menu denk mee beslis mee maak mee

Challenging the local

Amateurtheaterverenigingen in Fryslân worden...

Stichting amateurtoaniel Fryslan
3 september 2018 tot 31 oktober 2018

€2.500

Dit projectidee is in ontwikkeling. Geef je tips! Denk mee Beslis mee Maak mee

Ga direct naar de reacties

Challenging the local

Amateurtheaterverenigingen in Fryslân worden uitgedaagd om door middel van theatrale middelen antwoorden te zoeken op actuele problemen waarmee het amateurtheater in verschillende Europese landen te maken heeft.

afbeelding van Margarite Smit

Ingediend door:

Margarite Smit

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
komt de relevantie van dit project voldoende naar voren in de beschrijving? Kunnen we het amateurtheaterveld uit andere regio's in Nederland hier ook nog bij betrekken?

Wat ga je doen?: 

Aanleiding voor de werkconferentie is het 100-jarig bestaan van Stichting Amateurtoaniel Fryslân (STAF) in 2018. Als onderdeel van hun programma organiseren zij samen met de opleiding NHLStenden Docent Theater en Keunstwurk uit Leeuwarden een werkconferentie amateurtheater in Europa. Onder leiding van studenten Docent Theater en professionele theatermakers gaan amateurs op zoek naar nieuwe artistieke werkvormen waarmee het amateurtheater van directe betekenis kan zijn voor maatschappelijke vraagstukken. De analyses van internationale theaterwetenschappers vormen daarvoor het startpunt. De werkconferentie sluit aan op de doelstellingen van Leeuwarden-Fryslân 2018, met name daar waar het gaat om het creëren van verbindingen tussen Fryslân en andere Europese regio’s en het zoeken naar nieuwe perspectieven.

Het amateurtheater in Fryslân

Het amateurtheater is sterk geworteld in de Friese gemeenschap. Er zijn nog altijd zo’n tweehonderd verenigingen actief en er zijn tientallen iepenloftspullen. Amateurtheater heeft een belangrijke sociale functie, die gepaard gaat met tradities: ruim zestig procent van de verenigingen speelt in de eerste plaats voor het dorp en hanteert een vrij traditionele repertoirekeuze en speelwijze. De andere veertig procent heeft grotere artistieke ambities en bouwt vaak een eigen publiek op.

Maar er is ook vernieuwing zichtbaar. Lokaal ontstaan er projectmatige vernieuwende initiatieven, waar mensen zich manmachtig voor inzetten en met een wezenlijke impact op de lokale omgeving. Deze projecten dienen als voorbeeld voor een andere manieren van werken. Deze vernieuwing is noodzakelijk vanuit de visie van STAF en Keunstwurk, omdat tradities alleen kunnen blijven voortleven wanneer ze zich laten voeden door nieuwe impulsen die voortkomen uit eigentijdse ontwikkelingen. Op die manier onstaan theatervormen die bijdragen aan de weerbaarheid van het amateurtheater. Want het amateurtheater staat voor de nodige uitdagingen: er zijn steeds minder vrijwilligers beschikbaar die zich voor een langere termijn willen verbinden aan verenigingen en iepenloften, er is te weinig jonge aanwas en de financiën leiden tot kopzorgen.

De sociale en culturele functie van amateurtheater voor de gemeenschappen waar het uit voort komt, wordt nauwelijks onderzocht. Ook in het cultuurbeleid is weinig aandacht voor de rol die amateurtheater speelt in het culturele veld. Tegelijkertijd heeft dat veld te maken met maatschappelijke veranderingen die direct van invloed zijn op het functioneren, zoals krimp en veranderend vrijetijdsgedrag.

Het amateurtheater in Europa

De ontwikkelingen in het amateurtheater spelen niet alleen in Fryslân, maar ook in andere Europese regio’s. Aanleiding om een Europese werkconferentie te organiseren en betrokkenen te raadplegen over de onderwerpen die daar aan de orde zouden moeten komen. Belangrijkste thema’s die genoemd zijn: het belang van het amateurtheater voor het sociale en culturele leven, bijvoorbeeld in relatie tot leefbaarheid, het belang voor het gebruik en de ontwikkeling van de minderheidstaal en de regionale identiteit. Meer concreet wordt ook genoemd: de zichtbaarheid en organisatie van het amateurtheater (nationaal en Europees), verhouding tussen de artistieke en sociale functie, bijdrage aan het in stand houden van de minderheidstaal of dialect, omgang met demografische ontwikkeling zoals krimp en vergrijzing, verhouding tussen professioneel en amateurtheater etc.

Al die thema’s zijn op de een of andere manier verbonden met de uitdagingen waarvoor het regionale amateurtheater in Europa staat. En met de doelstellingen van Leeuwarden Fryslân 2018. Dat is niet verwonderlijk, veel van de maatschappelijke veranderingen komen voort uit bredere ontwikkelingen zoals globalisering, economisering, mediatisering en krimp. De impact die daarvan en de manier waarop het zich voordoet verschilt echter per regio. Dat heeft te maken met verschillen in traditie, organisatie en specifieke omstandigheden. Zo heeft bijvoorbeeld de bankencrisis een heel directe impact op de IJslandse maatschappij, terwijl we in Fryslân en andere regio’s vooral te maken hebben met bezuinigingen die het gevolg zijn van de economische crisis die ermee verbonden is en krimp.

