menu denk mee beslis mee maak mee

De kracht van verbeelding

 

In de voormalige Bijlmerbajes delen vluchtelingen de celblokken met  creatieve en sociale ondernemers. Het Tijdelijk Museum maakt ruimte voor ontmoetingen en samenwerking.

28 juni 2017

Het Tijdelijk Museum was al een tijdje op zoek naar een nieuw onderkomen. Toen curator Nathalie Faber en producer Claartje Kortbeek vorige zomer op een open dag van het asielzoekerscentrum in de Bijlmerbajes waren, wisten ze: hier moet het Tijdelijk Museum komen. ‘We waren zo onder de indruk van dit gebouw, van de oude cellen en de bedompte sfeer. Nergens kon een raam open, er waren lange gangen waar je in verdwaalde. Je kreeg het gevoel dat je er niet uit kon,’ zegt Claartje Kortbeek.

‘Als je hier rondloopt slaat je fantasie op hol. Het was een gevangenis, en nu wonen er vluchtelingen. Dat roept zoveel beelden en associaties op,’ voegt Nathalie Faber toe. Het tweetal wilde op deze beladen plek ruimte geven aan tijdelijke kunstuitingen. Ze vroegen kunstenaars en ontwerpers om nieuw werk op locatie te maken.

De vorige tentoonstelling van het Tijdelijk Museum in 2012 in de voormalige Shelltoren (tegenwoordig A'DAM Toren) ging over crisis en leegstand. Inmiddels heeft zich een volgende crisis aangediend, die van de vluchtelingen. ’De gevangenis is niet de meeste ideale opvanglocatie maar het wrange is dat er een overeenkomst is tussen de gevangenen vroeger en de vluchtelingen nu; hun beperkte bewegingsruimte,’ zegt Faber.

Maar hoe ga je om met die beperkingen, met het isolement? ‘Wij wilden de kracht van de verbeelding aanspreken. Ik werd geraakt door een citaat van de schrijver Kader Abdolah: ‘Het komt door mijn vlucht: wie nooit meer terug naar huis mag, belandt in een staat van verbeelding.’

Begin mei nam het Tijdelijk Museum zijn intrek in het oude magazijn in het Carrégebouw, dat gebruikt werd om de gevangenis te bevoorraden. De tijdelijke bewoners zijn vrij om te komen, omgekeerd loop je niet zomaar het azc binnen. Toch kom je elkaar voortdurend tegen. Kortbeek: ‘De gesprekken beginnen vaak zo: “Hoi, wat doe jij hier?”. Iedereen spreekt elkaar aan, het is net een dorp.’

Die ontmoetingen kunnen ook confronterend zijn. Kortbeek: ‘Soms willen we veel te snel gaan. Wij denken vanuit een Westers perspectief  en handelen daarnaar. Dat kan natuurlijk ook anders.' Faber: 'We leren de tijd te nemen voor mensen. De verhalen van vluchtelingen zijn voor ons meer geworden dan een krantenartikel of een tv-item.’ Op dezelfde manier leren de kunstenaars ook de tijd te nemen, de kunstwerken krijgen tijdens de tentoonstelling verder vorm.

Het Tijdelijk Museum wil graag bijdragen aan de gemeenschap in wording in de Bijlmerbajes, en samenwerkingen opzetten tussen kunstenaars, nieuwkomers en Amsterdammers. De zwaarte van de plek proberen ze te bestrijden met humor en lichtheid. Ze vullen zo een tijdelijke tentoonstellingsruimte, maar creëren ook blijvende ontmoetingen.