menu denk mee beslis mee maak mee

Yn it Skaad fan 'e Toer

Muziektheater en een spannende wandeling

Yn it Skaad fan 'e Toer
1 februari 2018 tot 27 oktober 2018
erfgoed, muziek, muziektheater, tekenen en schilderen
jongeren, kinderen, ouderen, volwassenen
onze website / check facebook
€15.000

Dit project heeft subsidie ontvangen. Blijf het volgen! Denk mee Beslis mee Maak mee

Bekijk de weblog van dit project

Er is nog niets geschreven in de weblog.

Ga direct naar de reacties

Yn it Skaad fan 'e Toer

Muziektheater en een spannende wandeling

afbeelding van Simone Montsma

Ingediend door:

Simone Montsma

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Hoe lukt het ons om Kroke, een muziek groep uit Polen, naar Nederland te halen, en zoveel mogelijk mensen met hen laten samenwerken, zodat er prachtige muziek klinkt in de muziek-theatervoorsteling

Wat ga je doen?: 

Yn it Skaad fan ’e Toer, bestaat uit workshops, een expositie, een theatrale wandeling  en een muziektheatervoorstelling in de kerk.
Yn it Skaad fan 'e Toer wil zoveel mogelijk jongeren, kinderen en volwassenen uit de gemeenschap samen laten werken met professionele kunstbeoefenaars niet alleen uit Nederland maar ook uit Polen.
Yn it Skaad fan 'e Toer heeft een connectie met Polen en we willen middels muziek de verbinding leggen.
We willen de mensen uit hun “skaad” halen, boven zichzelf uit laten stijgen.

Inhoud

Plotseling zit op zondag de kerk weer vol in Ryptsjerk. Acute godsvrucht? Nee, er circuleert een verhaal over een schat onder de vloer van het eeuwenoude godshuis.
Yn it Skaad fan ‘e Toer is een muzikaal-theatrale voorstelling over hoe dit gerucht tweespalt teweegbrengt in het dorp.
Iedereen bemoeit zich ermee. De één vindt dat een graf voor rust is en niet geschonden mag worden. Anderen zien eurotekens en mogelijkheden voor verbetering van het dorp en/of zichzelf. Weer anderen hopen door hun bemoeienis uit de schaduw te kunnen treden van hun doodse bestaan.
Een verhaal van nu met wortels naar de historie van eeuwen her. Naar de geschiedenis van Antje van Uylenburgh, de vermoedelijk in de kerk van Ryptsjerk begraven schoonzus van de wereldberoemde schilder Rembrandt van Rijn. En Antje’s echtgenoot: de vrijgevochten Poolse theoloog Johannes Maccovius. Op zijn 27ste al hoogleraar aan de Universiteit van Franeker, maar ook kerkelijk dissident, drinkebroer en hoerenloper.
Het mysterie van Antje, vervlochten met de merkwaardige gedragingen van mensen destijds en nu, werpt een schaduw over het dorp. Als dubbelganger van de mens, als afspiegeling van de ziel...

 

Polen en Kroke

Yn it Skaad fan ’e Toer is één van de tweeëndertig manifestaties van Under de Toer waarbij de verhalen rond 32 kerken in Friesland op een bijzondere manier worden verteld.Het is een initiatief in het kader van Leeuwarden/Friesland Culturele Hoofdstad 2018,
De manifestaties van Under de Toer hebben een link met een gemeenschap of kunstenaars uit een ander Europees land.
Voor Yn it Skaad fan ‘e Toer is dat de Poolse muziekgroep Kroke.
Tijdens ons onderzoek naar de geschiedenis rondom het verhaal van Antje van Uylenburgh stuitten we op meerdere linken met Polen.
Wij hebben niet lang na hoeven denken hoe we de link met Polen vorm willen geven in het project. Kroke is voor ons het antwoord. Zij zijn de, levende, verbindende factor. De inspirerende muziek, hun ervaring in internationale samenwerking, de unieke stijl, het niveau. Ze hebben ons hart gestolen.
Op meerdere momenten in het project zien we de link met Polen terug; de buitenstaanders in ons verhaal zijn misschien wel nazaten van Johannes Maccovius of van Uylenburgh en bezorgd over wat er met het graf van hun oud oudtante gebeurd, of een kunsthandelaar die nog oud werk van Rembrandt denkt te vinden in het graf van Antje.

 

De vier onderdelen van Yn it Skaad fan 'e Toer

Workshops en presentaties Ljocht en Skaad
“Als ik in mijn schaduw kruip kan de zon mij niet vinden”
Een (kunst)zinnig project voor basisschoolleerlingen in Ryptsjerk.
Leerlingen maken kennis met beeldende kunst en poëzie.
Beeldend kunstenares Han Henstra en theatermaker Hans van Buuren gaan werken met alle leerlingen van de basisschool, en mogelijk de jongeren tot 15 jaar, rondom het thema; “Licht en Schaduw”.

Wat gaan we doen?
Tijdens 6 vrijdagen in april en mei maken kinderen o.a. een glasinlood raam in de kerk, dat het licht in de kerk gaat filteren. In het landschap rondom het dorp verschijnen “woorden” gemaakt met materiaal uit de natuur. Woorden die samen gedichten vormen. Woorden om te lezen, voelen, die je kunt ruiken, horen en ..... misschien wel proeven.
Tijdens het Maaitiidsevenemint worden de resultaten onderdeel van de theatrale wandeling in mei en rondom de voorstelling in oktober aan het grote publiek getoond.

