menu denk mee beslis mee maak mee

De klokken fan Berltsum

Geliefden voor 400 jaar.

Stichting Klokken fan Berltsum
15 februari 2018 tot 19 mei 2018
erfgoed, muziek, muziektheater
jongeren, ouderen, volwassenen
onze website / check facebook
€15.000

Dit projectidee is in ontwikkeling. Geef je tips! Denk mee Beslis mee Maak mee

Ga direct naar de reacties

De klokken fan Berltsum

Geliefden voor 400 jaar.

afbeelding van Durk Osinga

Ingediend door:

Durk Osinga

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Ondersteuning bij het maken van een internetverbinding met Mannheim, live opnamen in Berltsum die tegelijk te zien zijn in Mannheim

Wat ga je doen?: 

De aanvraag is eerder ingediend maar door een misverstand is deze niet in de volgende fases opgenomen.

In de Koepelkerk in Berltsum (Berlikum) hangt sinds 1593 een klok. In 1663 kreeg deze gezelschap van een zwaardere klok. Samen waren ze, in een mooi interval, te horen in de wijde omgeving. Ten tijde van Napoleon verkochten de Berltsumers, door geldnood gedwongen, de zware mannenklok aan de Duitse stad Mannheim. In de Tweede Wereldoorlog werden beide klokken uit hun toren gehaald en weggevoerd met het doel omgesmolten te worden. In Berltsum huilde de klok twee uur aaneen. De geliefden overleefden het allebei maar bleven gescheiden. Laat je meevoeren door een dramatische muzikale vertelling over twee geliefden die door het lot uit elkaar werden gerukt maar nu – na eeuwen – eindelijk weer samen in Berlikum te horen zijn.

Met tenor Albert Bonnema, overige solisten en musici, inwoners van Berltsum, meerdere koren en fanfare OpMaat wordt een muziektheater in de vorm van een opera pastische uitgevoerd op 4 locaties in het dorp waarbij de geschiedenis gezongen en verbeeld wordt ronds deze klokken. Het is tegelijk een metafoor van de grote geschiedismomenten in Europa, die van invloed waren in de locale geschiedenis in het dorp. De tachtig-jarige oorlog (1568 - 1648, de Napoleontische tijd (1795 - 1814) en de 2e wereldoorlog (1939 - 1945) vinden zijn weerslag in Berltsum.

Het project is een onderdeel van LeeuwardenFryslan2018, het grote culturele programma in 2018 als Leeuwarden en Friesland Culturele Hoofdstad van Europa is. Met nog 31 projecten wordt dit gezamelijk onder de vlag van Under de Toer gedurende geheel 2018 naar voren gebracht.

Met dit muziektheater worden enkele Europese landen met elkaar verbonden, ook al waren dat dramatische omstandigheden. Deze omstandigheden waren nooit een ver-van-mijn-bed-show maar weerspiegelen zich in de historische feiten in een Fries dorp. Op deze manier komt Europa ook dichterbij. Het uitvoeren van dit muziektheater heeft een positieve invloed op de muziekuitvoering van plaatselijke amateurs.

Hoe ga je te werk?: 

Uitwerking van het project.

In 1593 werd voor de kruiskerk in Berltsum een klok vervaardigd en geplaatst in de toren. In 1663 kreeg deze klok gezelschap van een zwaardere klok. Samen waren ze in een mooi interval in de wijde omgeving te horen. Men sprak al snel van een mannen en een vrouwenklok. Omdat de kruiskerk wegzakte in de Friese klei, besloot men in 1777 tot afbraak. Er werd een nieuwe kerk gebouwd: de huidige Koepelkerk. Het was natuurlijk de bedoeling om de beide klokken weer in de toren te hangen maar de mannenklok bleek te groot. Deze bleef dan ook meer dan 20 jaar op het kerkhof liggen. Nu was alleen nog de vrouwenklok te horen. In 1799 verkochten de inwoners van Berltsum onder druk van Napoleon en met pijn in het hart de klok aan de Duitse stad Mannheim. De klok werd daar geplaatst in de Konkordienkirche waar hij nu nog steeds hangt. In 1943 vorderde de Duitse bezetter zowel de klok van Berltsum als ook die van Mannheim met het doel beide om te smelten en te gebruiken voor hun oorlogsmachinerie. In Berltsum huilde de klok twee uur aaneen voordat ze werd meegenomen door de Duitsers. De geliefden overleefden allebei en keerden na de oorlog terug maar bleven gescheiden van elkaar.

De climax van de voorstelling zal het samen klinken van de twee kerkklokken zijn. Daartoe wordt er een internetverbinding opgezet met Mannheim. Het publiek in de Koepelkerk in Berltsum ziet op een groot scherm de klok uit Mannheim in beeld verschijnen en hoort deze luiden. Dan antwoordt zijn geliefde in Berltsum: na 231 jaar zijn beiden weer samen te horen.

