menu denk mee beslis mee maak mee

Ongekende hoogten met Bach - de Hohe Messe

Een educatieve uitdaging!

Kamerkoor Canticum Amicorum
1 november 2018 tot 11 mei 2019

€3.000

Dit projectidee is in ontwikkeling. Geef je tips! Denk mee Beslis mee Maak mee

Ga direct naar de reacties

Ongekende hoogten met Bach - de Hohe Messe

Een educatieve uitdaging!

afbeelding van Neline de Jong-Kroon

Ingediend door:

Neline de Jong-Kroon

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Op welke wijze kunnen we niet alleen jongeren, maar ook ouderen enthousiasmeren voor ons Educatieve Concert? We zouden graag willen dat het echt een concert wordt waarbij zowel 'jong' als 'oud' aanwezig is, participeert en leert van de Hohe Messe.

Wat ga je doen?: 

SAMENVATTING:

Kamerkoor Canticum Amicorum wil op zaterdag 11 mei 2019 graag de Hohe Messe van J.S. Bach (BWV 232) uitvoeren: met recht een uitdaging! Het koor wil van deze uitdaging een groots project maken om daarmee voor alle betrokken partijen een unieke ervaring of belevenis te creëeren. Tijdens het grote concert in de Hoflaankerk in Rotterdam zal het kamerkoor samenwerken met het Ars Musica Orkest en enkele topsolisten, alles geheel onder leiding van dirigent Patrick van der Linden. Bij dit concert zal, naast het orkest en het kistorgel, ook een klavecimbel en klavecinist worden ingezet om de authenticiteit van de uitvoering optimaal te benaderen.

Het kamerkoor wil zich echter niet beperken tot het geven van dit grootse concert. In de aanloopperiode naar dit concert zal ook een Educatief Concert worden gegeven. Dit educatieve concert zal gegeven worden op zaterdagmiddag 16 maart 2019 in de Grote Kerk Sliedrecht en tijdens dit concert zullen enkele delen van de Hohe Messe worden uitgevoerd, eveneens begeleid door het Ars Musica Orkest. Dirigent Patrick van der Linden zal toelichtingen verzorgen tijdens dit concert, geïllustreerd met live voorbeelden en fragmenten door koor- en orkest. Voorafgaand aan dit educatieve concert zullen lessen op een aantal basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs in de omgeving worden gegeven, waarbij kinderen en jongeren enthousiast zullen worden gemaakt om dit middagconcert te bezoeken. Het concert zal worden aangekondigd als een ‘educatief concert voor jong en oud’ en de programmering zal zo worden samengesteld dat jong en oud niet alleen kunnen genieten, maar ook kunnen participeren tijdens enkele programmaonderdelen. Zo zullen kinderen tijdens het kinderonderdeel worden uitgenodigd om in het orkest te komen zitten en zal hen een liedje worden aangeleerd dat past op een menuet van Bach. Bezoekers van dit concert zullen op deze wijze kennismaken met wellicht Bach’s imposantste werk, wat minder bekend is dan zijn Passionen, maar wat zeker niet minder waardering verdient.

Het kamerkoor heeft dit Educatieve Concert opgenomen in de programmering om diverse redenen:

  • Het publiek bij de concerten van het kamerkoor (en van andere kamerkoren/ensembles die klassieke muziek uitvoeren) 'vergrijst': klassieke muziek wordt maar al te vaak geassocieerd met '65+' en hier zou het koor graag verandering in willen brengen. Door jonge kinderen bij dit project te betrekken en tijdens dit Educatieve Concert een actieve rol te geven, worden niet alleen deze kinderen betrokken, maar hun (jonge!) ouders, die samen met deze kinderen naar het concert zullen komen. 
  • De muziek van Bach heeft over het algemeen een 'statig' imago en wordt maar al te vaak gezien als 'ingewikkelde muziek' met een beperkte toegankelijkheid. De invulling van het Educatieve Concert is er in zijn geheel op gericht om deze ontoegankelijkheid ongedaan te maken of op zijn minst te verkleinen: misschien wel Bach's meest ingewikkelde werk (de Hohe Messe) wordt laagdrempelig en uitnodigend gepresenteerd.

