menu denk mee beslis mee maak mee

Festival Vrolijk

Een festival dóór mensen met een verstandelijke...

Vereniging Reliëf
21 augustus 2017 tot 11 november 2017

€15.000

Dit projectidee is in ontwikkeling. Geef je tips! Denk mee Beslis mee Maak mee
Login of registreer om dit project te volgen.

Ga direct naar de reacties

Festival Vrolijk

Een festival dóór mensen met een verstandelijke beperking vóór de stad Gouda

afbeelding van Tjerk Bos

Ingediend door:

Tjerk Bos

Ik zoek meedenkers over deze vraag: 
Achter dit festival van 1 dag, schuilt de droom dat dit festival mogelijk een vaandel en inspiratie kan worden voor allerlei culturele uitingen waar mensen met en zonder verstandelijke beperking elkaar ontmoeten. Graag ontvangen we op dit punt advies.

Wat ga je doen?: 

 

Afgelopen zomer ontstond een nieuw idee! Wat als we een festival organiseren samen met mensen met een verstandelijke beperking? Niet voor, maar door hen!  I.s.m. De Klup, ASVZ, Ipse De Bruggen en De Ark Gouda, organiseerde Reliëf vier groepsgesprekken. Hier voerden we gesprek met 35 mensen met een verstandelijke beperking uit Gouda en omstreken, waarbij de volgende vragen werden voorgelegd: 

 

 -      Wat is een festival?

-      Wie moet er komen?

-      Wat zou je zelf willen doen?

 

Tijdens de evaluatie met afgevaardigden van de vier groepen ontmoetten we groot enthousiasme. Er moet een cultureel festival komen in Gouda, waar muziek en samen meedoen een centrale plek inneemt. Een festival waar iedereen welkom is. ‘En’, zo zei een van de deelnemers ‘Een festival waarop we kunnen laten zien wat wij allemaal kunnen, want dat is veel meer dan mensen soms denken.’  Om iets van het enthousiasme mee te geven, zie de pitch ‘we gaan door!’ https://youtu.be/eWyiba4yu4Q

 

We willen stap voor stap werken aan deze droom. De ambitie van Festival Vrolijk is een coproductie tussen mensen met en zonder verstandelijke beperking. Daarom is het proces naar het festival toe net zo belangrijk als het festival zelf. In samenwerking met Cultuurhuis Gouda, Kunstpunt Gouda, diverse artiesten en kunstenaars hopen we in november 2017 een festival neer te kunnen zetten, waar mensen met en zonder verstandelijke beperking kunnen schitteren.

 

Het project krijgt lokaal en regionaal vorm, maar het proces zal op beeld en papier vastgelegd worden, zodat er vergelijkbare festivals op andere plekken in Nederland georganiseerd kunnen worden.

 

Hoe ga je te werk?: 

Visie en missie van het festival

Wij zijn er van overtuigd dat diversiteit een van de belangrijkste pijlers is van onze samenleving. Heel specifiek: het perspectief van mensen met een verstandelijke beperking op samen leven, op het vieren van dat samen leven, geeft zicht op (nieuwe) gedeelde culturele waarden. Waarden die in deze tijd onder druk komen staan, door zowel politieke als technologische ontwikkeling: contact met echte concrete mensen, dialoog en ontmoeting.

Het perspectief van mensen met een verstandelijke beperking is in dit project het uitgangspunt. Voor het programma en voor de organisatie. Dit maakt het proces even belangrijk als het resultaat, het festival. Om kwaliteit te waarborgen gaan we samenwerken met professionals die juist die stem van mensen met een verstandelijke beperking ‘tevoorschijn kunnen luisteren’. We werken samen met organisaties, kunstenaars en partners die altijd op zoek zijn naar deze nieuwe perspectieven. En die daarom het lef hebben zonder inhoudelijk plan te starten, maar de inhoud daadwerkelijk in het proces samen vorm te geven.