Muziekworkshops Lûd út it Skaad
Voor lokale en andere (amateur)-muzikanten die meewerken aan de muziektheatervoorstellingen. De workshops worden gegeven, door Kroke en Hessel bij de Leij.
Uitgangspunt is de traditionele Poolse muziek en Friese/Nederlandse muziek uit de 17e eeuw en er dan lekker op los improviseren, spelend met de spanning tussen Poolse en Fries/Nederlandse elementen. Op basis wat daaruit voorkomt, wordt de muziek voor de voorstelling in oktober gemaakt.
Voorafgaand aan het Maaitiidsevenemint eind mei is daarom het dorpshuis anderhalve week lang van de muzikanten.
Lokale muziekbeoefenaars uit Ryptsjerk en omgeving krijgen de kans om met professionals als Kroke en Hessel bij de Leij te mogen werken. De masterclass zorgt voor talentontwikkeling en blijvend plezier houden in het maken van muziek.
Een dergelijke masterclass mogen volgen, zo’n kans krijg je zeer zelden.

Maaitiidsevenemint.
Het Maaitiidsevenemint staat eind mei 2018 geheel in het teken van Yn it Skaad fan ‘e Toer, met een theatrale wandeling, voorjaarsmarkt, kunstmarkt en exposities.
Het thema van de kunstmarkt en exposities zal “Schaduw en Licht” zijn.
De 3 theatrale wandelingen tijdens het Maaitiidsevenemint 2018 brengt ons terug naar het Ryptsjerk van het begin van de zeventiende eeuw. We maken kennis met Antje van Uylenburgh, haar broers, haar beroemde zuster Saskia van Uylenburgh, Johannes Maccovius en andere rollen uit ons verhaal.
De wandeling voert de bezoeker langs het voormalig zomerverblijf van de familie van Uylenburgh en gaat zo mogelijk over de oude Skeanpaden.
De wandeling eindigt in de kerk en daarmee zijn we terug in 2018. We zien Tetje, de kostersvrouw, dromend boven het vermoedelijke graf van Antje, waarmee zij zich steeds meer vereenzelvigt..

Kroke geeft tijdens het Maaitiidsevenemint 2 concerten in Ryptsjerk samen met Hessel bij de Leij.

 

Voorstelling in de kerk in oktober.
In oktober worden de 8 voorstellingen gespeeld in de kerk. Deze zal starten in het dorpshuis, waar de vergadering van het dorpsbelang net is begonnen is en ontaard in een ruzie. Tweespalt in het dorpsbelang. Een bezoek aan de kerk is onontkoombaar. Aangekomen in de kerk treffen we kostersvrouw Tetje.

Tetje de vrouw van de koster en tevens schoonmaakster van de kerk in Ryptsjerk krijgt op een dag het verhaal van het graf van Antje te horen. Ze rekent zich rijk. Eindelijk kan ze vluchten uit het grijsgrauwe bestaan in het dorp. De begraven schat, wat dat dan ook mag zijn, zet haar in de schijnwerpers en van een grijze muis wordt ze het aanzien van het dorp. Dat graf moet en zal open! Het gerucht gaat als een lopend vuurtje door het dorp.
Daar waar de kerkenraad Tetje op andere gedachten probeert te brengen ruiken anderen hun kans.
De dominee is bijna overspannen; zijn kerk zit elke week weer 2 keer vol. Hoe houdt hij zijn preken leuk, toegankelijk. En zuiver?
En zo, na een aantal maanden lijkt het wel oorlog in het dorp. En wat doen plots al die vreemdelingen in het dorp?

 

Hoe ga je te werk?: 

Organisatie.

De initiatiefgroep heeft contact gezocht met de verschillende organisaties en individuen in het dorp.Na de 2 informatieavonden in juni en oktober hebben veel mensen zich opgegeven voor verschillende onderdelen. Variërend van posterplakken tot acteren. We gaan werkgroepen maken; marketing (sponsoring en kaartverkoop), publiciteit, techniek, kleding/grime en omballingen, verkeer en veiligheid, etc.etc., Zo starten we midden november al met de werkgroep marketing/sponsoring. Elke werkgroep zal zelf na denken en uitvoering geven aan hun taak. Wat is er nodig voor het decor, de kostuums; hoe regel ik dat? Hoe zorgen we ervoor dat alle bezoekers kunnen parkeren? Elke werkgroep heeft 1 afgevaardigde. Alle afgevaardigden vormen, samen met het artistieke team, het productieteam. Medio december wanneer we weten of de beoogde financiering rond is kunnen we de werkgroepen het definitieve budget toekennen.

 

Script.

Het artistieke team werkt nauw samen met de werkgroep dorpsgeschiedenis.
De werkgroep dorpsgeschiedenis dook in het verleden en kwam met zoveel feiten, anekdotes en verhalen dat het inmiddels zaak is keuzes te maken van wat wel en niet bruikbaar is voor de voorstelling. Het bewijs dat Antje van Uylenburgh ook daadwerkelijk in Ryptsjerk begraven ligt is nog niet gevonden, maar het tegendeel is ook niet bewezen. Wij gaan er voor ons script vanuit dat het verhaal van Boukje Broekstra dat aanleiding gaf voor ons verhaal, klopt.

Margreet de Heer en Hans van Buuren werken aan de uitwerking van het plot, verhaallijn en de setting van het stuk, personages en een taal voor de personages. Er ligt inmiddels een scala van mogelijke scenes, maar een volledig verhaal is het nog niet. Dat willen we ook nog niet. Er moet ruimte zijn voor inbreng van de verschillende clubs en individuen in het dorp. Regelmatig worden wij, de initiatiefnemers, aangesproken over het project. Mensen willen meer weten over ons project. Ze willen weten of het graf er echt ligt en zo ja, moet de vloer dan niet open? Alle opmerkingen, vragen en informatie delen we met onze schrijfster Margreet de Heer. Het verhaal, de inhoud, het project leeft! Hans van Buuren voert de regie over beide voorstellingen.

Voor de voorstelling is het duidelijk dat er naast de personages van Tetje, de dominee, de koster en vreemdelingen, er rollen van de kerkenraad, het dorpsbelang, rebellerende jeugd zijn. Antje en Maccovius keren middels audiovisuele beelden terug in de kerk.
De 8 scenes voor de theatrale wandeling zijn klaar en worden in de repetities samen met de deelnemers uitgewerkt. Met maar liefst 48 te spelen rollen belooft het een waar spektakel te worden met daarin een grote rol voor koor en muzikanten.

