menu denk mee beslis mee maak mee

Huis van lied en geluid - pilot

De magie van alledaagse geluiden en ‘gevonden’...

Stichting Here & Now, Interdisciplinary Instant Composition
5 april 2016 tot 10 mei 2016
muziek
ouderen, volwassenen
onze website
€5.000

Dit project heeft subsidie ontvangen en is afgerond. Denk mee Beslis mee Maak mee

Bekijk de weblog van dit project

Impressie van donderdag 12 mei

Door Geeske Coebergh op wo 8 jun

Het afwaslied en happy days

Omdat de vrijwilligers die de zangmiddag verzorgen met vakantie zijn, mag het Genetic Choir die middag...

lees verder op de weblog

Ga direct naar de reacties

Huis van lied en geluid - pilot

De magie van alledaagse geluiden en ‘gevonden’ liedjes

afbeelding van Geeske Coebergh

Ingediend door:

Geeske Coebergh

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Is de werkvorm van het Genetic Choir helder?

Wat ga je doen?: 

Het Genetic Choir heeft vanuit zijn specialisatie in de menselijke stem en improvisatie, een participatief project ontwikkeld: Het huis van lied en geluid. Daarin wil het Genetic Choir bewoners van zorginstellingen, hun familieleden/mantelzorgers en zorgmedewerkers via improvisatie op een nieuwe manier met elkaar in contact brengen. Zo hoopt het Genetic Choir niet alleen een bijdrage te leveren aan de geluksbeleving van ouderen maar ook een steentje bij te dragen in het stimuleren van de participatie in de ouderenzorg, door familie en mantelzorgers te verleiden op een speelse manier met hun familielid in contact te treden.

Een werkvorm in de workshops van Genetic Choir noemen we de ‘Well-known-songs’. In deze methodiek gaat het om het verwerken van bekende liedjes of liedfragmenten in zangimprovisaties. Bij ouderen spelen de (deels verdwenen) herinneringen een steeds grotere rol. Juist muziek, zelfs al zijn het flarden, kunnen veel emotie en herinnering met zich mee dragen.

Naast de workshops gaan de zangers op kamerbezoek bij bewoners die minder mobiel zijn.

Deze pilot duurt 6 dagen in een periode van 6 aangeengesloten weken.

24 Hour Resonance - Workshop technieken Genetic Choir

Hoe ga je te werk?: 

Kunstzinnige activiteiten voor en met (dementerende) ouderen blijken succesvol en waardevol te zijn voor de reactivering en geluksbeleving. Door de omwenteling in de zorg en de beperkte financiële middelen is het voor zorginstellingen moeilijker geworden om inhoud en vorm te geven aan cultuurparticipatie in de breedste zin van het woord. Steeds vaker zoeken zorginstellingen buiten eigen muren naar ondersteuning. Informele zorg en samenwerking met kunstenaars uit verschillende disciplines kan uitkomst bieden.

Daarnaast wordt steeds meer betrokkenheid verwacht van familie en vrienden in het overnemen van zorgtaken. Vooral bij dementerende ouderen zien de medewerkers in de zorginstellingen echter dat familieleden soms simpelweg niet weten hoe contact te maken met hun dementerende familielid. Het vraagt een bepaalde behendigheid om met de veranderende persoonlijkheid om te gaan en de tijd die je met elkaar doorbrengt op een nieuwe manier in te vullen. Vaak is de tijd en bereidheid er wel, maar hebben mensen een nieuwe manier van kijken en contact maken nodig om in de veranderende relatie met hun familielid niet gefrustreerd te raken.

In dit kader heeft het Genetic Choir, vanuit zijn specialisatie in de menselijke stem en improvisatie, een zangproject ontwikkeld: Huis van lied en geluid. Daarin wil het Genetic Choir bewoners van zorginstellingen, hun familieleden/mantelzorgers en zorgmedewerkers bij elkaar brengen om samen op een nieuwe manier met muziek en zang bezig te zijn. Zo hoopt het Genetic Choir niet alleen een bijdrage te leveren in de geluksbeleving van ouderen maar ook, door familie en mantelzorgers te verleiden om mee te doen, een steentje bij te dragen in het stimuleren van hun participatie in de ouderenzorg. In zorgaanbieder Amsta uit Amsterdam, heeft het Genetic Choir een partner gevonden die bereid is het project onderdak te bieden en vanuit zijn organisatie en expertise te ondersteunen.

