menu denk mee beslis mee maak mee

Getuigenis van een oorlog

De Eerste Wereldoorlog in beeld, concert met...

Waterlandse Harmonie
27 oktober 2018 tot 18 november 2018

€4.000

Dit projectidee is in ontwikkeling. Geef je tips! Denk mee Beslis mee Maak mee

Ga direct naar de reacties

Getuigenis van een oorlog

De Eerste Wereldoorlog in beeld, concert met persoonlijk verhalen

afbeelding van Irene Postma

Ingediend door:

Irene Postma

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Hoe kunnen we jongeren inspireren voor een project/concert over de Eerste Wereldoorlog.

Wat ga je doen?: 

Getuigenis van een oorlog – Témoinage d’une guerre

Project Eerste Wereldoorlog
Concert van de Waterlandse Harmonie ism met verteller Jean Paul de Vries – Romagne 14-18
en Erik Odijk – beeldend kunstenaar

Inleiding
Dit project wil getuigenis doen van een oorlog door middel van muziek, objecten, teksten en bewegend beeld. De Eerste Wereldoorlog had een rampzalige impact op het leven van miljoenen mensen. In eerste instantie op hen die met persoonlijk verlies werden geconfronteerd, maar nadien op het onderbewustzijn van verschillende generaties en het ontstaan van nieuwe conflicten.
De Waterlandse Harmonie gaat in de herfst van 2018 naar Chatel Chehery in de Argonne in Noord Frankrijk met een groep jongeren om muziek te maken en een presentatie/concert rondom de oorlog te realiseren. Twee jaar geleden heeft het orkest hier gerepeteerd en een concert gegeven. Wij maakten kennis met het gebied en met de Franse Nederlander Jean Paul de Vries, deze woont in Romagne sous Montfaucon (dichtbij Chatel) en hij verzamelt al sinds 1976 objecten die in de bossen van de Argonne en de velden van de Meuse zijn achtergebleven na de Eerste Wereldoorlog. Die vondsten worden tentoongesteld in zijn kleinschalige museum: Romagne 14-18.
Al snel was het plan geboren om een project met hem te organiseren. Een project dat zowel in Frankrijk als in Nederland kon worden gepresenteerd. Het museum spreekt ook een jong publiek aan, veel scholen uit binnen -en buitenland hebben een bezoek aan Romagne jaarlijks op het programma staan. Met zijn unieke collectie en persoonlijke stijl van presenteren weet Jean Paul de Vries de emoties van de Eerste Wereldoorlog voor de bezoeker voelbaar te maken.
Door zijn aansprekende benadering en goede contacten met jongeren leek het een mooi project om met hen te organiseren. Daarbij de maakt Eerste Wereldoorlog deel uit van hun lespakket.
Het is de missie van Romagne 14-18 om begrip te kweken voor  de mens in het uniform, of dat nu een frontsoldaat in de eerste Wereldoorlog is of een IS strijder. Het is niet de bedoeling om in dit project geschiedkundige feiten te benadrukken, maar om een gevoel van empathie te bewerkstelligen zowel bij onze jongeren als bij het publiek.

Doel:
-      Emotie en empathie bewerkstelligen bij jongeren, orkest en publiek
-      Samenwerking met muzikanten in de middelbare school leeftijd
-      Leren van jongeren o.a. wb hun expertise over sociale media
-      Een interdisciplinair project met muziek, objecten, teksten en beelden realiseren
-      Jongeren betrekken bij de Waterlandse Harmonie

De Waterlandse Harmonie
De Waterlandse Harmonie is ruim 110 jaar gevestigd in een klein dorp, Ransdorp, vlak boven Amsterdam. Het orkest speelt op de hoogtijdagen in het dorp maar organiseert ook graag projecten met solisten of een bijzonder uitgangspunt zoals het muziektheaterproject over de overstroming van 1916 in Waterland: Wie wind zaait. (www.wiewindzaait.nl) . Dit project is destijds ondersteund door het Fonds Cultuurparticipatie. De Harmonie heeft een eigen opleiding met muzieklessen en een opleidingsorkest. Wij merken dat veel jongeren afhaken als ze naar de middelbare school gaan. Het is voor ons een kans om hierin samen te werken en van hen te leren. Voor jongeren is het fijn niet in de minderheid te zijn. Natuurlijk spelen er al wel een paar jongeren in het orkest. Maar wie weet blijven er ook nog een paar hangen in dit orkest met al haar generaties!