Het project is voor het kamerkoor geslaagd als het Educatieve Concert gaat bijdragen aan het verwezenlijken van deze twee ambities: Bach's muziek toegankelijk maken voor jong en oud. Dit project onderscheidt zich daarin ook van andere projecten van het kamerkoor, omdat het koor niet eerder op deze wijze heeft gewerkt aan haar educatieve doelstellingen. Eerder werden wel lunchpauzeconcerten met toelichtingen op de muziek gegeven, maar hierbij werkte niet eerder een orkest mee en bleef het publiek ten allen tijde passief. De hoop/wens van het koor is dat juist deze actieve deelname van het publiek bij dit concert tot realisatie van de doelstellingen zal leiden.

Voor dit gehele project heeft het koor specifieke interne, artistieke leerdoelen geformuleerd en de activiteiten in dit project zijn zodanig gekozen en ingericht dat deze optimaal zullen bijdragen aan het behalen van deze leerdoelen. Het koor wil tijdens dit project werken aan de balans tussen de verschillende partijen en gezien de dubbele sopraanpartij leent de Hohe Messe zich daarvoor als uitstekend studiemateriaal. Daarnaast wil het koor zich verder bekwamen in de coloratuurzang en zich ontwikkelen in het zingen van heldere, transparante lange en ingewikkelde lijnen. Om aan deze leerpunten te werken, zal solist en zangpedagoog Falco van Loon koorscholing verzorgen. Tijdens deze koorscholing zal gewerkt worden aan de klankkleur van het koor in het algemeen en de balans tussen de partijen en de bekwaamheid in het zingen van de coloraturen in het bijzonder.

De doelstellingen en plannen zijn uitvoeriger verwoordt in het onderstaande, uitvoerige projectplan:

PROJECTPLAN:

Inleiding

D.V. zaterdag 11 mei 2019 zal kamerkoor Canticum Amicorum uit Hardinxveld-Giessendam de Hohe Messe (Mis in H moll, BWV 232) van J.S. Bach uitvoeren in de Hoflaankerk in Rotterdam.

Programmering

De Hohe Messe is een mysterieus stuk: velen hebben zich de afgelopen decennia gebogen over de vraag waarom Bach dit stuk van formidabele afmetingen heeft geschreven. De Hohe Messe is een overweldigend geheel omdat het alle Misgezangen bevat, wat in Bach’s tijd voor zowel de lutherse als de rooms-katholieke eredienst ongebruikelijk was om te programmeren. Een plausibele verklaring voor het ontstaan van de Hohe Messe zou zijn dat Bach deze muziek heeft geschreven als Festmusik voor de plechtige eredienst ter gelegenheid van de ‘Erbhuldigung’ van Friedrich August II te Leipzig op 21 april 1733. Dit is aannemelijk omdat deze ‘Erbhuldigung’ een plechtigheid was van grootse vorm, een echt barokfeest, waarbij de geweldige afmetingen en de imposante structuur van de Mis passen. Deze plechtigheid was een evangelische dienst ter ere van een roomse vorst, waarin de katholieke, algemeen-christelijke en in de lutherse kerk gebruikelijke tekst prima paste in de structuur van de misgezangen. Zo behoefde geen lutheraan zich te ergeren en de roomse vorst behoefde zich evenmin te storen. De eerste integrale uitvoering van de Hohe Messe vond plaats in 1859 te Leipzig (voor die tijd werden slechts delen van het imposante werk uitgevoerd) en vanaf die tijd heeft het werk langzaam zijn weg gevonden naar de concertzalen en kerken over de gehele wereld.

Doelstellingen

Kamerkoor Canticum Amicorum bestaat uit ongeveer 25 zangers uit de wijde omtrek van Hardinxveld-Giessendam. Het kamerkoor wil met haar projecten de ingezette muzikale groei doorzetten en verder professionaliseren en groeien in samenklank, klankkleur en intonatie. Om dit te bereiken wordt tijdens repetities veel aandacht besteed aan koor- en stemvorming. Het kamerkoor is door deze professionalisering een voorbeeld voor andere amateurkoren. Het repertoire is breed klassiek vanaf het jaar 1600 tot heden. Daarnaast wil het koor ook anderen laten leren met en door de klassieke muziek: zo worden op basisscholen lessen verzorgd over de opbouw van een fuga (een steeds terugkerende vorm in de muziek van J.S. Bach) De lessen worden jaarlijks op minimaal vier scholen gegeven en zijn daarmee een vaste activiteit van Canticum Amicorum geworden.