Met wie werk je samen?: 

Aangezien dit een nieuwe manier van werken is, is het project opgedeeld in 2 fasen, een pilot-project van 6 weken waarvoor deze aanvraag bedoeld is. Op basis van de opgedane ervaringen tijdens het pilot-project zal een groter project worden opgezet en ingevuld. Dit grote project beoogt een langdurige, regelmatige aanwezigheid van Genetic Choir zangers binnen de instelling om zo de vervlechting van stem/muziek/herinneringen als gereedschap om met elkaar in contact te komen en nieuwe verbindingen aan te gaan te verduurzamen.

De werkwijze en het effect van de pilot wordt onderzocht door dr. Marjolein Gysels. Zij is antropoloog aan de Universiteit van Amsterdam. Zij richt zich voornamelijk op participatieve kunst met kwetsbare ouderen (zowel mensen zonder of met dementie). Zij zal een etnografische studie koppelen aan het project Genetic Choir - "Huis van Lied en Geluid", een onderzoeksbenadering die speciaal gericht is op het beschrijven en analyseren van een culturele of sociale groep of systeem. Deze studie heeft vooral aandacht voor het gedrag en gewoonten van mensen in de praktijk. Met de onderzoeksresultaten kan het genetic Choir haar voordeel doen met betrekkking tot het verduurzamen.

Verder worden de zangers van Genetic Choir gecoacht door Joyce Weber - http://www.dehaagsestembevrijders.nl. Joyce Weber is gespecialiseerd in het één op één werken met ouderen en hun mantelzorgers op het gebied van stem, muziek en herinneringen.

Daarnaast heeft het Genetic Choir de mogelijkheid aangeboden gekregen om ter voorbereiding van het pilot-project mee te lopen met Andy Bruce van “Klankspoor”, die in het Flevohuis onderzoek doet en werkt met muziek en klank als activeringsmiddel bij dementerenden (http://www.klankspoor.nl/pilot.html).

De instelling zorgt ervoor dat de bewoners, familie, vrijwilligers en het personeel geïnformeerd en enthousiast gemaakt worden over de workshops en gaan deelnemen. Zij hebben hier uitgebreide ervaring mee en dat loopt altijd goed.

 

Wat is verder van belang om te weten?: 

Genetic Choir Amsterdam is een improviserend zang-ensemble onder leiding van Thomas Johannsen dat bestaat uit professionele en niet-professionele zangers van allerlei pluimage. Bewust gebruikt het Genetic Choir de rijkdom van verschillende achtergronden en ervaringsniveaus om de zangers steeds uit het eigen referentiekader te laten stappen en nieuwe muzikale terreinen te exploreren. Deze instelling helpt bij het wegnemen van eventuele schroom bij de deelnemers aan de workshops.

Thomas Johannsen is initiatiefnemer en artistiek leider van het Genetic Choir. Sinds 2007 heeft hij een werkwijze ontwikkeld die gebaseerd is op het zelforganiserend vermogen van een groep zangers en hun muzikale intelligentie en intuïtie. Zo zijn verschillende vormen van het trainen van zangers ontwikkeld. Die werkwijze hebben een aantal zangers afgelopen voorjaar als proef uitgeprobeerd bij AOC-Noord in Amsterdam, waar ouderen met een lichte vorm van Alzheimer komen. De workshop improviseren sloeg aan, de ouderen hadden plezier en de begeleiders zagen af en toe nieuwe kanten van hun bezoekers. Dat was voor het Genetic Choir een bevestiging dat de trainingsvorm 'werkt' bij ouderen.

Stichting Here & Now ondersteunt projecten die het interdisciplinaire vak van de improvisatie als discipline (verder) willen ontwikkelen en maatschappelijke toepassingen willen vinden voor improvisatie. Stichting Here & Now behartigt, naast haar andere bezigheden, alle financiële zaken van het Genetic Choir.