Toekomstperspectief

Het proces, van zowel de organisatie als het programma, zal goed worden geëvalueerd en vastgelegd op film. Op basis van de opgedane ervaringen in november 2017 wil Reliëf met de partners in het voorjaar van 2019 een groter cultureel festival voor de stad Gouda organiseren. Zodoende kan er een “inclusieve” werkwijze ontwikkeld worden waarmee op andere plekken in het land vergelijkbare lokale festivals kunnen worden aangejaagd, geïnitieerd of geïnspireerd. Juist in die beoogde landelijke impact van het project schuilt voor Reliëf als landelijke vereniging het grootste belang om sociale duurzaamheid te bewerkstelligen. Tevens zijn we ervan overtuigd dat dit alleen maar kan groeien als we klein maar fijn van start gaan.

Proces

De kwaliteit van het proces (samen organiseren) is cruciaal voor een kwalitatief goed product (een festival voor de stad Gouda). Het gaat immers niet om het zoveelste festival, in Festival Vrolijk staat het perspectief van mensen met een verstandelijke beperking centraal. Meedoen gaat voor hen vaak niet vanzelf en dat betekent extra tijd, aandacht en ondersteuning om de kwaliteit van de participatie van de doelgroep in proces en product te borgen.

Gedurende het proces werken we samen met professionele producenten, kunstenaars en andere partners. Mensen met een verstandelijke beperking zijn meestal geen expert in het organiseren van een festival. Zij hebben echter wel ideeën en een eigen perspectief op het vieren van het leven in de samenleving. Die ideeën en dat perspectief worden in dialoog met professionals verder uitgediept. Hoe dat er uit concreet uitziet, wordt hieronder uitgewerkt (in paragraaf 2.2, 2.3. en 3.1).

Programma

Festival Vrolijk kent een middag- en avondprogramma met 1 centraal podium. Rondom dit podium vindt een randprogrammering plaats. Op het hoofdpodium zijn een speciaal voor het festival ontwikkelde theaterproductie en een concert te zien. Voor beide producties leveren mensen met een beperking de inspiratie en zij voeren deze producties ook zelf uit. Naast het podium is een interactieve installatie te vinden, die ontwikkeld en gerealiseerd is door mensen met een beperking. De slotact is met een bekende muzikant uit Gouda. We gaan hiervoor met Eefje Visser in gesprek.

We gaan samenwerken met kunstenaars die naast hun professionele creativiteit de vaardigheid hebben om goed te kunnen afstemmen op mensen met een verstandelijke beperking, niet om hen iets te leren, maar om samen op trekken, van elkaar te leren en samen een verhaal (muzikaal, theatraal of beeldend) te maken, waarin het perspectief van mensen met een verstandelijke beperking centraal staat en kunst het medium waarmee dat perspectief stem krijgt en zichtbaar wordt (zie paragraaf 5 over inspiratiebronnen en praktijken van deze manier van werken).

In de maanden voorafgaand aan het Cultureel Festival komen drie groepen (deelnemers / cliënten van De Klup, ASVZ, Ipse De Bruggen en De Ark Gouda ) in een periode van 8 weken 1 keer per week bij elkaar om samen met kunstenaars een beeldende, muzikale en theatrale productie samen te stellen. De muziek- en theatergroep maken beiden een (interactieve) productie voor op het hoofdpodium.

De beeldende groep maakt een interactieve installatie in een naastgelegen ruimte.

Het festival zal plaatsvinden op zaterdag 11 november. Kunstpunt Gouda, verbonden aan Cultuurhuis Garenspinnerij in Gouda, heeft aangegeven het festival graag te willen faciliteren. Ook wil hij onderzoeken of vanuit het proces naar het festival toe een duurzame cultuurparticipatie kan ontstaan voor mensen met een verstandelijke beperking.

Randprogramma

In het randprogramma kan iedereen zelf aan de slag, in de diverse ruimtes om de theaterzaal heen vinden workshops plaats. Deze zijn gericht op mensen met en zonder beperking: ontmoeten en samenwerken staan hierin centraal. Deze workshops worden ontwikkeld met de docenten van Kunstpunt Gouda. Dit gaat om theater, muziek en beeldende workshops.

Daarnaast vinden er in alle hoeken en gaten van Het Cultuurhuis Gouda presentaties plaats van bestaande Goudse (amateur) initiatieven. Voor de invulling van het randprogramma zal samengewerkt worden met Studio Gonz, Cool Talent Gouda, Theater Kwats, de Rolling Sticks, Het Jeugdtheaterhuis, KunstPunt Gouda , Popkoor Gouda en Dansschool Gouda.