Overeenkomsten tussen personages in de voorstelling en bestaande personen in het dorp berusten op louter toeval of zijn te wijten aan de onuitwisbare indruk die sommigen op ons gemaakt hebben.

 

Muziek en koor

In de muziek ligt het accent op samenwerking van amateurs (de gemeenschap) met professionele muzikanten. Eindverantwoordelijk voor muziek is Hessel bij de Leij. Hessel is een groot liefhebber van Chopin en dat leidt ons, alsof het lot ermee speelt, al weer naar Polen. Het zal dan ook niet verwonderlijk zijn wanneer er flarden van Chopin terug te vinden zijn in de muziek.
Atsje Lettinga is verantwoordelijk voor de zang.

De werkgroep dorpsgeschiedenis heeft ons inmiddels voorzien van veel informatie over de periode waarin Antsje leefde; hoe werd er getrouwd, over de familie van Uylenburgh, over gebruiken uit die periode, over muziek. We zijn voorzien van vele minneliederen en zgn. drankliederen. De dirigente Atsje Lettinga zal in samenspraak met de andere leden van het artistieke team en de koorleden een keuze maken; teksten zullen geschreven worden in samenspraak met de werkgroep dorpsgeschiedenis en Margreet;  Hessel en Atsje zullen een arrangement maken voor koor en begeleidende musici. De roddelscens  tijdens de wandeling  zullen worden opgenomen. het koor zal hierin een belangrijke rol spelen. Voorafgaand zullen ze een workshop stemexpressie krijgen. 

In onze voorstelling neemt het koor en de muziek een belangrijke plaats in. Alle koorleden en muzikanten spelen figurantenrollen in de voorstelling en zo zijn zij net als in de Griekse tragedie een in de dramatische handeling betrokken (groeps)personage.
We hebben de muziek en het koor nodig omdat het de woorden van Maccovius kracht zal bijzetten - letterlijk. Telkens als hij spreekt of preekt, zingt, neuriet, speelt op de achtergrond het koor/de muziek mee. Waar hij gaat, gaat het koor mee als zijn entourage. De muziek is zijn Poolse achtergrond en benadrukt zijn charisma en aantrekkingskracht.

Voorafgaand aan de activiteiten in mei zal er uitvoerig contact zijn met Kroke over de verhaallijn en de achtergronden en de momenten in de voorstelling waar muziek naar voren komt of ondersteunend is. Ook na het verblijf van Kroke in Nederland zal er uitwisseling plaatsvinden.
Zo mogelijk worden er tijdens de voorstelling film- en geluidopnames  van Kroke verwerkt. 

 

Deelnemers

Tot eind 2016 was Ryptsjerk de thuishaven van K.M.F.Excelsior. Helaas waren zij, door een steeds meer teruglopend ledental genoodzaakt zichzelf na een bestaan van maar liefst 110 jaar op te heffen… Wat rest is een tiental verweesde muzikanten die hebben toegezegd graag mee te willen doen. Daarnaast hebben een aantal musicerende jongeren, die aangegeven, enthousiast te zijn over onze plannen. Inmiddels zijn er zo’n 30 geïnteresseerden. Dat varieert van een talentvol meisje van 15 die al 6 jaar viool speelt en inmiddels meespeelt bij het Frysk jeugdorkest tot een 65-jarige gitarist.
Van de actrice voor de dubbelrol van Tetje en Antje zal verwacht worden dat ze ook kan zingen. De grote rollen zullen door (semi) professionele acteurs gespeeld worden. De overige spelers zullen komen van de toneelvereniging en andere geïnteresseerden. In deember of januari zullen er audities zijn.

We hebben de overtuiging dat meedoen aan de workshops van Hessel en een zo gerenommeerd orkest als Kroke, en het spelen van de muziek in de voorstelling, een nieuwe impuls kan geven aan de muziekbeoefening en theater maken in ons dorp en de omgeving.

Voor velen zal het nieuw zijn om mee te zingen of te spelen wel of niet met een muziekinstrument in een theaterproductie en dus ook op een andere manier met een optreden bezig zijn. Hier gaan we ze op voorbereiden tijdens de repetities en workshops. Tijdens de voorstellingen zullen ze merken hoe hun onderdeel samen met alle elementen in elkaar vallen. Door de professionele ondersteuning kan iedereen op zijn niveau iets bijleren. Voor sommigen zal het bijv. moeilijk zijn om zonder papier te musiceren of te zingen. Uitgangspunt voor de organisatie is dat iedereen mee kan doen; van jong tot oud, verborgen talent zal ontdekt worden en gevoed worden.

Planning

De repetities van het Maaitiidsevenemint beginnen 8 weken van tevoren. De route moet dan al bekend zijn; evenals de locaties waar gespeeld gaat worden, welke attributen er nodig zijn. Logistiek vergt dit enige aandacht. Plaatselijke ondernemers, boeren, huis-en landeigenaren zullen benaderd worden om de route veilig te maken. Bijv. Een deugdelijke loopplank over een sloot.

2017 staat in het teken van brainstormen, schrijven, componeren, organiseren, fondsenwerving, vrijwilligers werven, contacten leggen, ontwerpen, vaststellen, lopen, luisteren, kijken en aftikken. 
Eind december 2017 willen we vaststellen wat wel en wat niet door kan gaan. Het voorjaar van 2018 zal in het teken staan van het Maaitiidsevenemint; de organisatie van de wandeling, het verzorgen van de workshops voor de basisschoolkinderen en het klaarmaken van de expositie. Daarna zal er gestart worden met de repetities voor de voorstelling in oktober in de kerk. Mogelijk zullen er nog audities gehouden worden.