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
6 workshops improviseren voor bewoners van verzorginshuis ca 12/15 nvt

ca 30

kamerbezoeken bij bewoners 15 bewoners

nvt

       
       
       
       

 

Wat maakt het project bijzonder?: 

Het pilot-project doelt op het ontwikkelen van methodiek op twee verschillende terreinen.
Zanginhoudelijk:
Met het pilot-project willen we zang- en improvisatiemethoden die het Genetic Choir heeft ontwikkelt verfijnen en doorontwikkelen met het oog op toepassing in de ouderenzorg. De methoden worden toegespitst op het in contact treden en plezier beleven met twee groepen ouderen: de mobiele en minder mobiele. Om aan de verschillende behoeften en mogelijkheden van deze groepen tegemoet te komen zijn er twee soorten interventies gepland: workshops in groepsverband en kamerbezoeken.
Bereik:
Het idee is dat vanaf het begin de workshopgroepen gemengd zijn, zodat iedereen wordt meegenomen en geënthousiasmeerd in de manier van werken. Net als bij de sessies in groepsverband wordt er bij de kamerbezoeken gezocht naar samenwerking met familieleden of mantelzorgers. Hun aanwezigheid wordt bij alle activiteiten zeer op prijs gesteld. In de pilot onderzoeken we hoe dit werkt, en hoe we dit proces kunnen optimaliseren. In het grote project willen we kijken hoe de manier van contact maken via klanl, lied e geluid kan bestendigen.

De deelnemers ontwikkelen nieuwe manieren van plezier met elkaar beleven en betekenisvol tijd met elkaar doorbrengen. Zo ontstaan dwarsverbanden en een nieuwe dynamiek binnen de zorginstelling. 

Het Genetic Choir is benieuwd naar de liedvondsten als inspiratie voor de eigen muzikale ontwikkeling.

Begroting: 

De kosten voor dit project gaan voornamelijk naar de gages voor de vijf zangers die gedurende 6 dagen gaan zingen/improviseren met de ouderen, de voorbereiding artistiek/inhoudelijk, zakelijk en organisatorisch, de coaching met betrekking tot de doelgroep, documentatie van het project en kleinere posten zoals reiskosten en catering. In totaal gaat het om een bedrag van € 25.380,-.

Het Prins Bernard Cultuurfond NH heeft € 2.000 toegezegd.

Bij de volgende fondsen wordt subsidie aangevraagd:

Stichting Doen
Sluyterman van Loo fonds
RCOAK

Locatie(s): 
Amsterdam, op een van de locaties van Amsta (bijvoorbeeld Sarphatihuis)

Uitslag Beslis mee

FCP30
max 50 / 2 van 2 gestemd
publiek50
max 50 / 111 gestemd
totaal80
75 is gehaald!
De stemperiode is voorbij.

Dit zijn de de opmerkingen en adviezen uit Denk Mee, aangevuld met de stem-motivatie van de adviseurs van FCP.
afbeelding van Willemijn in 't Veld

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Met de keuze voor de doelgroep ouderen met dementie, plus  familieleden, mantelzorgers en zorgmedewerkers sluiten jullie aan bij een actuele trend in de kunstbeoefening. Als experiment past deze pilot goed bij JMHM, omdat jullie een nieuwe werkvorm willen uitproberen en, na evaluatie, willen vervolmaken. De opzet en de deskundigheid van de betrokken professionals biedt vertrouwen. Een pluspunt is het onderzoek dat aan het project is gekoppeld. De uitkomsten hiervan vergroten de uitstraling van het project, wat het effect ervan versterkt. Alleen de begroting roept vragen op. Onduidelijk is bijvoorbeeld wat de eigen inkomsten zijn en welke kosten hiertegenover staan. Met het oog op een mogelijk vervolg verdient de financiële opzet nadere aandacht. Veel succes!

afbeelding van Leo Dijsselbloem

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Dit zinvolle zangimprovisatieproject zit goed in elkaar. Bewoners van zorginstellingen, hun familieleden en/of mantelzorgers en zorgmedewerkers gaan hier aan meedoen, waardoor participatie in de ouderenzorg bevorderd wordt. De beschrijving van de aanpak is helder en wekt vertrouwen. De pilotfase dient om ervaring op te bouwen om vervolgens het project daarna grootschaliger weg te zetten. Nog niet helemaal duidelijk is hoe jullie dat qua financiering gaat lukken. Maar er zijn al goede samenwerkingen in gang gezet, waardoor kans op een duurzaam effect aannemelijk is. 