Bijzondere aandacht verdient de rol die taal speelt in het regionale amateurtheater. Het gebruik van de Friese taal is in het Friese amateurtheaterveld een vanzelfsprekendheid. Amateurtheater blijkt ook voor andere minderheidstaalregio’s een belangrijke manier om de moedertaal taal artistiek en sociaal te gebruiken. Dat is bijvoorbeeld ook te zien in Estland, waar de minderheidstaal Võru (en het subdialect Setu) gesproken wordt, en Zwitserland waar niet alleen in het Romaans gespeeld wordt, maar ook in de vele dialecten die zich tussen de verschillende bergketens hebben ontwikkeld. Het amateurtheater in al deze regio’s heeft te maken thema’s als vergrijzing, toegenomen invloed van de nationale taal of talen, mediatisering en het veranderde vrijetijdsveld. Het amateurtheater raakt daardoor, zo lijkt het, steeds verder geïsoleerd. Dat wordt versterkt doordat er, zoals al gezegd, (relatief) weinig aandacht is het (nationale) cultuurbeleid relatief voor de sociale en culturele functie van het amateurtheater (en er daardoor relatief weinig subsidiemogelijkheiden zijn. De verschillende perspectieven en manieren waarop daar in de verschillende regio’s mee wordt omgegaan vormen de voedingsbodem voor de uitwisseling van ervaringen en het zoeken naar (nieuwe of andere) oplossingen tijdens deze werkconferentie.

De relevantie van amateurtheater

De ontwikkelingen en uitdagingen waar het amateurtheater voor staat, vraagt om een dynamische houding van toneelverenigingen en om het doorbreken van traditionele werkwijzen. Het kijken vanuit een Europees perspectief maakt het mogelijk om op een andere manier op het eigen veld ter reflecteren. Het amateurtheater is nauw verbonden met het dorp of de regio waarin het tot stand komt. Het is daarom essentieel dat het relevant blijft voor die de directe omgeving. Ons uitgangspunt is dat het amateurtheater aan relevantie wint wanneer het zich verhoudt tot de ontwikkelingen buiten de lokale context van hun eigen dorp.

De werkconferentie richt zich daarom op het zoeken naar nieuwe manieren die zowel de relevantie van de voorstellingen voor de eigen gemeenschap als de kwaliteit ervan stimuleren. De directe betekenis voor zowel makers, betrokkenen als publiek is volgens ons één van de succesfactoren van de vernieuwende projecten is, waardoor er een grote betrokkenheid ontstaat bij zowel vrijwilligers als het publiek. Dat komt bijvoorbeeld doordat de mensen zich herkennen in de thematiek, het verhaal over henzelf gaat , een economisch belang of een gewenste verandering in de sociale structuur van de lokale omgeving. Dit alles hangt volgens ons samen met de kwaliteit van het artistieke eindproduct. Een kwalitatief betere voorstelling leidt naar verwachting tot een grotere impact, waaronder een hogere waardering van het publiek, een betere kaartverkoop, grotere succeservaring bij de betrokken medewerkers.

Daarom gaan we in deze werkconferentie onderzoeken:

Hoe kan een Europees perspectief bijdragen aan de artistieke en

maatschappelijke relevantie van het amateurtheater?

Door deze vraag in een internationaal perspectief te plaatsen worden lokale theatermakers en verenigingen uitgedaagd op een nieuwe manier naar zichzelf te kijken. Daardoor dragen de artistieke antwoorden niet alleen bij aan inzichten voor het amateurtheater in Fryslân, maar ook daarbuiten. Op die manier kunnen Friese amateurtheaterverenigingen zich verbinden met andere Europese regio’s, zich internationaal spiegelen en op die manier vorm geven aan een ‘iepen mienskip’. In die zin ondersteunt het project het verder kijken dan het eigen dorp en de eigen regio en vraagt deelnemers om niet alleen open te staan voor ontwikkelingen van buiten, maar er ook mee aan de slag te gaan vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het vitaal houden van het amateurtheater in de regio.


afbeelding van Alexander Klapwijk

Beste Margarite,

Welkom bij Jij Maakt Het Mee. De komende weken denk ik als adviseur van het fonds met je mee over je project en op welke onderdelen het eventueel aangescherpt kan worden om tot een kansrijke aanvraag te komen. 

Je wil een werkconferentie amateurtheater organiseren, waarbij amateur theatermakers en professionals samen nieuwe artistieke werkvormen voor amateurtheater gaan onderzoeken. 
Ik sluit me aan bij Daniëlle: het waarom van je plan is duidelijk, maar het hoe, wat, wanneer en met wie nog niet. Juist dat is belangrijk voor ons om te weten. Succes!

 

afbeelding van Daniëlle Koelemij

Beste Margarite, laat ik mezelf kort introduceren: ik ben coach op dit interactieve platform en geef tips, adviezen en inspiratie; zodat je jouw idee voor innovatieve actieve cultuurparticipatie in de vrije tijd kunt vervolmaken. Je omschrijving van waarom van de werkconferentie is uitvoerig en geeft een onderbouwing van de doelen die je wilt bereiken. Mijn tip is dat je concreter wordt over het hoe, wat, wanneer en met wie. Op basis daarvan kunnen we met meedenksuggesties komen.