Doelstelling

De belangrijkste doelstelling is: het organiseren van betekenisvolle ontmoetingen en het opdoen van nieuwe culturele ervaringen tussen burgers van de stad Gouda en omstreken, of zij nu ‘wel’ of ‘geen’ verstandelijke beperking hebben. Dit hoofddoel resulteert in verschillende subdoelen voor de afzonderlijke doelgroepen. 

Hiervan willen we leren om a. een groter festival in Gouda te organiseren en b. inclusieve werkvormen te ontwikkelen waarmee dit festival op andere plekken in het land ontwikkeld kan worden

Subdoelen

Voor mensen met een verstandelijke beperking: nieuwe ervaringen opdoen in de rol van producent of artiest. Ze treden buiten hun rol van cliënt en tonen hun talenten. We streven ernaar dat zij ervaren dat hun stem en hun talenten gehoord worden doordat zij andere rollen innemen dan die van ‘cliënt’ in de ontmoeting met andere mensen. De verstandelijke beperking staat dus niet centraal. De organisatie van het festival brengt hen bijvoorbeeld in de rol van producent of artiest en zo worden zij zichtbaar in de samenleving. (Voor de organisatie en artistieke invulling van het festival werken we samen met 50 mensen met een verstandelijke beperking).

Voor het publiek: de burgers van Gouda ervaren dat cultuur en ‘samen vieren’ iets is van voor en door alle mensen, zeker – misschien juist - mensen met een verstandelijke beperking. We hopen dat ervaringen in het delen en participeren in diverse artistieke activiteiten ertoe leidt dat de gezamenlijkheid tussen burgers bevorderd wordt, ongeacht welke beperking dan ook. (Voor het festival rekenen wij op 300 bezoekers).

Voor de kunstenaars: dat zij betrokken zijn bij een sociaal geëngageerd project, waarbij de culturele kunstuiting tot stand in het proces van onderhandeling en dialoog met de gemarginaliseerde doelgroep van mensen met een verstandelijke beperking. (We werken met 3 kunstenaars).
 

Voor de vrijwilligers: dat zij ervaring opdoen of hun ervaring verdiepen met het contact met mensen met een verstandelijke beperking waarin niet het ‘zorgen voor’ maar het ‘samen optrekken’ centraal staat. (We werken met 25 vrijwilligers).

Deze afzonderlijk doelstellingen worden gemonitord door het proces vast te leggen op film. Tijdens het festival zelf zal het publiek steekproefsgewijs worden geïnterviewd over hun ervaringen, deze interviews worden gefilmd. Na afloop is een evaluatie met de betrokken doelgroepen (behalve het publiek) om de opgedane ervaringen te bespreken. Hierbij is het filmmateriaal ondersteunend.

4.2 Beschrijving hoofddoelgroep(en): deelnemers en publiek

Het festival heeft verschillende doelgroepen:

Deelnemers

- mensen met een matige tot lichte verstandelijke beperking, die wonen in en rond Gouda. Zij hebben diverse culturele achtergronden en de leeftijd varieert van zo’n 18-60 jaar. Deze doelgroep is als deelnemer betrokken bij zowel de organisatie van het festival als de artistieke invulling ervan.

- kunstenaars, die samen optrekken groepen mensen met een verstandelijke beperking om tot een artistiek, cultureel product te komen op het festival.

- Vrijwilligers, die ondersteunen in het participeren van mensen met een verstandelijke beperking.

Publiek

De 300 bezoekers van het festival zijn allereerst de mensen uit het directe netwerk van mensen met een verstandelijke beperking: familie, vrienden en buren. Door de samenwerking met diverse Goudse initiatieven voor mensen zonder beperking

Via ons uitgebreide netwerk en door middel van publiciteit mikken we nadrukkelijk op het benaderen van burgers in alle leeftijden uit de stad Gouda en omstreken en bezoekers.

Inspiratiebronnen

Disability Movement en Disability Studies inspireert met haar motto “Nothing about us, without us”: projecten die gericht zijn op het bevorderen van participatie kunnen alleen samen met de bewuste doelgroep ontwikkeld worden. Festival Vrolijk voelt zich daarmee sterk verbonden. En onderscheidt zich in werkwijze doordat het zich richt op concrete ontmoetingen, culturele en artistieke activiteit in een festival. Disability Movement en Disability Studies is daarentegen breder gericht op het ontwikkelen van een beweging, hun veranderen van structuren en mechanismen van uitsluiten en hanteert vaak een juridisch discours.