afbeelding van Geeske Coebergh

Dag Magreet,

We hebben inmiddels overleg gehad met de Regio Coördinator vrijwilligerswerk en mantelzorg Amsta over de vraag hoe we bewoners, mantelzorgers, vrijwilligers en personeel betrekken bij het project. Zij zien dat als hun eigen verantwoordelijkheid. Zij hebben uitgebreide ervaringen met dit soort projecten en dat loopt altijd goed. 
In januari hebben we overleg op welke locatie van Amsta we de pilot kunnen doen, dat kan in het Sarphatihuis zijn, maar ook op een van de andere locaties. De aanpak van de pilot is flexibel en niet specifiek op het Sarphatihuis gericht. Zoals in het zingend improviseren, is het Genetic Choir in de organisatie van projecten sterk in het reageren op veranderende situaties.

afbeelding van Margreet Bouwman

Dag Geeske,

Mooi dat jullie een partner hebben met wie jullie de pilot kunnen uitvoeren! Als je hier een groter project van wil maken, lijkt het me wel slim om ook bij andere zorginstellingen te peilen of ze hier in principe interesse in hebben, en onder welke voorwaarden zoiets zou kunnen. Elke instelling zit toch weer net in een andere situatie, dus het moet misschien niet al te specifiek aansluiten op het Sarphatihuis.

Kan je al iets concreter zeggen hoe je de zorgverleners en mantelzorgers gaat 'verleiden' mee te doen?

 

afbeelding van Leo Dijsselbloem

Dag Geeske,
Goed dat jullie het plan in de linkerkolom hebben uitgebreid n.a.v. het commentaar en de opmerkingen in deze kolom. Het is helder geschreven, maar de volgende alinea begrijp ik echter niet: 
"De actievere ouderen die aan het project deelnemen zorgen voor een nieuwe dynamiek in de instellingen doordat bewoners elkaar over een langere periode op speelse wijze bevragen over geluids- en liedherinneringen en daarmee met elkaar aan de slag gaan." Ik vroeg me af wie die actievere ouderen (opeens) zijn. Ook het op speelse wijze bevragen, mag je voor mij nog wel wat toelichten. 

afbeelding van Geeske Coebergh

Dag Leo,

De onduidelijke alinea is helemaal op de schop gegaan en opnieuw opgezet. Ben benieuwd of het zo duidelijker is, ik hoor het graag.

afbeelding van Leo Dijsselbloem

Ja zeker, een stuk helderder! Ik begrijp dat  de workshops al vanaf het begin gemengd zijn, wat mij een goede insteek lijkt. Iedereen is er dan gelijk bij betrokken. Wel ben ik benieuwd hoe jullie de familieleden van de schroom, die zij zeer waarschijnlijk hebben, afhelpen. Zij staan dan opeens tussen jullie groep ervaren zangers.

afbeelding van Geeske Coebergh

De ervaring leert dat Thomas Johannsen, die de workshops leidt, handig is om een sfeer neer te zetten waarin iedereen zich snel op zijn of haar gemak voelt. Als koor werken we met professionele en niet professionele zangers, dat brengt onderling geen enkele lastige situaties met zich mee, in tegendeel. De eigen kijk van iedereen en de frisheid om nieuw tegen dat wat zich aandient aan klank, lied of geluid aan te kijken (aan te horen) wordt als kwaliteit gezien. De zangers van het Genetic Choir zijn benieuwd naar hoe de bewoners zich het improviseren eigen zullen maken en met welke liederen en geluiden zij zullen komen. Deze open houding creeërt een sfeer van wederzijds respect en is de basis om met plezier samen muziek te maken.

afbeelding van Geeske Coebergh

Dag Leo,
Vanwege de beperkte ruimte is de beschrijving kennelijk teveel ingedikt, ik ga kijken hoe ik dat helderder kan formuleren. Maar nu alvast een antwoord op je vraag: we maken onderscheid tussen 'actieve ouderen', dat zijn de bewoners van het verzorgingshuis die fysiek en mentaal in staat zijn om workshops improvisatie te volgen en daar plezier aan te beleven. Daarnaast de ouderen die niet meer (zo) mobiel zijn en waarbij het koor op kamerbezoek gaat. In eerste instantie doen de zangers van het Genetic Choir dat 2 aan 2. Halverwege de pilot, als de 'actieve ouderen' een paar keer een workshops gevolgd hebben, gaat 1 'actieve oudere' met een Genetic Choir zanger op kamerbezoek. Zo worden de kamerbezoeken dus verdubbeld en ontstaat een ander contact tussen de bewoners.