Voor dit project heeft het koor specifieke leerdoelen geformuleerd en de activiteiten in dit project zijn zodanig gekozen en ingericht dat deze optimaal zullen bijdragen aan het behalen van deze leerdoelen. Het koor wil tijdens dit project werken aan de balans tussen de verschillende partijen en gezien de dubbele sopraanpartij leent de Hohe Messe zich daarvoor als uitstekend studiemateriaal. Daarnaast wil het koor zich verder bekwamen in de coloratuurzang en zich ontwikkelen in het zingen van heldere, transparante lange en ingewikkelde lijnen. Om aan deze leerpunten te werken, zal solist en zangpedagoog Falco van Loon koorscholing verzorgen. Tijdens deze koorscholing zal gewerkt worden aan de klankkleur van het koor in het algemeen en de balans tussen de partijen en de bekwaamheid in het zingen van de coloraturen in het bijzonder.

Daarnaast gaat het koor aan de slag met haar educatieve doelstellingen, door een Educatief Concert te verzorgen in de aanloopperiode naar het hoofdconcert. Dit educatieve concert zal gegeven worden op D.V. zaterdagmiddag 16 maart 2019 in de Grote Kerk Sliedrecht en tijdens dit concert zullen enkele delen van de Hohe Messe worden uitgevoerd, begeleid door het Ars Musica Orkest. Dirigent Patrick van der Linden zal toelichtingen verzorgen tijdens dit concert, geïllustreerd met live voorbeelden en fragmenten door koor- en orkest. Voorafgaand aan dit educatieve concert zullen de lessen op de basisscholen en voortgezet onderwijs in de omgeving worden gegeven, waarbij kinderen en jongeren enthousiast zullen worden gemaakt om dit middagconcert te bezoeken. Het concert zal worden aangekondigd als een ‘educatief concert voor jong en oud’ en de programmering zal zo worden samengesteld dat jong en oud niet alleen kunnen genieten, maar ook kunnen participeren tijdens enkele programmaonderdelen. Zo zullen kinderen tijdens het kinderonderdeel worden uitgenodigd om in het orkest te komen zitten en zal hen een liedje worden aangeleerd dat past op een menuet van Bach. Bezoekers van dit concert zullen op deze wijze kennismaken met wellicht Bach’s imposantste werk, wat minder bekend is dan zijn Passionen, maar wat zeker niet minder waardering verdient.

Het kamerkoor heeft dit Educatieve Concert opgenomen in de programmering om diverse redenen: Het publiek bij de concerten van het kamerkoor (en van andere kamerkoren/ensembles die klassieke muziek uitvoeren) 'vergrijst': klassieke muziek wordt maar al te vaak geassocieerd met '65+' en hier zou het koor graag verandering in willen brengen. Door jonge kinderen bij dit project te betrekken en tijdens dit Educatieve Concert een actieve rol te geven, worden niet alleen deze kinderen betrokken, maar hun (jonge!) ouders, die samen met deze kinderen naar het concert zullen komen. De muziek van Bach heeft over het algemeen een 'statig' imago en wordt maar al te vaak gezien als 'ingewikkelde muziek' met een beperkte toegankelijkheid. De invulling van het Educatieve Concert is er in zijn geheel op gericht om deze ontoegankelijkheid ongedaan te maken of op zijn minst te verkleinen: misschien wel Bach's meest ingewikkelde werk (de Hohe Messe) wordt laagdrempelig en uitnodigend gepresenteerd. Het project is voor het kamerkoor geslaagd als het Educatieve Concert gaat bijdragen aan het verwezenlijken van deze twee ambities: Bach's muziek toegankelijk maken voor jong en oud. Dit project onderscheidt zich daarin ook van andere projecten van het kamerkoor, omdat het koor niet eerder op deze wijze heeft gewerkt aan haar educatieve doelstellingen. Eerder werden wel lunchpauzeconcerten met toelichtingen op de muziek gegeven, maar hierbij werkte niet eerder een orkest mee en bleef het publiek ten allen tijde passief. De hoop/wens van het koor is dat juist deze actieve deelname van het publiek bij dit concert tot realisatie van de doelstellingen zal leiden.

Tot slot wil het koor tijdens het concert op D.V. 11 mei 2019 een uitvoering van de Hohe Messe neerzetten die de oorspronkelijke bedoelingen de componist zoveel mogelijk nastreeft. Om deze reden is gekozen voor een uitvoering met niet alleen orkest en kistorgel, maar ook een akkoordinstrument: de klavecimbel. Hierdoor kunnen de solostemmen zich veel virtuozer ontplooien en effectiever de menselijke gevoelens en affecten vertolken die met de tekst samenhangen.