In Berltsum gaat men de samenwerking aan met de internationaal bekende operazanger Albert Bonnema (www.albertbonnema.com) Bonnema is geboren en getogen in Tzummarum, op 8 kilometer afstand van Berltsum. De laatste jaren werkt hij meer en meer als producent en regisseur.

Liederen en aria’s voor dit muziekspektakel worden gezocht in bestaande opera’s en andere muziekwerken, een z.g. “opera pastiche“. Op bepaalde punten wordt het verhaal gedramatiseerd door passende aria’s. De “opera pastiche” is ontstaan en werd vaak gebruikt in de 18-eeuw in Italië waar men zo'n honger had naar opera dat er vaak niet aan de vraag kon worden voldaan. In de scripttekst worden reeds enkele aria’s genoemd.

Het Mitterreitherorgel in de Koepelkerk staat in een lagere stemming dan de huidige europese standaard. Het slotstuk in de Koepelkerk wordt aangepast aan deze lagere stemming van het orgel. Zodoende wordt een samenspel verkregen tussen koor, fanfare, orgel en solisten in een stemming, die gewoon was in de 18e eeuw.

De voorstelling in vier bedrijven speelt zich af in het hele dorp. De “mienskip” wordt erbij betrokken. Een aantal dorpsbewoners zullen als acteurs optreden. De drie koren, die Berltsum rijk is en de fanfare OpMaat spelen een belangrijke rol. Daarnaast worden professionele zangers en musici geëngageerd. Albert Bonnema zal als zingende en sprekende verteller optreden. De spreekteksten zullen in het Fries en het Nederlands zijn behalve daar waar het script vraagt om andere talen b.v. Frans in de tijd van Napoleon of Duits in de Tweede Wereldoorlog. Het publiek zal een programmaboekje krijgen met de Nederlandse, Engelse en Duitse vertaling.

Het muziekspektakel wordt uitgevoerd in de eerste weken van mei 2018 op vier locaties in Berltsum: een theaterzaal van TDF,  twee locaties in de Buorren en in de Koepelkerk.

Doel van het project

Het doel van het project de mensen meer te betrekken bij het erfgoed in het dorp en de geschiedenis van het dorp in samenhang met de europese geschiedenis ( oorlogen en wat is daarvan nog te zien, gerestaureerde kerk, orgel en klok). Maar ook bij de buitenlandse invloeden in het verleden op onze huidige samenleving ( bv. burgerlijke stand, invloed Franse taal).

De muziekcultuur in Berltsum is breed, zowel in koren als in de fanfare. Het muziektheater in de vorm van een opera pastische en bijhehorend theater wordt muziek op een hoger niveau uitgevoerd dan de amateurs gewend zijn. Het meedoen aan Culturele Hoofdstad geeft een gewelige stimulans aaan jongeren en ouderen. Gezien het enthousiasme bij de zowel jongeren als ouderen wil men zeker de uitdaging aan. Naast de eigen dirigent  worden masterclasses gegeven door een professional om het koor en fanfare op het juiste niveau te brengen voor een opera pastische. De laatste weken voor de uitvoering wordt dit geintensiveerd afhankelijkk van het bereikte niveau.

Het uitvoeren van een opera pastische op 4 opeenvolgende locaties, waar op elk een scene uitgebeeld wordt uit een andere periode uit de geschiendenis, wordt iets nieuws uitgevoerd.

Met een internetverbinding met Mannheim wordt het mogelijk de beide klokken tegelijk te laten luiden in de slotfinale. Dit maakt het mogelijk om de uitvoering ook in Mannheim te laaten zien. Met de culturele organisatie rond de Konkordienkirche zijn al een aantal gesprekken gevoerd om dit te realiseren. Ook zijn enkele organisatoren in Mannheim geweest. Daar is men zeer enthousiast. De technische mogelijkheden worden op dit moment besproken. Met een Fries bedrijf dat zich gespecialiseerd heeft in internetverbindingen ( en ook wordt ingehuurd door grote bedrijven voor webinars e.d. en de grote mediabedrijven) zijn deze week gesprekken gevoerd over de internetverbindingen en de benodigde bezetting in Mannheim en Berltsum. De internetkosten zijn veen lager dan een satelietverbinding maar de personele bezetting voor beeeld en geluid is hoger. We wachten zijn offerte af. Ik denk, dat we uiteindelijk het begrote dedrag wel nodig hebben. Ook onderzoeken we de mogelijkheid tot samenwerken met Omrop Fryslan.

 

Met wie werk je samen?: 

De samenwerking van de stichting Klokken fan Berltsum bestaat in ieder geval uit de volgende organisaties/instellingen

Amateurkoren: Bliid Boadskip Sjongers, Cantorij Belcanto en Mannenkoor Sjongendewiis zang

Fanfare : Musykferiening OpMaat - muziek

Professionele zangers - muziek

EHBO-vereniging Berltsum/Wier - verplicht aanwezig bij de organisatie, vrijwilligers uit eigen dorp

Ondernemersvereniging : Ûndernimmersferiening Berltsum/Wier -worden betrokken bij beschikbaar stellen materiaal.

