen ze verder en het aanbod uitbreiden. Daar hebben ze nog meer tijd en financiele ondersteuning bij nodig. Als dit vanuit Jijmaakthetmee kan komen dan zou dat super zijn. Dit is nu een workshopprogramma met grote kans van verduurzaming. Dit is al gelukt bij onze hubs in Drents Museum, Kröller-Müller en Van Gogh Museum. En gaat hoop ik met jullie steun ook lukken in Zundert! 

afbeelding van Stefanie Weijsters

Goed om te lezen. Bemoedigende woorden zijn altijd ondersteunend!

afbeelding van Eva Geene

Dag Stefanie en Diane,

Volgens de doelstelling willen we juist de kwetsbare ouderen bereiken, dus niet degenen die al de weg weten te vinden naar een kunsteducatiecentrum. Die groep is doorgaans minder gewend om (meer) te betalen voor activiteiten. Dat kan zijn omdat ze minder te besteden hebben, niet zelf hun bank meer beheren of omdat ze uit een boeren- of arbeirs milieu komen waarin kunstparticipatie minder gebruikelijk was in de opvoeding. Van Gogh geeft wel veel laagdrempelige handvaten om hen toch mee te nemen in die wereld!

De werkelijke kosten pp bedragen 30,- ongeveer. Die kun je, vinden wij, niet 1 op 1 doorrekenen, dan wordt het project niet afgenomen. Dus de subsidie zorgt er mede voor dat de kosten laag blijven voor deelnemers.

Een van de deelnemers was speciaal bij het zorgloket komen vertellen hoe ze had genoten! Actief op internet zijn ze bij mijn weten niet of nauwelijks. In de toekomst willen we ook gezamenlijke deelname van mantelzorger en kwetsbare oudere aanbieden.

De gemeente draagt niet bij aan aparte projecten. Het Van GoghHuis wil dit uit idealisme toch graag doen. Het onderzoek dat gedaan is bij de eerste reeks bewijst dat het effect idd positief is.

Naast de kwetsbare groep die we bij voorkeur bereiken nemen we het project ook op in het bredere workshopaanbod zodat het boekbaar is voor een groot publiek (tegen iets hoger tarief). 

afbeelding van Stefanie Weijsters

Beste Eva,

Voor de beoordeling nemen we enkel de tekst in de tekstvakken en de begroting mee. Andere uploads zoals een projectplan worden helaas niet meegenomen. Zinvolle informatie hieruit kan je dan ook verwerken in je tekst in de tekstvakken. Om ruimte te maken voor concretere uitwerking van de activiteiten, ook om de meerwaarde ten opzichte van andere kunstzinnige activiteiten inzichtelijk te maken, zal je dus moeten schrappen in teksten. Hopelijk kan dit op zo'n manier dat de kern van je project overeind blijft. 

Aangezien jullie project een doorontwikkeling van een bestaand concept betreft, op basis van een vraag van de deelnemende ouderen, lees ik graag nader hoe jullie dit project in de toekomst willen bestendigen en verduurzamen. En welke rol de betrokken kunst- en zorginstellingen hier in hebben.

Daarnaast ben ik benieuwd of jullie het netwerk en de families om de deelnemers heen betrekken bij de activiteiten. Hoe staan zij ten opzichte van jullie activiteiten; kennen zij het dezelfde waarde toe als jullie? Zouden zij als ambassadeur kunnen optreden? Of op een andere manier kunnen bijdragen aan het succes van het project?

afbeelding van Diane Frenay

Ha Eva, ik ben jullie coach op dit platform. Dit platform is openbaar: houdt je tekst kort en bondig en wervend, en toch compleet, zodat het leuk blijft om mee te denken, want daar draait het om. Ook jullie interactie op dit platform en de wervende kracht ervan zijn belangrijk. Vraag bijv. ouderen om bij te dragen hier, hoe men zelf de meerwaarde ervaart en waarom een vervolg zo belangrijk is. Ik lees kritisch en zie een aanbod onstaan dat in een kunsteducatiecentrum kan worden aangeboden, waar men doorgaans voor cursussen betaald. Met 65 plus kaart is dan bovendien korting te krijgen. Op zich is het geweldig als het vervolg juist nestelt en zich op structurele basis voortzet op zo' n plek, leg daarom goed uit waarom subdsidie toch nodig is? financiering door gemeente en zorgverzekeraar is ook een kans! Begroting mist nog?

afbeelding van Eva Geene

Dag Stefanie,

Bedankt voor je reactie. In het bewerk-gedeelte hebben we nu veel gegevens aangevuld en plannen toegevoegd. Ik denk dat dat eea wel meer zal verduidelijken. Er is een onderzoek gedaan tijdens de eerste periode van dit plan. De onderzoeksresultaten daarvan zijn positief en veelbelovend. We zien dat ouderen positief reageren hierop en dat de vraag naar meer blijft bestaan. We hebben dus veel zin om hier een vervolg aan te kunnen geven. Met een financiele ondersteuning zijn we in staat die vraag te beantwoorden!

Vriendelijke groet,
Eva Geene

ps. nav je reactie op het plan kwam er geen mail bij mij binnen, dat zou misschien nog een goede trigger zijn geweest iets sneller te reageren. maar dat terzijde. ik zie een eventuele reactie graag weer tegemoet!  

afbeelding van Stefanie Weijsters

Volg je je eigen project ook? Via Ik wil dit project volgen.

afbeelding van Stefanie Weijsters

Beste Eva, beste Vincent van GoghHuis, welkom op Jij maakt het mee! Fijn dat jullie de weg naar dit online subsidieplatform gevonden hebben en je inzetten voor de cultuurdeelname van ouderen.

 

De komende periode denk ik graag met jullie mee en voorzie jullie van feedback, met name in het licht van de subsidieregeling.

 

Jullie hebben reeds de nodige ervaring opgedaan met dit project begrijp ik. Ik lees dan ook graag terug wat de (leer)opbrengsten van jullie ondernomen activiteiten zijn en hoe jullie deze gebruiken voor dit vervolg. Ook ben ik benieuwd hoe dit project zich onderscheid (in door)ontwikkeling van jullie eerdere activiteiten. Dit kan je uitwerken onder Bewerken - Meer projectinformatie.

 

Veel succes!