Deelnemers

Kamerkoor Canticum Amicorum, repeterend in Hardinxveld-Giessendam; Patrick van der Linden, dirigent van Canticum Amicorum en het Ars Musica Orkest; Ars Musica Orkest, repeterend in Utrecht; Organist Gerben Budding; Klavecinist Henk van Zonneveld; Sopraan Margreet Rietveld; Alt Robert Kuizenga; Tenor Falco van Loon; Bas Michiel Meijer.

Activiteiten

Om de doelstellingen van dit project te kunnen verwezenlijken, staan de volgende activiteiten gepland:

Activiteit 1: 18 repetitieavonden en 2 studiemorgens in de periode november 2018 - mei 2019

De koorleden zullen de werken thuis instuderen, waardoor er tijdens de repetities voornamelijk aandacht besteed kan worden aan klankkleur, intonatie en interpretatie en de specifieke leerpunten van dit project: balans tussen de partijen en coloratuurzang.

Activiteit 1B: Open repetitie

Aan het begin van het project zal een open repetitie worden georganiseerd. Doelstelling van deze open repetitie is om mensen enthousiast te maken om ook lid te worden van het koor of om dit project als projectlid mee te doen.

Activiteit 2: Koorscholing solist en zangpedagoog Falco van Loon

Tijdens de koorscholingsavonden zal Falco van Loon met het koor en de dirigent werken aan de leerpunten met betrekking tot balans, coloratuurzang en klankkleur.

Activiteit 3: Educatief Concert Hohe Messe

Tijdens het Educatieve Concert op D.V. zaterdagmiddag 16 maart 2019 zullen delen uit de Hohe Messe worden uitgevoerd door koor en orkest en op voor jong en oud begrijpelijke wijze worden toegelicht door dirigent Patrick van der Linden.

Activiteit 4: Concert Hohe Messe op D.V. 11 mei 2019

De gehele Hohe Messe zal tot klinken worden gebracht op D.V. zaterdag 11 mei 2019 in de Hoflaankerk in Rotterdam. Deze kerk met wonderschone akoestiek en centrale ligging leent zich uitstekend voor dit veelbelovende concert.

Organisatie en voorbereiding

Zowel het bestuur als de leden van het koor zetten zich in om dit project vorm te geven en dit concert voor te bereiden en te organiseren. De leden worden aangestuurd vanuit het bestuur. Te denken valt aan: PR-activiteiten, concertverzorging en -aankleding, sponsoring en acties.

Eind 2018 zal worden begonnen met het instuderen van het repertoire tijdens de wekelijkse repetities.

Concert

Zaterdag 11 mei 2019 in de Hoflaankerk Rotterdam.

Toegangsprijzen en promotie

De toegangsprijzen zijn als volgt vastgesteld: Kinderen tot en met 12 jaar gratis; Volwassenen: € 27,50 (voorverkoop via websites en leden: € 24,50)

Om een zo groot en breed mogelijk publiek te betrekken bij dit concert, zal er een scala aan PR-activiteiten worden ontplooid, waarbij zowel jongeren als ouderen in de wijde omgeving zullen worden aangesproken. Hierbij zal gebruik worden gemaakt van het plaatsen van advertenties, het gebruik maken van social media, het zoeken van (regionale) media-aandacht, het versturen van (persoonlijke) uitnodigingen en het ophangen van posters/flyers op strategische plaatsen in de concertregio’s. Daarnaast zal contact worden gezocht met scholen en studentenverenigingen om dit concert onder de aandacht te brengen.

Slot

De organisatie van dit concert ligt grotendeels in handen van het bestuur, dirigent en koorleden van Canticum Amicorum. Doordat deze mensen direct betrokken zijn bij het koor, zijn zij erg gemotiveerd om dit project tot een succes te maken en zijn zij bereid om hier veel tijd, geld en energie in te steken wat ook terug te zien is in de opgestelde begroting. Dit fantastische project kan echter alleen plaatsvinden als er voldoende cofinanciering wordt gerealiseerd en daarom gaan alle betrokkenen op zoek naar sponsoren, vragen wij onze donateurs en partners om een bijdrage te geven en starten wij een crowdfundingsactie via Voordekunst.nl. Daarnaast worden er subsidies en financiële bijdragen aangevraagd bij het Prins Bernard Cultuurfonds, het Fonds voor Cultuurparticipatie, het BNG Cultuurfonds, het Fonds Podiumkunsten, het Bunschoten Fonds en bij de Gemeente Rotterdam. Indien deze gezamenlijke financiering wordt gerealiseerd, wordt het mogelijk om het gehele project in de geplande vorm te laten doorgaan. Indien het voor D.V. 1 november 2018 niet lukt om de benodigde middelen binnen te halen, zal de programmering worden aangepast.