In opdracht van Reliëf, schreef Dominiek Lootens het boek “inclusief verhalend werken met mensen met een verstandelijke beperking” dat sterke verwantschap vertoont met dit denken, op zijn aanzet borduurt het festival verder.

Verder inspireert de traditie van de Community Arts, projecten waarin gemarginaliseerde doelgroepen samen met een kunstenaar in dialoog gaan om samen een artistiek product te leveren dat zichtbaar wordt in de samenleving (bijv. theaterproducties, festivals, beeldende kunstwerken, muzikale producties etc). Concrete voorbeelden hiervan zijn het International Community Arts Festival (ICAF) dat elke drie jaar georganiseerd wordt in Rotterdam en het Internationale Community Arts Lab Festival in Utrecht uit 2013. Zowel internationaal als in Nederland is prof. dr. Eugene van Erven (Universiteit Utrecht) als expert een belangrijke inspirator en heeft ons ook van advies gediend. In de werkwijze lijkt Festival Vrolijk sterk op deze projecten, het onderscheid vanwege de doelgroep.

Kwartiermaken van Dr. Doortje Kal is een derde inspiratiebron. In haar werk staat de ontmoeting met de vreemde ander centraal, waarbij zij zich concentreert op de vraag wat uitsluiting zegt over de samenleving die uitsluit. Zij is de afgelopen decennia aanjager geweest van diverse kwartiermakersprojecten die er op gericht waren het netwerk van mensen met een psychiatrische achtergrond en/of mensen met een verstandelijke beperking te versterken. De multiloog (dialoog tussen diverse stakeholders) speelt vaak een centrale rol).
Festival Vrolijk is net zo gericht op het tegengaan van eenzaamheid en gericht op ontmoetingen en zeker in het proces naar het festival toe speelt dialoog/multiloog een belangrijke rol. Het festival onderscheidt zich doordat het naast ‘taal’ vooral ‘artistieke activiteit’ wil inzetten als medium om contact te maken, ontmoetingen vorm te geven en emancipatie en zichtbaarheid van de doelgroep te bevorderen. Voor mensen met een verstandelijke beperking is taal immers vaak niet de meest toegankelijke om contact te maken met anderen.

 

Met wie werk je samen?: 

het festival team

De “inclusieve” werkwijze houdt allereerst in dat we producties ontwikkelen met mensen met een verstandelijke beperking ism met kunstenaars. Verder spelen mensen met een verstandelijke beperking in de organisatie van het festival een belangrijke rol. Enerzijds om te leren hoe de productie van een festival in zijn werk gaat, anderzijds om gedurende het proces ruimte te houden voor eigen bijdragen en ideeën van mensen met een verstandelijke beperking op het proces van organisatie.

Daarnaast is er een klankbordgroep die toezicht houdt op het proces en advies geeft aan de projectleider en de productieleider. In deze klankbordgroep zitten afgevaardigden van de deelnemende partijen, zowel mensen met als zonder verstandelijke beperking.

Het kernteam van het festival bestaat uit Tjerk Bos (projectleider), Mariëtte Sneep en Nienke Martinus (productieleiders). Tjerk ontwikkelt als stafmedewerker bij Reliëf diverse projecten die de participatie en zichtbaarheid van mensen in de samenleving. Als orthopedagoog is hij gespecialiseerd in het bevorderen van betekenisvolle ontmoeting en dialoog tussen mensen met en zonder verstandelijke beperking.

Mariëtte is projectbegeleider en interim-manager in de zorgsector. Met haar jarenlange ervaring in de participatie van mensen met een verstandelijke beperking bij De Ark Gouda kan zij goed te verbinding leggen tussen de doelgroep en andere partijen.

Nienke is een ervaren projectleider en producent in de culturele sector. Zij is altijd op zoek naar nieuwe en bijzondere verbindingen tussen diverse doelgroepen en kunstvormen. Hierin is eigenaarschap voor haar een sleutelwoord.