 

Publieksbereik en doelgroep

We genereren een zo groot mogelijk publiek. De verschillende onderdelen van het project is geschikt voor een breed publiek, mede door het meespelen van kinderen, jongeren en volwassenen is het evenement aantrekkelijk voor alle leeftijdscategoerieën. Via Facebook, Twitter, Youtube, Instagram etc. en de eigen websites van de deelnemende organisaties wordt bericht over de voortgang van het project om de nieuwsgierigheid naar het eindproduct te vergroten. 
Voor Yn it Skaad fan ‘e Toer is een eigen website en Facebookpagina gemaakt.
De keuze voor zowel Fries als Nederlands (en mogelijk Pools) maakt dat de voorstelling ook voor niet-Friezen toegankelijk is.
We zijn van mening dat door de medewerking van een aantal gerenommeerde kunstenaars er gegarandeerd publiek is.  De naamsbekendheid van Hessel bij de Leij en Kroke zorgen ervoor dat publiek aangetrokken wordt.
Daarnaast verwachten we dat door het aantal deelnemers het publiek ook toe zal nemen. Elke deelnemer zal zijn familie, vrienden, buren, uit willen nodigen.
Yn it Skaad fan ‘e Toer is één van de 32 projecten van Under de Toer wat een onderdeel is van LF2018. Dit zorgt voor naamsbekendheid, herkenbaarheid. Hierdoor is er ook landelijk meer aandacht.

Met wie werk je samen?: 

Het artistieke team.
Het artistieke team staat onder leiding van Hans van Buuren, o.a. artistiek leider van WIG Producties.

  • Hans van Buuren is vanaf 1984, regisseur, docent, acteur, schrijver en ontwerper. Hij heeft een ruime ervaring in werken met grote groepen, zowel op scholen als in het theater en op locatie. www.hansvanbuuren.com.
  • Margreet de Heer is theologe, auteur en tekenaar.De Heer is tekenaar en auteur van de In Beeld-serie, een reeks educatieve stripboeken over onder andere filosofie, religie en wetenschappen, die ook in het buitenland zijn uitgegeven. Daarnaast verscheen haar werk in uiteenlopende kranten en tijdschriften, van weekblad Yes tot dagblad Trouw.
    Als theatermaakster werkte ze tot 1993 mee aan de wekelijkse voorstellingen van het Stadstheater, en schreef ze onder andere Blauwbaard en de openluchtvoorstelling De Vuurvrouw. Voor Wig producties schreef zij De Bodemloze Put en Broeders. Margreet is op 12 oktober jl. verkozen tot Stripmaker des Vaderlands. www.margreetdeheer.com
  • Hessel bij de Leij, studeerde tweemaal cum laude af aan het Prins Claus Conservatorium als pianist.
  • Atsje Lettinga is zangcoach en muzikaal leider van diverse koren en betrokken bij vele theaterproducties.Koar Excentriek uit Ryptsjerk staat onder haar leiding.
  • Han Henstra studeerde aan de kunstacademie Minerva; een veelzijdig kunstenares in verschillende disciplines.
  • Jan Stavenga-de Jong, universitair docent en onderzoeker opleidingskunde, onderzoekt en verzorgt i.s.m. de historische werkgroep Ryptsjerk alle historische achtergrondinformatie voor Yn it Skaad fan ‘e Toer.
  • De techniek staat onder leiding van Harrie de Vries, toneelmeester grote zaal Stadsschouwburg Harmonie en vakdocent lichttechniek D’ Drive. (Friesland College)
  • Het project wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Manus Branding Stichting, De productie wordt uitgevoerd door WIG Producties, onderdeel van de Manus Branding Stichting. WIG Producties houdt zich bezig met het bedenken, initiëren en uitvoeren van theaterproducties in de breedst mogelijke zin van het woord voor een breed uiteenlopend publiek.WIG Producties, een los-vast ensemble van profs en gerenommeerde amateurs, staat graag met zijn voeten in de modder. Ver weg van de chique schouwburg, om in hallen, vervallen gebouwen of ergens in het landschap theater te maken.
    www.wigproducties.nl
     

We werken samen met:

*De historische werkgroep Ryptsjerk; o.a. onderzoek naar Antje van Uylenburgh en historische feiten.
*Kerkenraad, predikant en rentmeesters van de Protestantse Gemeente in Rytpsjerk; o.a. het gebruik van de kerk
*De Alphaschool; het ter beschikking stellen van ruimtes en materiaal.
*Het Koar Excentriek; vele leden van het koor doen mee.
*K.M.F.Excelsior; vele oud-leden doen mee.
*Toneelvereniging Wy doarre wer; vele leden en vrijwilligers willen meedoen
*Dorpshuis De Einekoer; fungeert als repetitieplek, speellocatie en ontvangst van gasten van de voorstelling
*Leerlingen van MBO Friesland College,  theatertechniek, AVmedia en vormgeving.
*De medewerkers van Under de Toer, Jos Thie is ons contactpersoon, we hebben contact over script, publiciteit, fondsen.
*LF2018: Er is contact met afdelingen PR en Communicatie, Programmering, Kaartverkoop, Financiën.
*Keunstwurk; overleg over samenwerking met Kroke.
*Het management van Kroke; www.kroke.com.pl
*Met plaatselijke boeren, kunstenaars, groenvoorzieningsbedrijven en vele anderen.
*Gemeente Tytsjerksteradiel: planning, vergunningen, financiële middelen, openbare orde.
*Tresoar: mogelijkheden onderzoeken voor een lezing over Maccovius.*
*Advocatenkantoor Anker & Anker: hun kantoor is gehuisvest in het geboortehuis van Antje van Uylenburgh en de gehele familie van   Uylenburgh. Tijdens het openingsweekend van LF2018 zijn er plannen om het pand en mogelijk de medewerking van de gebroeders Anker te gebruiken.