   

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
  Repetieavonden + koorscholing 30  
  Open repetitie 45  
  Educatief Concert Hohe Messe 50 150-200
  Concert Hohe Messe 65 450-500
       
       

 

Wat maakt het project bijzonder?: 

Voor de organisatie: artistieke ontwikkeling van het koor door middel van koorscholing en specifieke aandacht tijdens dit project voor klankkleur, balans tussen de partijen (de Hohe Messe leent zich daar uitstekend voor door de dubbele sopraanpartij) en coloratuurzang.

Voor de doelgroep: de aanwezigen bij het Educatief Concert zullen een unieke leerervaring door onderdompeling kunnen opdoen en voor jongeren zal deze leerervaring zijn ingebed in lespakket.

Voor de doelgroep: het publiek bij het grote concert mag een authentieke uitvoering van de Hohe Messe tegemoet zien doordat er veel aandacht zal worden besteed aan de (waarschijnlijke) intenties van de componist en door toevoeging van de klavecimbel om te kunnen komen tot meer transparantie, virtuoziteit en affect.

Voor de kunstbeoefening in de vrije tijd: het kamerkoor is met dit project een voorbeeld voor andere kamerkoren die graag klassieke muziek uitvoeren. Het kamerkoor laat met dit project zien dat het op deze wijze mogelijk is om veel meer uit een project te halen en verschillende doelgroepen aan te spreken, terwijl er ook door het koor zelf veel beter geleerd kan worden als er duidelijke doelstellingen zijn en er activiteiten worden ontplooid om deze te kunnen behalen.

Locatie(s): 
Hardinxveld-Giessendam, Sliedrecht, Rotterdam

afbeelding van Thijs Hazeleger

Beste Nelina, ook namens mij welkom op JMHM! Ik ben jullie coach op dit platform en zal jullie voorzien van tips & inspiratie.

Mooi plan om een educatief concert te organiseren. Net als Anne ben ik benieuwd wat hier voor jullie vernieuwend of experimenteel aan is. Zoals je het nu omschrijft klinkt het als een uitgeklede versie van de Hohe Messe met een beperkt aandeel voor participatie. Waarom wil je graag jong en oud betrekken bij het concert en over wie heb je het dan precies? Is het een idee om tijdens het educatief concert iets met concrete groepen voor te bereiden wat in het grote concert terugkomt?

Daarnaast raad ik je aan om alle herhalingen uit je aanvraag te halen; nu staat er soms 3x hetzelfde in.

Groeten Thijs

afbeelding van Neline de Jong-Kroon

Dag Thijs,

Hartelijk dank voor je reactie! We gaan met deze en de andere opmerkingen die worden gegeven aan de slag om het plan aan te passen en scherper/duidelijker te maken. Wordt vervolgd!

Hartelijke groet,

Neline

afbeelding van Anne Arninkhof

Beste Neline, welkom op Jij maakt het mee! Als adviseur van het Fonds denk ik mee om de plannen verder aan te scherpen. Goed om nog even te benadrukken dat JMHM bedoeld is voor experimentele projecten die bijdragen aan de vernieuwing van de cultuurbeoefening in de vrije tijd. Nu lees ik op jullie website dat Canticum Amoricum jaarlijks projecten plant, de repetities voor een belangrijk deel uit stemvoering en koorscholing bestaan en dat het oeuvre van Bach – waaronder de Hohe Messe – niet bepaald onbekend voor jullie is. Het is dus belangrijk om te laten zien hoe dit project anders en experimenteel t.o.v. van wat jullie al doen. Terugkerende projecten kunnen wij helaas niet ondersteunen. Ook handig om alvast te vermelden dat activiteiten onder schooltijd niet in aanmerking voor ondersteuning komen. Deze regeling is echt bedoeld voor kunstbeoefening in de vrije tijd. Kijk dus scherp met elkaar of wat jullie van plan zijn strookt met het oogmerk van de regeling. En zo ja, is het van belang om dit voor het voetlicht te brengen want uit het huidige projectplan blijkt het nog te weinig.

afbeelding van Neline de Jong-Kroon

Dag Anne,

Hartelijk dank voor je reactie! We gaan met deze en de andere opmerkingen die worden gegeven aan de slag om het plan aan te passen en scherper/duidelijker te maken. Wordt vervolgd!

Hartelijke groet,

Neline