De Plek
De Argonne is het gebied waar de loopgravenoorlog in alle hevigheid plaats vond . La Grande Guerre, de Grote Oorlog is alom aanwezig, in ieder dorp in de omgeving is een herdenkingsmonument met de namen van de lokale gesneuvelde soldaten te vinden. In de natuurlijke omgeving van eindeloze bossen en glooiende velden zijn er ook na 110 jaar nog steeds restanten van de strijd aanwezig. Een overgroeide bunker, een bakkersoven of een stuk verroest ijzer dat uit de grond steekt. Daarnaast zijn er ook de goed onderhouden formele herdenkingsplekken. Behalve de monumenten in de dorpen vallen de oorlogsbegraafplaatsen op, de smalle provinciale weg D123 naar Romagne  snijdt dwars door de grootste militaire begraafplaats in Europa: the Meuse- Argonne cemetery.
14.426 Amerikaanse soldaten vonden hier hun laatste rustplaats.

Vertelconcert
De voorwerpen die Jean Paul verzamelt zijn de stille getuigen van persoonlijke verhalen. Het dagelijks leven van de soldaten bestond niet alleen uit oorlogsvoering. Veel van hun tijd speelde zich af achter het front. In de kampementen en bezette dorpen was er ook een leven van alledag. Er werd gegeten gedronken, muziek gemaakt. Er werden brieven geschreven aan het thuisfront. Kleine onaanzienlijke objecten die jaren in de grond hebben gelegen, zijn gevonden door Jean Paul en worden tot leven gebracht door zijn verhalen. Een flesje, een inktpotje een schoen of een eetbakje. Maar ook een bajonet, een patroonhuls, prikkeldraad of het naamplaatje van een soldaat.
De geschiedenis van de oorlog is bekend, maar de verhalen achter de geschiedenis brengen de beleving dichterbij. Het leek ons mooi om deze verhalen door te kunnen geven met iemand die de herdenking te midden van de Fransen levend houdt. Als verteller wordt Jean Paul geregisseerd door Pieter Stellingwerf van BUOG uit Friesland. Stellingwerf heeft een huis in Chatel en heeft eerder met de Waterlandse Harmonie gewerkt aan `Wie wind zaait’ in 2016.

Schuldig Landschap – Erik Odijk
Behalve genoemde objecten is ook het landschap getuige geweest van deze vernietigende oorlog. De door Armando gemuntte term `schuldig landschap’ is hier op zijn plaats. Het landschap is `schuldig’, niet omdat het gruwelijkheden heeft laten passeren, maar omdat het getuigenis weigert. Wat er ook gebeurt, het groeit gewoon door. De uitgestrekte bossen en velden waar Jean Paul zijn spullen vindt zijn bedrieglijk in hun schoonheid. Beeldend kunstenaar Erik Odijk heeft de natuur en de sublieme ervaring die zij kan opwekken als onderwerp. Het Sublieme, een esthetische kwaliteit die deels is gebaseerd op de ervaring van schoonheid en deels op de ervaring van angst, openbaart zich niet vanzelf. Odijk is voortdurend op zoek naar ‘dat ene moment’. Eenmaal gevonden, probeert hij deze ervaring over te brengen op de beschouwer. Met zijn films brengt hij zowel de levenskracht als de duisternis van zijn onderwerp over. Zijn beelden worden achter het orkest geprojecteerd.  

Jongeren
Al tien jaar organiseert Jean-Paul de Vries actieve en educatieve programma's voor leerlingen van middelbare scholen in en rondom zijn informele museum Romagne ’14-’18. Graag willen wij de gelegenheid te baat nemen om met ons orkest een groep van 10 à 15 middelbare scholieren uit Amsterdam mee te nemen. Samen reizen en op avontuur gaan schept een band!
Zij spelen mee in het orkest. Daarnaast krijgen zij een rondleiding van Jean Paul en ontmoeten het Franse publiek bij het vertelconcert. Op die manier worden ook zij weer getuigen. In de keuze van de muziek worden de jongeren naar voren geschoven, zij spelen solo’s op hun instrument en ook als ensemble. Het project wordt in samenwerking met hen vormgegeven. De muziekstukken zijn geënt zijn op de oorlog rond het thema herdenken en beleven. Daarbij zoeken wij aansluiting bij de verhalen rondom de objecten van Jean Paul de Vries. De jongeren worden professioneel begeleid, muzikaal door Thomas Geerts die ook voor hen arrangementen maakt, in regie door Pieter Stellingwerf, hij zal met hen in de mise-en- scene zoeken naar een mooie presentatie.