Het  team staat voor een uitdaging; in deze samenstelling openstaan voor nieuwe invloeden van elkaar en de deelnemers; het bewaken van de kwaliteit en authenticiteit. Een aantal van het team hebben vaker met grote groepen en op bijzondere plekken gewerkt. De jonge professional werkt me de oudere  ervaren professional, dit zorgt voor kruisbestuiving. Anders en wellicht ook nieuw is de samenwerking met de verschillende verenigingen en belangen in het dorp. De samenwerking moet ervoor zorgen dat alle partijen tot hun recht komen en het hele evenement een eenheid is.

Wat is verder van belang om te weten?: 

We vinden het belangrijk informatie van onze inspiratiebronnen te delen.

Het artikel "Schoonzusje" van Bonne Stienstra  vindt u in de bijlagen. Het is de aanleding voor Yn it Skaad fan 'e Toer.

De linken met Polen.

* Tussen 1985 en 1989 verzorgde de kerk in Ryptsjerk een aantal reizen met hulpgoederen naar Elbląg in Polen. De kerkgemeenschap van de Sint-Nicolaaskerk aldaar schonk de kerk tijdens een tegenbezoek naar Friesland een prachtige groene vaas.
* Kunsthandelaar Hendrick van Uylenburgh, neef van Antje van Uylenburgh en waarschijnlijk degene die Rembrandt met Saskia in contact bracht stamde uit een doopsgezinde Friese familie. Met zijn ouders, broer en zuster emigreerde hij naar Krakow, waar hij werd opgeleid tot schilder, maar hij was ook actief als kunstagent van koning Sigismund III van Polen. Rond 1612 verhuisde hij naar Gdańsk, om in 1625 terug te keren naar Amsterdam. Vanaf 1631 begonnen zowel het succes van de firma Van Uylenburgh als de grootse carrière van Rembrandt. Van Uylenburgh wist hoge prijzen voor Rembrandts werk te vragen. In 1634 trouwde Rembrandt met Saskia van Uylenburgh.
* De echtgenoot van Antje van Uylenburgh, Johannes Maccovius of Jan Makowsky ( Lobzenica 1568) was een Poolse theoloog, in 1615 werd hij benoemd als hoogleraar aan de Universiteit van Franeker. Vanwege zijn boeiende colleges trok hij veel studenten uit Duitsland en Oost-Europa aan.
* Hessel bij de Leij, geboren en getogen in Ryptsjerk, en eindverantwoordelijk voor de muziek in het project, studeerde tweemaal cum laude af aan het Prins Claus Conservatorium als pianist. Hessel is een groot liefhebber van Chopin en dat leidt ons, alsof het lot ermee speelt, al weer naar Polen.
Als zoon van een Poolse moeder en een uitgeweken Franse vader wordt Chopin algemeen beschouwd als de grootste componist die Polen heeft voortgebracht en in zijn composities, mazurka’s en polka’s vindt men vele Poolse invloeden terug.
* Vanuit het verleden is er samengewerkt met Kroke, een orkest uit Krakow. De band speelde in eerste instantie vooral klezmer muziek. In hun huidige werk zijn zij voortdurend op zoek naar inspiratie in het experimenteren met jazz, etnische muziek van over de hele wereld en andere hedendaagse muziek. Zo creëren zij een eigen unieke stijl en dat wordt niet alleen gewaardeerd door het publiek maar ook door artiesten over de hele wereld.
Steven Spielberg nodigde hen uit te komen spelen op de reünie van Schindler’s list.
Dankzij Peter Gabriel nam de band deel aan WOMAD Festival in het Verenigd Koninkrijk. “The secrets of the life tree”, verscheen op de soundtrack van David Lynch’s film “Inland Empire”. De ontmoeting van KROKE en Nigel Kennedy resulteerde in het album East Meets East. In de afgelopen jaren werkte de band ook samen met Anna Maria Jopek, Edyta Geppert, Maja Sikorowska, Krzysztof Herdzin, de Noorse band Tindra, Diego Galaz, de Mongoolse zanger Urna Chahar-Tugchi en violist Sinfonietta Cracovia orkest. Kroke, onderdeel van programmering van Culturele Hoofdstad 2016 Wroclaw, verscheen op de meest prestigieuze muziekfestivals over de hele wereld. Het mag duidelijk zijn dat samenwerking met andere musici Kroke in het bloed zit.

Overig.

De titel van de voorstelling; Yn it Skaad fan ‘e Toer geeft de stuwingslijn van de voorstelling aan.Tetje, de vrouw van de koster, die altijd het gevoel heeft dat ze niet veel voorstelt en anderen ‘alles’ beter doen grijpt het verhaal van Antje aan om uit de schaduw van haar bestaan te treden en zet zo, onbedoeld, de wereld in het dorp op zijn kop…
En dat is tegelijkertijd een tweede lijn;
Het verhaal van Antje werpt een schaduw over het dorp en zorgt voor tweestrijd en verwarring. Wanneer ook mensen van buiten het dorp (nazaten van Antje en Maccovius) zich met het verhaal gaan bemoeien is de chaos compleet. Tetje vereenzelvigt zich met Antje van Uylenburgh en beide rollen worden om die reden in ons plan door één en dezelfde actrice gespeeld. Dat geldt ook voor de rol van de dominee die zich vereenzelvigd met Maccovius. Zij zijn uiteindelijk degenen die moeten gaan samenwerken om orde in de chaos te scheppen en de rust in het dorp te laten terugkeren.

Maccovius en de zonen van Poolse edelen die hij meenam naar Franeker of die hij aantrok uit Polen om in Franeker te gaan studeren zullen ook muzikaal hun invloed gehad hebben, maar dan betreft het volksmuziek en vooral ook traditionele dansmuziek (bijvoorbeeld de polonez, een statige hofdans in 6/8 maat; heel wat anders dan onze polonaise. Denk ook aan polka, mazurka, kujawiak, oberek, krakowiak). De Poolse componist Chopin is van latere datum (eerste helft 19e eeuw). Hij mengde West-Europese klassieke elementen met traditionele Poolse.