Heemkunde organisatie: Stichting Oudheidkamer De Grúsert - inrichten speciale tentoonstelling

Maatschapppelijke organisatie voor mensen met afstand tot werk: Pastiel - Empatec - inzet bij bouw podia, verkeersregelaars, bewaking

Horeca ondernemer: TDF - beschikbaar stellen zaal en ombouw tot theaterzaal

De samenwerking geeft een verbinding tussen alle groepen en lagen van de bevolking van Berltsum en omgeving.

Bereik: 
aantal   activiteit               aantal deelnemers   aantal bezoekers 
6 uitvoeringen per uitvoering 136 6 x 400 = 2400
6 parkeer, beveiliging 20  
6 catering 1e bedrijf 20  
6 podium bouw 10  
22 repetities koor 50  
22 repetities fanfare 30  
1 generale muziek 136  
2 generale organisatie 40  

 

Wat maakt het project bijzonder?: 

De amateurs leren van de professionele regisseur/artistiek leider een anderssoortige muziekuitvoering te spelen. Hoewel de muziek voorop staat is de combinatie met theater op 4 locaties bijzonder. Er worden dan ook in verschillende muziekstijeln gezongen en gespeeld. De muziek enb het theater zijn ook gekoppeld aan de gebeurenissen uit de plaatseliujke historie. Het geheel wordt verbonden door het liefdesverhaal over 400 jaar van de klokken van Berltsum.

Begroting: 

De begroting bestaat uit de honoraria voor o.a. regisseur, dirigent en de professionele solisten. De projectkosten bestaan vooral uit voorzieningen voor licht, geluid en opnamen. De internetkosten en opname in Mannheim zijn aanzienlijk.

Andere financiers zijn een toezegde bijdrage het Prins Bernhard Cultuurfonds en aanvragen zijn ingediend bij provincie, gemeente, VSB en Fonds21. Een aantal locale fondsen zijn eveneens aangeschreven.

Locatie(s): 
Hemmemaplein 5, 9041 BX Berltsum
It Dok Berltsum
Buorren 1 Berltsum
Tsjerkestrjitte 2 9041 AV Berltsum

afbeelding van Thijs Hazeleger

Beste Durk,

Welkom terug op JMHM! Ik ben jullie coach op dit platform en zal jullie voorzien van tips en inspiratie. Aangezien dit jullie 2e keer is zal ik jullie vooral helpen om de puntjes op de i te zetten.

Mooi idee om de klokken na 231 jaar weer samen te laten klinken. Je vertelt dat de klok twee uur lang aaneen huilde; dat is een artistieke vertaling van het feit dat de klokken 2 uur lang geluid zijn neem ik aan? Op wiens initiatief gebeurde dat? Is dat nog te achterhalen? Of is dit fantasie?

In de aanvraag komt 2x voor dat de uitvoering van dit project een positieve invloed heeft op de muziekuitvoering van de plaatselijke amateurs. Ik zou nog wat dieper ingaan op wat precies nieuw voor hen is en wat dit project voor hen kan betekenen in de uitvoering van hun muziek.

En wat maakt de internetverbinding met Mannheim zo kostbaar?

Groeten Thijs

afbeelding van Durk Osinga

In het dagboek In en rond Berlikum dat geschreven is over de de periode 1930 -1947 door R. van Reenen en uitgegeven door de Oudheidkamer in Berlikum in Berlikum staat letterlijk bij 30 maart 1943 "Vandaag is de bel uit de Nerlands Hervormde kerk gehaald. Aan een paar stralen kabels is hij door de kloksgaten buiten over de koepel naar beneden gekomen, na eerst nog twee uur te heben geluid, welke is opgenomen op grammofoonplaten". Die platen zijn er niet meer. Het is in de vertelling vertaald naar gehuild want dat was het ook als afscheid. De klok zou immers omgesmolten worden net als vele andere klokken in de 2e WO.Dat is een historisch feit. Dat gebeurde uiteraard door de Duitse bezetter.

Het maakt nogal wat uit dat je zingt en speelt in een opera pastische met enkele professionele zangers en onder leiding van een professionele dirigent. Ik zal dat in de aanvraag verduidelijken.

We hebben gister overleg gehad met een Fries bedrijf, die dit voor ons kan verzorgen. De internetverbinding zelf zal veel lager zijn met een vertaging van 75 milliseconden maar er moeten wel opnamen gemaakt worden in Mannheim, zowel van beeld als geluid. Binnen deze kosten zal geschoven worden. Ik heb nog geen zicht op wat de werkelijke kosten zullen zijn.Misschien zijn er mogelijkheden bij Omrop Fryslan, dat werken we nog verder uit.