afbeelding van Margreet Bouwman

Dag Geeske,

er zijn allerlei organisaties die online methodes ontwikkelen voor zingen en muziek maken, vooral voor het onderwijs. Het concertgebouworkest geloof ik en er is een methode voor het basisonderwijs dat 123 zing heet. Misschien klopt het net niet met jullie doelgroep, maar het is wellicht een manier om zonder grote investering in muziekdocenten met muziek bezig te blijven na afloop van jullie project, of het geeft ideeen voor hoe je iets achter kan laten.

afbeelding van Geeske Coebergh

Dag Margreet,

Dank je wel, leuke tip van 123zing, al is het een wat andere werkwijze dan die van het Genetic Choir, inspiratie opdoen bij andere projecten is altijd prettig. Bij het Concertgebouworkest kon ik niet iets vinden wat een link heeft met de werkwijze van Het huis van lied & geluid. Het is goed om na te denken over hoe we iets achter kunnen laten na afloop van het project. Omdat de pilot zich met name richt op het uittesten van de werkwijze vind ik dit onderwerp passend in de evaluatie van de pilot en om mee te nemen in de voorbereiding van en tijdens het grote project. Dan kunnen we uitproberen wat de mensen stimuleert om te blijven zingen en opmerkzaam te zijn op wat je hoort en herinneringen te delen van liedjes en geluiden.

afbeelding van Leo Dijsselbloem

Dag Geeske,
Mooie aanvullingen! Het is de bedoeling dat je relevante aanvullingen verwerkt in de kolom aan de linkerzijde. Dat is namelijk het plan dat uiteindelijk wordt beoordeeld. Ik ben wel benieuwd of er een uitgewerkt traject ligt om de werknemers van de instelling erbij te betrekken. Je geeft wel aan dat jullie hen erbij willen betrekken, maar de praktijk is vaak weerbastiger, omdat zij gewoonweg (te) druk bezet zijn met de zorgtaken. Hebben jullie daar een perspectief op zodat het project werkelijk te verduurzamen is? Of houdt het op als jullie weer weg zijn?

afbeelding van Geeske Coebergh

Dag Leo,
Dank voor je tip van het aanvullen, ik heb uiteindelijk gevonden hoe het werkt, fijn al die ruimte!

Het meekrijgen van personeel is inderdaad geen sinecure. Er is inmiddels contact geweest met medewerkers van Care en Culture hoe zij dat hebben aangepakt. We willen in overleg met de zorginstelling een plan maken hoe we ouderen, mantelzorgers, vrijwillers en medewerkers hierbij betrekken. We denken onder andere aan een proefworkshop. 

Met deze pilot onderzoeken we de werkwijze van het Genetic Choir, ter voorbereiding van een jaar lange artist in residence. Het gaat er niet om dat medewerkers op den duur workshops gaan geven, wel dat zij in de communicatie gebruik kunnen gaan maken van lied & geluid.

afbeelding van Geeske Coebergh

Dr Marjolein Gysels is antropoloog aan de Universiteit van Amsterdam. Zij richt zich voornamelijk op participatieve kunst met kwetsbare ouderen (zowel mensen zonder of met dementie). Zij zal een etnografische studie koppelen aan het project Genetic Choir - "Huis van Lied en Geluid", een onderzoeksbenadering die speciaal gericht is op het beschrijven en analyseren van een culturele of sociale groep of systeem. Deze studie heeft vooral aandacht voor het gedrag en gewoonten van mensen in de praktijk. De resultaten van dit onderzoek zullen gepubliceerd worden in nationale en internationale wetenschappelijke tijdschriften met hoge impact en zullen gepresenteerd worden op conferenties in de relevante gebieden van kunst in de zorg met ouderen.

afbeelding van Margreet Bouwman

Dag Geeske,

ook ik denk met jullie mee over dit projet, als coach.

Je plan klinkt goed uitgedacht vanuit de organisatie. Ik ben benieuwd hoe je zorgt dat mantelzorgers en familie ook mee kunnen doen. Hoe maak je het voor hen eenvoudig om in te stappen. En zouden werknemers van de instellingen ook mee kunnen doen?

Het werk van Care&Culture heeft ook veel raakvlakken met dit project. http://careculture.nl/nl/

 

Pagina's