Een bijzonder element is dat Maccovius en zijn studenten vluchtelingen waren (protestanten uit een land met een intolerante katholieke koning) die ongetwijfeld heimwee hadden en dat ook in liederen uitzongen. Kroke is – weten wij – goed in het muzikaal uiten van die heimweegevoelens. We veronderstellen dat ook Antje in Franeker heimweegevoelens had (naar het Leeuwarden in de tijd dat haar ouders nog leefden en naar de zomers in Rijperkerk) en daarmee zou heimwee een centraal thema kunnen worden in het stuk en dus ook in de muziek. Ook Tetje heeft heimwee naar betere tijden.

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
2 workshop kinderen 50  
3 workshop Kroke 50  
2 concert Kroke en Hessel 20 300
3 Maaitiidsevenemint  80 2000
8 Voorstellingen 40 900
       

 

Wat maakt het project bijzonder?: 

 

Het project is uniek omdat het zo multidiciplinair is.
Naast de aandacht voor traditionele kunsten; muziek, theater, dans, beeldende vorming legt het project ook de aandacht op ons culturele erfgoed, ons historisch besef, duurzaamheid en de natuur om ons heen.
Het project werkt beeldend, multimediaal en podiumgericht, want: weten dat je gezien en gehoord bent maakt dat je je erkend voelt in wie je bent!
Van succes ervaringen groei je!
Wij denken dat door ons project de sociale cohesie wordt versterkt, de drempels zullen lager worden. Ook heeft het een positief effect op de eigenwaarde van de individuele dorpsbewoners. Oud en jong krijgt de kans om zich persoonlijk ontwikkelen door samen te werken aan een inspirerend project. Verborgen talenten worden ontdekt en dit heeft invloed op de manier waarop je functioneert in de maatschappij. Het versterkt de banden met de verenigingen en is mogelijk een begin voor nieuwe samenwerking en nieuwe projecten. Verder leren de deelnemers en toeschouwers de lokale historie kennen op een tot verbeelding sprekende manier.
De samenwerking tussen Kroke en Hessel; Klezmer, de unieke stijl van Kroke en klassieke muziek, is bijzonder en vernieuwend.

 

Toekomst

En dan is het 2019, en kunnen we hopelijk terugkijken op een mooi evenement. Het is gelukt een project te produceren waarin vele inwoners en organisaties in Ryptsjerk en omgeving konden participeren.
We zijn trots dat we een onderdeel mochten zijn van de hoofdprogrammering van LF2018; trots dat we dit met het dorp hebben mogen doen. Het applaus heeft ons goed gedaan en we willen meer.

Het project wordt nu uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Manus Branding Stichting, Maar het is de wens en ook het doel van de initiatiefnemers dat Yn it Skaad fan ‘e Toer leidt tot de oprichting van een nieuwe stichting/vereniging die in de toekomst de organisatie van dit soort evenementen in het dorp en omgeving op zich kan nemen. De op te richten stichting dient als toegevoegde waarde, naast alle verenigingen die er in het dorp al zijn, evenementen in de nabije toekomst organiseren waar deze verenigingen in kunnen participeren. Dit zorgt voor energie en motivatie binnen de clubs. Iets om naar toe te werken, naast de reguliere activiteiten. De projecttitel blijft bestaan, immers alles in Ryptsjerk vindt plaats Yn it Skaad fan ‘e Toer! Als samenleving (mienskip) kunnen we ervoor zorgen dat Rytpsjerkers en hun omgeving deelnemen aan diverse culturele activiteiten, betrokken raken op elkaar en dit uit dragen aan anderen. Kunst zorgt voor verbinding en maatschappelijke vernieuwing.

 

Begroting: 

De FCP subsidie willen we besteden aan bekostigen van  o.a. de komst van Kroke, huur van ruimtes, het technisch allemaal mogelijk maken, publiciteitsmateriaal, huren van een vleugel, kostuums, 

Verschillende regionale fondsen hebben inmiddels een bijdrage toegekend. Er zijn aanvragen gedaan bij Mienskipsfonds, VSB Fonds,  gemeente en nog een aantal regionale fondsen.  Het wachten is begonnen. Er ligt een concept sponsoring klaar waar we in November mee aan de slag gaan.

Locatie(s): 
Ryptsjerk en omgeving

Uitslag Beslis mee

FCP29
max 50 / 2 van 2 gestemd
publiek50
max 50 / 122 gestemd
totaal79
75 is gehaald!
De stemperiode is voorbij.

Dit zijn de de opmerkingen en adviezen uit Denk Mee, aangevuld met de stem-motivatie van de adviseurs van FCP.
afbeelding van Anne Arninkhof

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Met Yn it Skaad fan 'e Toer werpen jullie nieuw licht op een smeuïg stukje (historie van) Ryptsjerk. Met uiteenlopende partners en professionals hebben jullie een breed gedragen programma opgezet dat door de gemeenschap wordt gedragen en waarin voor ieder een passende rol is weggelegd. Denk aan diverse projectgroepen, workshops, een expositie, theatrale wandeling en een muziektheatervoorstelling. Spannend is de Fries Poolse kruisbestuiving die jullie met Kroke voor ogen hebben. Maar ook ik ben nog aan het zoeken naar het waarom van juist deze groep. Desalnietemin bieden de masterclasses die zij zullen verzorgen net als de andere workshops en het opgezette traject een interessante ontwikkelwijze voor jullie deelnemers. Doel van het project is niet alleen om een mooie productie binnen Under de Toer op te zetten maar ook om een nieuwe impuls te geven aan het maken van muziek en theater in Ryptsjerk en omgeving. Een mooi streven waar de beoogde partners wellicht nog een rol in kunnen gaan spelen. Yn it Skaad fan 'e Toer biedt zodoende ook dee kans om een blauwdruk voor de toekomst te ontwikkelen.

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Het Fonds beoordeelt een project op de criteria artistieke of inhoudelijke waarde, samenwerking en impact.