Concerten
De eerste presentatie wordt gegeven in Chatel Chehery in de plaatselijke Salle de Fete als onderdeel van de reeks activiteiten die in dit herdenkingsjaar in de Argonne worden georganiseerd. In Amsterdam geven wij een concert in het nieuwe gebouw van het Hyperioncollege. De dirigente van het schoolorkest is betrokken bij het project, een aantal jongeren van dit orkest zal meespelen met het orkest. Het derde concert wordt op een andere betekenisvolle plek in Nederland gegeven.

Communicatie                
Hoe is het mogelijk je te verplaatsen in een oorlog die je zelf niet hebt meegemaakt maar die toch een belangrijke rol heeft gespeeld in het leven van een familie, van de omgeving, van een land.

Omdat wij goed bekend zijn in de omgeving kunnen wij in Frankrijk in de zomer al een communicatie campagne opstarten. De opzet is om van een aantal objecten uit het museum van Jean Paul ansichtkaarten te maken, die worden voorafgaand aan het concert verspreid in enkele dorpen en in het museum. Wij willen de inwoners van de omgeving vragen om ons deelgenoot te maken van hun gedachten over de Eerste Wereldoorlog. Om iets met ons te delen: een herinnering aan een familielid, een gebeurtenis uit uw dorp, een vondst in de tuin, een foto in het familiealbum. Wij willen dat op onze beurt graag weer delen. Tijdens het concert  in Chatel, tijdens één van de concerten in Nederland, op social media. Zo ontstaat een persoonlijke getuigenis van de oorlog.

www.romagne14-18.nl
www.waterlandseharmonie.nl


afbeelding van Alexander Klapwijk

Beste Irene,

Welkom bij Jij Maakt Het Mee. De komende weken denk ik als adviseur van het fonds met je mee over je project en op welke onderdelen het eventueel aangescherpt kan worden om tot een kansrijke aanvraag te komen.

Je wil een interdisciplinair project met muziek, objecten, teksten en beelden realiseren, waarbij je jongeren aan de Waterlandse Harmonie wil binden. Zoals ik je plan nu lees, is de benadering van de thematiek goed uitgewerkt en heb je goed voor ogen wat je met dit vrij grootschalige project wil bereiken. 

Jij Maakt Het Mee ondersteunt geen reguliere activiteiten. Jullie organiseren vaker muziektheateproducties en het project 'Wie wind zaait' is zoals je schrijft in 2016 al ondersteund door Jij Maakt Het Mee. Richt je daarom in deze aanvraag op de elementen die voor jullie nieuw en vernieuwend zijn, en besteed daarbij vooral aandacht aan het perspectief van de deelnemer: hoe gaan de deelnemers van het project zich door die nieuwe elementen ontwikkelen, hoe worden ze uitgedaagd? Hoe blijvend is dat? De jongeren die jullie willen laten meedoen zijn daarvoor een goed uitgangspunt. Maar misschien kan je nog wat meer ingaan op de wisselwerking tussen de jongeren en de vaste leden van het orkest?  Daarnaast vind ik de samenwerking met het museum Romagne ’14-’18 interessant. Kan je iets meer vertellen over de samenwerking met het museum, in plaats van over 'de verteller' Jean Paul de Vries? Ik vraag dat omdat wij samenwerking met een persoon niet zien als een samenwerking, maar eerder als het inhuren (ook als dat vrijwillig is) van een persoon. Wij zoeken smenwerking tussen organisaties. Nu is dat volgens mij bij jullie project ook het geval. Maar daarver lees ik graag wat meer. Maken jullie ook gebruik van de achterban, de communicatiemiddelen etc. van het (prive)museum? 
Je kan deze aanvulling plaatsen via het tabblad 'bewerken' -> 'Denk mee (meer projectinformatie)', daar vind je extra invulvelden. Ook kan je daar een (sluitende) begroting uploaden. Succes!