De CV’s van het kernteam zijn desgewenst op te sturen

Partners

De Klup Gouda, ASVZ Gouda, De Ark Gouda en Ipse De Bruggen Waddinxveen hebben deelgenomen aan het voortraject van het festival. In diverse gesprekken met zowel de management/medewerkers als cliënten binnen de organisaties ontmoetten we veel enthousiasme. Alle partijen hebben aangegeven betrokken te willen zijn bij de verdere ontwikkeling van het festival.

We gaan met De Klup in gesprek om het vrijwilligerswerk rond het festival mede te gaan faciliteren.

We gaan met Ipse De Bruggen, ASVZ en De Ark in gesprek om in samenwerking met de afzonderlijke dagbestedingscentra nieuwe producties te ontwikkelen.

Van alle vier de partijen vragen we een afvaardiging voor de klankbordgroep.

Kunstpunt Gouda wil het festival graag faciliteren. Daarvoor bieden ze hun ruimte tegen sterk gereduceerde prijs ter beschikking (zie begroting). Verder stellen ze hun netwerk ter beschikking voor verdere ontwikkeling en promotie van het festival.

Voor de catering, schoonmaak, ontvangst, beveiliging e.d. zal zoveel als mogelijk worden samengewerkt met mensen met een verstandelijke beperking/bestaande organisaties voor mensen met een verstandelijke beperking als Eetcafe Jules , Brownies&Downies te Gouda en praktijkschool ‘Het Segment’.

 

Begroting: 

zie bijlage

Locatie(s): 
Gouda, Kunstpunt Gouda, Cultuurhuis De Garenspinnerij

afbeelding van Stefanie Weijsters

Beste Tjerk en organisatoren van Festival Vrolijk,

Graag heet ik jullie van harte welkom op dit online subsidieplatform Jij maakt het mee! Als adviseur van het Fonds denk en praat ik de komende weken graag met jullie mee en voorzie ik jullie van vragen en feedback. Hierbij hou ik de regeling Jij maakt het mee en de daarbij behorende criteria en voorwaarden in het achterhoofd.

Een festival vanuit en door mensen met een verstandelijke beperking klinkt als een goed idee. Daarbij moet ik meteen denken aan de landelijke organisatie 5D die op dit vlak veel expertise heeft. Toevallig hebben zij momenteel ook een aanvraag op Jij maakt het mee lopen, getiteld De Lokale Ontmoeting, dus neem daar vooral ook een kijkje en leg waar gewenst contact met elkaar, op of buiten het platform. 

Graag lees ik meer over de doelgroep(en) van het festival en met welke activiteiten je deze wil bereiken en activeren. Gaat het bijvoorbeeld om specifieke leeftijdsgroepen? Ligt er mogelijk een link met het speciaal onderwijs? Het verder uitwerken van je plan kan via het tabblad Bewerken - Denk mee (meer projectinformatie). Veel succes daarmee!

afbeelding van Tjerk Bos

Dankjewel Stefanie!

Ik ga nu e.e.a. aanvullen in het projectplan en zie uit naar je reactie.

Samenwerken met speciaal onderwijs is een goeie tip, we kunnen ze in elk geval specifiek uitnodigen. Voor deze eerste editie van het festival hebben we er echter voor gekozen om met niet teveel verschillende soorten organisaties samen te werken. Die vragen allemaal een heel eigen aanpak en het is al een hele uitdaging om met de 3 zorgaanbieders, vrije tijdsorganisatie voor mensen met een beperking, het jeugdtheaterhuis en het kunstencentrum van Gouda samen te werken.

De specifieke doelgroep zijn 50 mensen met een lichte of matige verstandelijke en/of meervoudige beperking. We maken geen onderscheid in leeftijd. Het zijn allemaal mensen die verbonden zijn aan één van de zorgaanbieders met wie we werken. Verder horen 20 vrijwilligers bij de doelgroep en 300 man publiek. Die laatste mensen bereiken we via het netwerk van mensen met een verstandelijke beperking, lokale publiciteit, en we programmeren een bekende Goudse artiest als pubiekstrekker. De kunstenaars met wie we werken horen tot slot ook bij de doelgroep.

Met 5D gaan we zeker contact opnemen!

Hartelijke groet,

Tjerk