Wat een geweldig verhaal voor een voorstelling rond de kerk van Ryptsjerk! Of het nu compleet verzonnen is of een kern van historische waarheid bevat, zo'n spannende geschiedenis vormt een mooie basis voor een uitgebreid en breed gedragen programma. Jullie zijn erin geslaagd een diversiteit aan partners te betrekken bij de voorbereiding en de uitvoering, waardoor ook de publieksstemmen in een mum van tijd binnen waren. Positief vind ik verder dat jullie nu al nadenken over de 'nalatenschap' van dit project. Concreet zijn jullie voornemens nog niet, maar het plan om onder dezelfde titel verschillende activiteiten te groeperen biedt perspectief. In hoeverre de samenwerking met muziekgroep Kroke essentieel is voor het welslagen van dit project blijft de vraag, maar het is een partner van naam en faam, dus op dit punt geef ik jullie graag het voordeel van de twijfel. Tot slot een tip: Vergeet niet dit project bekend te maken onder de Poolse gemeenschap in Nederland.

afbeelding van Simone Montsma

Hallo Alinda en Willemijn.

Plan aangepast. Willen jullie er nog een keer goed naar kijken. Is het voldoende om naar de volgende fase te gaan?

Groet Simone

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Dit is een uitgebreid projectplan geworden! Ik heb nog twee opmerkingen.

Tip 1: Je zou misschien nog wat concrete informatie kunnen toevoegen over de uiteindelijke activiteiten, voor zover dit al bekend is. Wanneer vinden welke activiteiten plaats, wie heeft de leiding, wat is de tijdsduur van de workshops, etc.

Tip 2: De tekst is behoorlijk lang. Het risico hiervan is dat belangrijke informatie ondersneeuwt. Lees het plan nog eens goed door en kijk of je hier en daar de tekst wat kan opschonen.

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Een laatste tip dan: vergeet niet het verzoek aan te klikken om naar de Beslis mee-fase te gaan!

afbeelding van Simone Montsma

Dank Willemijn.

Gisteravond de tekst nog een keer goed doorgenomen en aangepast. 

afbeelding van Alinde Hoeksma

Hallo Simone,

Dank voor je verdere uitwerking hier in de rechterkolom. Indien je wilt dat deze overwegingen ook meegenomen worden in de beoordeling van het plan, is het slim die ook te verwerken in je hoofdplan. Zeker de doelen die je omschrijft maken het helderder dus zou ik ook goed in het plan opnemen.

Goed te horen dat er veel animo is voor het project. Wat een moeilijk punt blijft in het plan is de meerwaarde van de Poolse muziekgroep, ook omdat dat een grote kostenpost is op jullie begroting. Het lijkt vooral voort te komen uit de eis van Under de Toer, maar het hangt nog niet direct samen met de doelstellingen van jullie project. Die lijken meer gericht te zijn op de algemene (talent)ontwikkeling van de deelnemers en sociale cohesie. Is de komst van Kroke hier cruciaal voor? Het project bouwt zich niet op rondom de typisch Poolse muziek, maar je schrijft dat er juist ook andere invloeden (zoals Chopin?) mee gecombineerd worden. Het plan zou sterker worden als de noodzaak van de Poolse invloeden en de uitwisseling van culturen en geschiedenissen hierin sterker naar voren komt. Wat gaat dit project, en concreet ook de invloed van Kroke daarin, teweeg brengen in de regio? Kun je daar nog iets mee in deze laatste fase van uitwerking?

Hartelijke groet, Alinde

afbeelding van Simone Montsma

Hallo Alinda.

Dank voor je reactie. Ik ga de linker kolom bewerken. Het klopt dat het project zich niet opbouwt rondom typische Poolse muziek. Vanuit het project zijn er meerdere linken met Polen. Wij hebben niet lang na hoeven denken hoe we die linken vorm willen geven in het project. Kroke is voor ons het antwoord. Zij zijn de, levende, verbindende factor. De expertise van Kroke combineren we met de expertise van Hessel  bij de Leij o.a. wat betreft Chopin (ook een Pool). 

Goed dat je aangeeft dat Polen en dus Kroke nadrukkelijker terug moet komen in de aanvraag. Voor ons is het al zo vanzelfsprekend. Gelukkig hebben we nog een kleine week!

Groet Simone

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Hoe staat het met de voortgang van dit project? Stel vooral je vragen of benoem waar je tegenaan loopt, want op die manier kunnen wij het beste meedenken. Succes!

afbeelding van Simone Montsma

Dag Willemijn.

Het project is volop in beweging! Het is nogal een groot project en ik begrijp je vraag om het concreter te maken. Een aantal onderdelen hebben we inmiddels aangepast. Ook hebben we ons herzien dekkingsplan geüpload. We hebben een aantal toezeggingen mogen ontvangen en helaas ook een afwijzing. Al met al is dit een spannende tijd om de begroting rond te krijgen zodat we al onze plannen kunnen verwezenlijken.

Na de 2 informatieavonden in juni en oktober hebben veel mensen zich opgegeven voor verschillende onderdelen. Variërend van posterplakken tot acteren. We gaan werkgroepen maken. Midden November willen we al starten met de werkgroep marketing/sponsoring. Elke werkgroep zal zelf na denken en uitvoering geven aan hun taak. Wat is er nodig voor het decor, de kostuums; hoe regel ik dat? Hoe zorgen we ervoor dat alle bezoekers kunnen parkeren? Elke werkgroep heeft 1 afgevaardigde. Alle afgevaardigden vormen het productieteam. In de planning is de woensdagavond opgenomen als vast moment voor productieoverleg. Al vanaf november willen we hiermee starten. Medio december wanneer we weten of de beoogde financiering rond is kunnen we de werkgroepen het definitieve budget toekennen.

Regelmatig worden wij, de initiatiefnemers, aangesproken over het project. Mensen willen meer weten over ons project. Ze willen weten of het graf er echt ligt en zo ja, moet de vloer dan niet open? Daar waar onze voorstelling overgaat, maken we nu mee! Alle opmerkingen, vragen en informatie delen we met onze schrijfster Margreet de Heer. Het verhaal, de inhoud, het project leeft in het dorp. Hans wordt vaak benaderd met de vraag of ze mee mogen doen. Veel mensen willen onderdeel zijn van de voorstelling; een kleine rol, zingen, figureren. Het is de bedoeling dat dit ook kan. Iedereen mag meedoen!

De werkgroep dorpsgeschiedenis heeft ons inmiddels voorzien van veel informatie over de periode waarin Antsje leefde; hoe werd er getrouwd, over de familie van Uylenburgh, over gebruiken uit die periode, over muziek. We zijn voorzien van vele minneliederen en zgn. drankliederen. De dirigente Atsje Lettinga zal in samenspraak met de andere leden van het artistieke team en de koorleden een keuze maken; teksten zullen geschreven worden in samenspraak met de werkgroep dorpsgeschiedenis en Hessel en Atsje zullen een arrangement maken voor koor en begeleidende musici. Gedurende het hele proces zullen we alle onderdelen op elkaar afstemmen en toezicht houden op de artistieke kwaliteit met het hele artistieke team.

Illustrerend is dat een dorpsbewoner, tevens lid van het koor aangaf op zijn inschrijfformulier, dat hij graag “hele noten” wilde zingen bij de historische kuier. Hele noten zingen schijnt kenmerkend te zijn voor liederen die er in die periode werden gezongen in de kerk. Het enthousiasme en het onderzoekswerk wordt zeer gewaardeerd.

Voor velen zal het nieuw zijn om mee te zingen of te spelen wel of niet met een muziekinstrument in een theaterproductie en dus ook op een andere manier met een optreden bezig zijn. Hier willen we ze op voorbereiden tijdens de repetities en workshops. Tijdens de voorstellingen zullen ze merken hoe hun onderdeel samen met alle elementen in elkaar vallen. Door de professionele ondersteuning kan iedereen op zijn niveau iets bijleren.

Wij denken dat door ons project de sociale cohesie wordt versterkt, de drempels zullen lager worden. Ook heeft het een positief effect op de eigenwaarde van de individuele dorpsbewoners. Oud en jong krijgt de kans om zich persoonlijk ontwikkelen door samen te werken aan een inspirerend project. Verborgen talenten worden ontdekt en dit heeft invloed op de manier waarop je functioneert in de maatschappij. Het versterkt de banden met de verenigingen en is mogelijk een begin voor nieuwe samenwerking en nieuwe projecten. Verder leren de deelnemers en toeschouwers de lokale historie kennen op een tot verbeelding sprekende manier.

Zijn er nog meer dingen die toegelicht moeten worden? Voor ons is het een compleet verhaal; het is wel een groot verhaal waar wij alle vertrouwen in hebben. Is het voldoende om naar de Beslis mee-fase te gaan?

Tenslotte wil ik nog noemen dat we in samenwerking met Tresoar in het voorjaar van 2018 een lezing willen organiseren over Johannes Maccovius.

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Goed dat jullie het plan hebben aangevuld en bijgewerkt. In grote lijnen is me duidelijk wat jullie voor ogen staat, maar in deze opzet roept het toch nog veel vragen op. Ik raad je aan de verschillende onderdelen concreter te maken, bijvoorbeeld de workshops met de musici uit Polen: wat voor workshops zijn dat, hoeveel, voor hoeveel mensen, wat is het niveau, wat is het resultaat en, met het oog op de criteria, wat is het effect hiervan op de toekomstige muziekbeoefening in Ryptsjerk en omgeving? Wat is precies de meerwaarde van het Poolse orkest?

Tip: Fijn dat de bewoners kunnen en ook graag willen deelnemen aan dit project. Hun bijdrage is waardevol en op dit platform lezen wij graag wat zij gaan doen.

afbeelding van Simone Montsma

Hallo Willemijn en Alinde. Afgelopen weekend aan de opzet gewerkt. Hopelijk is het hele evenement nu duidelijker omschreven; is het concreet genoeg?  Het is gelukt om de begroting en dekkingsplan te uploaden.

afbeelding van Alinde Hoeksma

Hallo Simone, naast FCP-adviseur Willemijn denk ik als coach graag in algemene zin met jullie mee. Je omschrijft al kort waar jullie de FCP-bijdrage aan willen besteden, zou je een gespecificeerde begroting kunnen uploaden? Daarbij is belangrijk dat dit een regeling is voor stimulering van cultuurbeoefening, dus een bijdrage kan besteed worden aan bijvoorbeeld de workshops of participatie van deelnemers. Ook gaat de regeling om cultuur in de vrije tijd, dus evt. kosten die betrekking hebben op binnenschools onderwijs komen niet in aanmerking.

Verder sluit ik me bij Willemijn aan dat het fijn is als je het plan concreter maakt, zodat de verschillende onderdelen en doelen helderder worden. Dan kunnen wij gerichte feedback geven. Kun je daarbij omschrijven wat dit project uniek en innovatief maakt? Omdat samenwerkingen in deze regeling belangrijk zijn, raad ik je daarnaast aan concreet uit te werken waar de samenwerkingen die je noemt uit bestaan.

Succes en groet, Alinde

afbeelding van Simone Montsma

Hoi Willemijn.

Fijn dat je met ons meedenkt. ik ga aan de slag met je eerste, hele goeie, tip.  Ook al is de opzet vrij uitgebereid; zou je willen kijken naar ontbrekende onderdelen?

 

afbeelding van Willemijn in 't Veld

Welkom op dit platform! De komende weken denk ik als FCP-medewerker graag met jullie mee om van dit plan een kansrijke aanvraag te maken. Deze eerste opzet die jullie hebben op het platform hebben gezet is behoorlijk uitgebreid. Op welke onderdelen zouden jullie feedback willen krijgen?

Tip: Houd de informatie online kort en overzichtelijk. Probeer de tekst samen te vatten, zodat de kern van het project beter tot zijn recht komt.